Ngày 29/3, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Liên Hương trực tiếp kiểm tra tình hình bệnh tay chân miệng tại các tỉnh phía Nam, yêu cầu tập trung nguồn lực để giảm tỷ lệ tử vong và chặn đà lây lan virus EV71 trước khi bùng phát rộng hơn.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương (áo xanh, giữa) thăm hỏi người nhà trẻ mắc tay chân miệng tại Bệnh viện Nhi đồng 2, sáng 29/3.

Bác sĩ Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết 12 tuần đầu năm các bệnh viện tại thành phố tiếp nhận gần 11.000 ca tay chân miệng, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, tỷ lệ ca nặng từ độ 2B trở lên tăng gấp 5 lần năm ngoái. 4 trẻ đã tử vong trong khi năm ngoái không có ca tử vong nào do tay chân miệng. Kết quả giám sát xác nhận sự tái xuất mạnh mẽ của virus Enterovirus 71 (EV71) - chủng virus có độc lực cao, có ái lực đặc biệt với hệ thần kinh và khả năng gây biến chứng tim mạch, hô hấp nghiêm trọng.

EV71 thường tấn công trực tiếp lên não bộ, có thể khiến bệnh nhi chuyển biến xấu cực kỳ nhanh, nhiều ca trở nặng chỉ trong vòng 24 giờ. Nếu không được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, nguy cơ tử vong hoặc di chứng não là rất lớn. Dấu hiệu cảnh báo là trẻ sốt cao liên tục (40-41 độ C) khó hạ, giật mình khi ngủ, run chi cho thấy tổn thương thần kinh.

Thành phố Hồ Chí Minh đang là trung tâm điều trị của khu vực phía Nam, với hơn 50% ca tay chân miệng nặng chuyển từ các tỉnh đến. Bác sĩ CK2 Đặng Xuân Vinh, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết đơn vị đã kích hoạt kịch bản khẩn cấp, sẵn sàng mở rộng từ 92 lên 150 giường nhiễm. Bệnh viện Nhi đồng 1 và Nhi đồng Thành phố cũng ghi nhận bệnh nhi tăng vọt, nhiều ca chuyển đến đã rất nặng (độ 4), phải can thiệp lọc máu hoặc ECMO.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Vũ Thượng, Viện Phó Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh, nhận định dịch đang bùng phát theo chu kỳ 3 năm - thời điểm xuất hiện một quần thể trẻ mới chưa có miễn dịch. Ngoài ra, sự biến đổi của virus từ nhóm B5 sang C1 có thể làm giảm hiệu quả miễn dịch cộng đồng sẵn có.

Hệ thống giám sát ghi nhận trường mầm non và nhà trẻ là những ổ dịch trọng điểm. Hiện toàn thành phố có 332 ổ dịch, trong đó hơn 54% xuất phát từ các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm tại đây vẫn còn hạn chế do nhân sự y tế học đường và trạm y tế xã phường thường xuyên biến động, thiếu kinh nghiệm nhận diện các dấu hiệu cảnh báo sớm.

Thứ trưởng Nguyễn Liên Hương nhận định nguy cơ bùng phát dịch là rất cao, đặc biệt khu vực phía Nam đang bước vào mùa nắng nóng - thời điểm dễ xảy ra tình trạng "dịch chồng dịch" với sốt xuất huyết, sởi và não mô cầu. Do đó, các địa phương phải tự chủ mua sắm, dự trữ đủ thuốc đặc trị (Gamma Globulin, Phenobarbital...) và vật tư y tế, không được để thiếu hụt thuốc dẫn đến bệnh nhân chuyển tuyến không cần thiết.

Bà yêu cầu tăng cường hội chẩn từ xa giữa các bệnh viện tuyến cuối và tuyến tỉnh để cứu sống bệnh nhân tại chỗ, hạn chế rủi ro tử vong trên đường chuyển viện. Ngành y tế phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục để kiểm soát chặt chẽ vệ sinh trường học, thực hiện "rửa tay có giám sát" đối với trẻ mầm non. Thay vì chỉ phát tờ rơi, cần sử dụng video, hình ảnh mô tả các dấu hiệu nặng như trẻ giật mình, chới với, sốt cao khó hạ để phụ huynh nhận diện bệnh ngay lập tức.

Tay chân miệng lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, từ tiếp xúc với phân, dịch mũi họng, dịch từ bóng nước hoặc qua các vật dụng bị nhiễm mầm bệnh. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, loét miệng, phát ban kèm bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông.

Khi trẻ có dấu hiệu nghi mắc bệnh như sốt, nổi bóng nước ở tay, chân, miệng, cần cho nghỉ học và đưa đến cơ sở y tế để khám. Trẻ bệnh cần được cách ly, hạn chế tiếp xúc, không ôm hôn. Phụ huynh cần theo dõi sát, đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện dấu hiệu nặng như sốt cao khó hạ, giật mình, lừ đừ, run chi, bứt rứt, nôn nhiều hoặc đi loạng choạng. Tuyệt đối không chủ quan khi thấy trẻ chỉ có biểu hiện giống tiêu hóa hay hô hấp thông thường.

Bộ Y tế chỉ đạo khẩn khi có hơn 25.000 ca mắc tay chân miệng, tăng gấp 5 lần

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, riêng khu vực phía Nam ghi nhận 18.031 trường hợp (chiếm 71,9% số mắc cả nước). Số trường hợp mắc bệnh tay chân miệng chủ yếu ở trẻ dưới 10 tuổi (chiếm 99%).

Bộ Y tế cảnh báo nhiều ca mắc cúm, tay chân miệng phải nhập viện tuyến cuối

Thời tiết đang trong giai đoạn chuyển mùa Thu-Đông, sự thay đổi thất thường của nhiệt độ và độ ẩm là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh đường hô hấp, tiêu hóa phát triển và lây lan.

Thử nghiệm vaccine tay chân miệng ở Việt Nam hiệu quả hơn 99%

Thử nghiệm vaccine ngừa tay chân miệng EV-A71 của Đài Loan (Trung Quốc) do Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện trên hơn 2.700 trẻ, ghi nhận hiệu quả bảo vệ 99,21%, không có ca biến chứng và nhập viện.