Căng thẳng leo thang chỉ một ngày sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết với tỷ lệ 6-3, bác bỏ phần lớn các mức thuế mà ông Trump từng áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Tòa án cho rằng Tổng thống Trump đã vượt quá thẩm quyền khi sử dụng luật khẩn cấp để áp thuế diện rộng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Phản ứng gay gắt trước phán quyết, ông Trump chỉ trích quyết định của tòa là “lố bịch” và nhanh chóng chuyển sang sử dụng Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để ban hành mức thuế mới. Ban đầu, mức thuế được công bố là 10%, song chỉ vài giờ sau đã được nâng lên 15%, có hiệu lực tối đa 150 ngày trừ khi được Quốc hội gia hạn. Động thái này cho thấy quyết tâm duy trì chính sách thuế quan như một trụ cột trong chương trình nghị sự nhiệm kỳ hai của ông Trump, bất chấp rào cản pháp lý.

Mức thuế 15% mới đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp Mỹ sẽ phải trả thêm chi phí khi nhập khẩu hầu hết hàng hóa, ngoại trừ một số mặt hàng như khoáng sản quan trọng, kim loại và dược phẩm. Các mức thuế riêng biệt đối với thép, nhôm, ô tô và gỗ - vốn được áp dụng theo các điều khoản khác - vẫn giữ nguyên.

Việc thay đổi chính sách liên tục trong thời gian ngắn khiến cộng đồng doanh nghiệp lúng túng. Những doanh nghiệp từng điều chỉnh kế hoạch theo kịch bản thuế 10% nay buộc phải tính toán lại toàn bộ chiến lược khi mức 15% có nguy cơ trở thành chuẩn mới.

Nhiều công ty đang đứng trước lựa chọn khó khăn: Có nên tăng dự trữ hàng hóa trước khi chính sách thay đổi tiếp, có nên trì hoãn kế hoạch tuyển dụng hoặc đầu tư, hay thậm chí cân nhắc dịch chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Mỹ. Các chuyên gia cảnh báo sự thiếu ổn định về chính sách thương mại có thể gây tổn hại trực tiếp tới hoạt động sản xuất, đầu tư và tăng trưởng việc làm.

Tại châu Âu, phản ứng trước quyết định của Washington khá đa dạng nhưng đều thể hiện mối quan ngại chung về sự bất ổn. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh rằng thương mại công bằng cần dựa trên nguyên tắc tương hỗ thay vì các quyết định đơn phương. Ông cho biết Pháp sẽ thích ứng nhưng đồng thời kêu gọi duy trì các quy tắc minh bạch, có thể dự báo.

Trong khi đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cảnh báo “mối nguy lớn nhất” đối với kinh tế châu Âu và Mỹ chính là tình trạng bất ổn thường trực về thuế quan. Ông khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với các nước Liên minh châu Âu để xây dựng lập trường chung trước các cuộc tiếp xúc sắp tới với Washington.

Anh – quốc gia từng đạt được thỏa thuận mức thuế 10% với Mỹ - có thể chịu tác động đáng kể nếu phải áp dụng mức 15%. Phòng Thương mại Anh ước tính mức thuế mới có thể làm tăng thêm khoảng 3 tỷ bảng Anh chi phí xuất khẩu sang Mỹ, ảnh hưởng đến khoảng 40.000 doanh nghiệp. Giới chức London cho biết đang chờ phía Mỹ làm rõ liệu các thỏa thuận trước đó còn hiệu lực hay không.

Tại châu Á, các nền kinh tế lớn như Nhật Bản, Trung Quốc và các nước Đông Nam Á đều đang theo dõi sát diễn biến. Chính phủ Nhật Bản cho biết đang xem xét kỹ phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ và các động thái tiếp theo của chính quyền ông Trump để có đối sách phù hợp. Một số tập đoàn thương mại lớn của Nhật nhận định rằng ý định đầu tư vào Mỹ về cơ bản chưa thay đổi. Tuy nhiên, ngành ô tô bày tỏ lo ngại nguy cơ thị trường tiếp tục rơi vào hỗn loạn nếu xuất hiện thêm biện pháp thuế quan mới.

Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nhiều công ty đã báo cáo thiệt hại tài chính và phải điều chỉnh chuỗi cung ứng trong suốt năm 2025 và đầu năm 2026. Việc áp thuế 15% mới càng làm gia tăng áp lực, buộc doanh nghiệp cân nhắc phân bổ lại dòng vốn và sản xuất.

Canada được đánh giá ít chịu ảnh hưởng hơn do phần lớn hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ tuân thủ Hiệp định Hiệp định thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) nên không bị áp thuế mới. Tuy nhiên, giới chức Ottawa vẫn cảnh báo cần chuẩn bị cho khả năng Washington sử dụng các cơ chế thương mại khác để gia tăng sức ép.

Trong khi đó, Israel - quốc gia từng hưởng lợi từ hiệp định thương mại tự do với Mỹ - hiện bị đặt ngang bằng các đối tác khác ở mức 15%, làm mất lợi thế cạnh tranh trước đây. Giới lãnh đạo ngành công nghiệp Israel hy vọng mức thuế chỉ mang tính tạm thời và sẽ được dỡ bỏ khi hết thời hạn 5 tháng, qua đó khôi phục điều kiện thương mại trước kia.

Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ cũng mở ra cơ hội để doanh nghiệp yêu cầu hoàn trả các khoản thuế bị coi là áp đặt trái luật. Theo dữ liệu Chính phủ Mỹ, các sắc thuế trước đây đã mang lại ít nhất 130 tỷ USD cho ngân sách liên bang. Tuy nhiên, tiến trình hoàn trả nếu có thể diễn ra sẽ không đơn giản. Tổng thống Trump cho rằng việc này chỉ có thể xảy ra sau một cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm. Trong khi đó, các hiệp hội doanh nghiệp Mỹ nhấn mạnh việc hoàn trả nhanh chóng có thể trở thành cú hích kinh tế, giúp các công ty tái đầu tư và tạo việc làm.

Bến cảng Long Beach, bang California, Mỹ.

Trong bối cảnh thâm hụt thương mại Mỹ đạt khoảng 1.200 tỷ USD, tăng 2,1% so với năm trước, ông Trump tiếp tục lập luận rằng thuế quan là công cụ cần thiết để khuyến khích sản xuất nội địa và giảm phụ thuộc vào hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, các nhà kinh tế cảnh báo điều đáng lo ngại nhất không chỉ là mức thuế 15%, mà là sự thiếu nhất quán và khả năng thay đổi đột ngột của chính sách. Ngay cả khi mức thuế trung bình có thể giảm nếu loại trừ các sắc thuế bị bác bỏ, môi trường thương mại “chắp vá” và khó dự báo sẽ làm suy yếu niềm tin của doanh nghiệp.

Một số khảo sát gần đây cho thấy giới kinh tế vẫn lạc quan về triển vọng tăng trưởng và tác động tích cực của công nghệ trí tuệ nhân tạo trong trung hạn. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nếu tình trạng bất ổn thuế quan kéo dài, nó có thể làm chậm lại đà phục hồi và gây tác động lan tỏa đến đầu tư toàn cầu.

Quyết định áp thuế 15% mới của Mỹ vì thế không chỉ là một điều chỉnh chính sách ngắn hạn, mà có thể trở thành bước ngoặt trong quan hệ thương mại quốc tế. Trong khi Washington tìm cách bảo vệ lợi ích kinh tế trong nước, các đối tác thương mại buộc phải thích ứng với một môi trường ngày càng khó lường – nơi mỗi thay đổi từ Nhà Trắng có thể kéo theo những hệ lụy sâu rộng đối với chuỗi cung ứng, đầu tư và tăng trưởng toàn cầu.

Pakistan không kích thủ đô Afghanistan, tuyên bố “hết kiên nhẫn” với chính quyền Taliban

Sau các cuộc đụng độ đáp trả lẫn nhau gần đây giữa quân đội Pakistan và lực lượng của chính quyền Taliban tại Afghanistan, ngày 27/2, Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan, Khawaja Asif tuyên bố "cuộc chiến công khai" với Taliban.

Tín hiệu trái chiều sau vòng đàm phán hạt nhân thứ ba giữa Mỹ và Iran

Vòng đàm phán hạt nhân gián tiếp thứ ba giữa Mỹ và Iran tại Geneva (Thụy Sĩ) khép lại ngày 26/2 với những tín hiệu trái chiều, khi bên trung gian Oman đánh giá đạt "tiến triển đáng kể", trong khi truyền thông Israel cho biết các đặc phái viên của Tổng thống Mỹ rời bàn đàm phán với tâm trạng thất vọng.

Mỹ và Iran chuẩn bị bước vào vòng đàm phán hạt nhân thứ ba tại Geneva

 Mỹ và Iran ngày 26/2 chuẩn bị tiến hành vòng đàm phán hạt nhân thứ ba tại Geneva, trong bối cảnh Washington điều thêm tàu chiến và máy bay quân sự tới Trung Đông nhằm gia tăng sức ép buộc Tehran đạt thỏa thuận.