Có người đã đúc kết: “Trong một gia đình Việt Nam, không có chuyện nào được nói đến, được bàn bạc nhiều hơn chuyện học hành của con cái. Ngoài việc kiếm sống, không có việc nào chiếm nhiều thời gian của bố mẹ hơn chuyện học hành của con cái. Chi phí cho chuyện học hành có lẽ chỉ đứng sau chi phí ăn uống hằng ngày”.

Mặc dù cả gia đình, nhà trường và xã hội đều hết sức quan tâm đến giáo dục nhưng mục tiêu mà giáo dục hướng tới là tạo ra những “sản phẩm công dân” có phẩm chất và năng lực tốt theo 4 tiêu chí cốt lõi của học tập mà UNESCO đề ra là: Học để biết; học để làm; học để chung sống; học để tự lập thì vẫn chưa đạt như mong đợi.

Đáng lo ngại là nhiều gia đình đặt ra những mục tiêu không lành mạnh cộng với “bệnh thành tích” trong giáo dục dẫn đến những hành vi phản giáo dục đó là chuyện chạy trường, chạy lớp, gian lận trong thi cử, chạy bằng cấp… Đây là những vấn đề gây bức xúc trong xã hội, làm giảm niềm tin của người dân về giáo dục trong trường học.

Chuyên gia giáo dục Nguyễn Quốc Vương phân tích: Thực tế cho thấy nhiều phụ huynh lựa chọn trường điểm, trường chuyên, trường chất lượng cao chủ yếu là dựa vào tiêu chí luyện thi -thi đỗ. Vì thế sự thực là có những trường có môi trường giáo dục rất tệ dù thành tích luyện thi tốt. Phụ huynh cũng né tránh chuyện cải tạo làm cho xã hội tốt lên.

Theo anh Vương, thái độ và tư tưởng của phụ huynh như trên đã góp phần "quan trọng" tạo ra những trẻ em và thanh niên ù lì, không say mê, không động lực, không có mối quan tâm đến xã hội - cũng chính là quan tâm đến vận mệnh của mình. Các trẻ em, thanh niên này chỉ biết học thụ động như cái máy để đối phó với thi. Hết thi là hết động lực học và vì thế cũng không nhận ra, tìm thấy ý nghĩa của cuộc sống.

Từ những bất cập trong giáo dục nêu trên, vấn đề đổi mới căn bản toàn diện giáo dục là yêu cầu cấp thiết nhằm hướng đến một nền giáo dục thực chất, tạo ra “chất lượng người” cao. Để đạt được mục tiêu như vậy, trước hết cần tập trung giải quyết những vấn đề “nóng” của giáo dục trong năm học tới như chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam mới đây, đó là: Cắt giảm biên chế giáo viên, chương trình phổ thông mới, đổi mới quản lý, xây dựng nhà vệ sinh trong trường học… Phó Thủ tướng mong rằng ngành giáo dục cần giữ được “lửa” đổi mới, lan ngọn lửa này xuống từng trường, từng địa phương, từng giáo viên và ra cả cộng đồng.

Thực tế trên thế giới, không có nước nào phát triển mà lại không có một nền giáo dục phát triển. Đảng và Nhà nước ta cũng xác định “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Còn anh Nguyễn Quốc Vương chia sẻ: “Giáo dục là việc của toàn dân. Ai làm được gì thì cùng nhau làm vì giáo dục tốt lên ai cũng sẽ có lợi”.

Trần Anh