Nhớ ngày hanh hao vương vấn mùi khói đốt đồng. Khói bay lên giữa chạng vạng chiều, chừng như gom cả nỗi nhớ cánh đồng trong màu mắt người. Giữa khoảng không rộng lớn, khói mặc sức lan tỏa. Mùi khói chẳng thể lẫn, vị khói chẳng thể quên. Để rồi mỗi khi đi xa nhìn thấy khói ở bất kỳ đâu, lại mường tượng ra một gian bếp ấm áp, đủ đầy tuổi thơ. Nhớ mùi cơm sượng, nhớ mùi mồ hôi quyện đầy áo mẹ ám khói. Vẫn biết rạ rơm còn thơm đầy hương mới mà sao nhớ quá miếng cháy nồi gang vàng rụm, niêu cá kho ủ trấu ngày nào.

Ảnh minh họa.

Trời trở lạnh rồi! Về thôi, về ăn cơm mẹ nấu.

Mưa rây rắc nhiều hơn, gió thấm dần qua da, muốn chạy ào về nhà. Đến đầu ngõ nhỏ để thấy khói bếp bay lên quyện lấy mái lợp chừng như quyến luyến, chưa muốn tan vào khoảng lặng mưa bay. Chưa thể cay xè, con mắt chưa đỏ hoe mà sao nhớ khói quá thôi. Thứ khói thơm vào gan ruột, vương vít mùi bồ hóng, đậm đặc vị nắng mưa. Thứ khói ngấm vào da, gọi mồ hôi tràn qua khóe mắt. Bếp xưa còn đỏ lửa, mẹ còn đợi con về. Bao nhiêu tuổi là bấy nhiêu vụng dại như câu ca nương mình thuở chưa xa ngái: "Cơm cha cơm mẹ đã từng/Con đi làm mướn kiếm lưng cơm người/ Cơm người khổ lắm mẹ ơi/ Chẳng như cơm mẹ vừa ngồi vừa ăn". Ấy là ngọt ngào xen lẫn gió mưa của xa xưa đã ngấm vào tiềm thức. Nhưng điều rất thật qua ngần ấy thăng trầm tháng năm, dẫu ăn miếng cơm thị thành đủ đầy mà sao vẫn nhớ vị quê mình đến vậy.

Trở lạnh, nghĩ đến gian bếp xưa mà sao nghe ấm áp. Những hôm mẹ dậy sớm dù không phải ra đồng, vẫn nhóm lửa đun siêu nước thật đầy để lát cha dậy có nước nóng pha trà. Nồi cám lợn to nằm trên chiếc kiềng nhỏ đang sôi lục bục. Chiếc kiềng thế mà vững, qua bao ngày tháng, lửa bén bắt muội đen kít mà chẳng cập kênh. Rau bèo, rau chuối, khoai lang, rau muống quyện trong mùi cám gạo thơm đến là thơm. Con mèo cũng dậy sớm theo, nằm lim dim một góc cách ngọn lửa không xa. Và con, đứa trẻ quyện hơi mẹ cũng ngồi sát bên cầm que cời gẩy gẩy, đưa rơm ít một, đều tay cho ngọn lửa khỏi bùng lên. Vẫn nhớ những nắm cơm mẹ lèn chặt như quả trứng vịt để ăn với muối vừng. Cơm gạo mới thơm nồng trong nghi ngút khói. Khi ấy ngọn lửa mẹ nhen mới ấm áp làm sao. Vừa đủ cho đôi má ửng hồng, cho đôi chân đi dép lê khỏi lạnh, cho niềm tin thức dậy xa sau.

Cơm mẹ nấu vốn bình dị như hơi thở đồng quê. Chỉ niêu cơm và niêu nhỏ cá kho. Thêm ít dưa chua muối xổi. Gia vị đâu có gì ngoài mắm muối và những thứ kiếm được quanh vườn. Khóm riềng, cụm gừng, khóm sả mỗi khi con đào lại mọc thêm nhánh mới. Và có một điều là chẳng bao giờ vội, dù ngoài kia gió bấc xạc xào lá chuối, buồng cau. Cái gì cũng tròn trịa. Cái rế bắc nồi cũng tròn ngay cả khi đã rách nan, quẹt đầy bồ hóng. Cái mâm nhôm trắng cũng tròn khi cả nhà ta ngồi quây tròn, cùng thưởng thức bát cơm tròn vị. Cha kể chuyện ruộng đồng. Mẹ kể chuyện làng trên xóm dưới. Bà nhắc cháu ăn không được vội, kẻo hóc xương. Ngần ấy thôi ghi tạc vào con những ngọt ngào, gần gũi.

Bước qua mỗi giai đoạn của cuộc đời, con người ta lại có thêm thật nhiều trải nghiệm, để mà nhìn lại, để mà gửi thương, gửi nhớ về nơi mình sinh ra và lớn lên. Và cứ mỗi mùa đông, không chỉ bởi rét mướt tái tê, con vẫn muốn về ăn cơm mẹ nấu. Mỗi cuối tuần lại muốn chạy ào về tìm gian bếp ngày xưa đượm lửa thổi cơm. Ngay cả mùi cơm khê, cả những khi cơm sượng. Vẫn ngon ngọt, vẫn đong đầy. Bát cơm trắng dậy mùi khói ấy là những giọt mồ hôi thấm đẫm ruộng đồng. Về ăn cơm mẹ, đâu để thấy xa xưa thuở ấy nhọc nhằn mà thấy cả khoảng trời dịu dàng che chở đời sông. Thấy cả con đê dáng lưng còng, thấy bờ tre kĩu kịt rủ xuống đường làng.

Ký ức ùa về dẫu chẳng loang sương mà trong trẻo như sớm nào còn muốn rúc vào lòng mẹ hít hà mùi mồ hôi ám khói. Trong hơi ấm mùa đông vẫn mơ màng người nhóm lửa, thổi cơm. Bóng mẹ nấu nấu, đun đun. Nghe hơi thở bình lặng, nghe cựa mình thời gian.

Trở lạnh rồi! Về ăn cơm mẹ nấu.

Pháo hoa rực sáng chào xuân Bính Ngọ

Đúng 0h mùng 1 Tết (17/2), pháo hoa rực sáng trên bầu trời cả nước, chào đón xuân Bính Ngọ.

Hương vị Tết trong mâm cỗ ba miền

Với người Việt, mâm cỗ Tết vẫn là nơi lưu giữ trọn vẹn nhất ký ức văn hóa, phong tục và triết lý sống. Trong dòng chảy hiện đại, khi nhịp sống ngày càng gấp gáp, việc gìn giữ mâm cỗ Tết truyền thống giống như một hành trình giữ lại "nhịp chậm", nơi con người được sống cùng ký ức, được kết nối với cội nguồn.

Ngày ông Công ông Táo - nét đẹp tín ngưỡng mở đầu mùa Tết của người Việt

Ngày 23 tháng Chạp hằng năm từ lâu đã trở thành một dấu mốc quan trọng trong đời sống văn hóa – tâm linh của người Việt. Đây là dịp người dân làm lễ tiễn ông Công – ông Táo về chầu trời, báo cáo với Ngọc Hoàng những việc đã diễn ra trong suốt một năm, đồng thời cũng là thời điểm chính thức khởi động không khí Tết Nguyên đán.