Truyện ngắn “Chốn bình yên” kể về Thắng, một người trẻ từng mang theo khát vọng lập nghiệp nơi đất khách, rồi trở về quê hương sau những tháng ngày thất bại. Trong vòng tay yêu thương của mẹ, lời động viên sâu sắc của cha và sự chở che của mảnh đất quê hương bên dòng sông Đuống, anh dần tìm lại niềm tin để bắt đầu hành trình mới. Qua câu chuyện nhẹ nhàng, giàu cảm xúc, tác phẩm gửi gắm một thông điệp ý nghĩa: Thất bại không phải là dấu chấm hết, bởi chỉ cần giữ vững nhân cách, có gia đình làm điểm tựa và quê hương làm nơi nương náu, mỗi người đều có thể đứng lên sau giông bão, tìm thấy bình yên và vun đắp những ước mơ mới.

Truyện ngắn của tác giả Trà Đông (Hưng Yên).

Quỳnh Hương (giới thiệu)

Chuyến xe limousine chạy tuyến Hà Nội - Bắc Ninh từ từ giảm tốc rồi dừng hẳn bên ngã rẽ lối vào đường đê trong một chiều thu hanh hao lộng gió. Bước chân xuống bậc cửa xe, Thắng kéo cao cổ chiếc áo khoác gió mỏng, khẽ nhắm mắt hít một hơi thật dài. Không khí miền quê Kinh Bắc độ giữa thu thanh sạch, se se lạnh, mang theo hương đất bãi phù sa ngai ngái, mùi ngô non ngọt dịu quyện cùng hương rơm rạ khô sau vụ gặt sớm. Bầu trời xứ quan họ mùa này cao vời vợi, trong văn vắt không một gợn mây, rải xuống mặt đê uốn lượn một lớp nắng vàng óng ả như mật ong rừng.

Thắng đứng lặng trên triền đê rải nhựa phẳng lì, nhìn ra dòng sông Đuống đang lững lờ chở nặng phù sa cuộn chảy về xuôi. Chiếc ba lô du lịch khoác trên vai nhẹ bẫng, bên trong chỉ vỏn vẹn chiếc máy tính xách tay cùng vài bộ quần áo đi công trường đã bạc màu, sờn chỉ. Sau chuyến bay đêm vội vã từ Tân Sơn Nhất ra Nội Bài, anh chẳng mang theo bất cứ hành lý sang trọng nào của một doanh nhân trẻ thành đạt như người làng vẫn hình dung suốt mấy năm qua.

Minh họa: Văn Tĩnh.

Năm năm trước, sau khi nhận bằng thạc sĩ chuyên ngành kiến trúc cảnh quan ở Thủ đô, Thắng mang theo tất cả hoài bão, khát vọng và sự tự tin của tuổi trẻ vào Nam lập nghiệp. Anh mở một doanh nghiệp chuyên thiết kế không gian sinh thái và thi công cảnh quan đô thị xanh. Bằng sự nhạy bén và đam mê, công ty non trẻ của anh từng có những giai đoạn bứt phá ngoạn mục, liên tiếp trúng thầu các dự án nghỉ dưỡng và khu dân cư cao cấp. Nhưng rồi, biến động của thị trường bất động sản ập đến như một cơn bão bất ngờ. Hàng loạt chủ đầu tư lâm vào cảnh kiệt quệ dòng tiền, công trình bị đình trệ, những khoản công nợ hàng chục tỷ đồng trở thành nợ khó đòi.

Khi các khoản vay ngân hàng đến hạn thanh toán, Thắng cắn răng bán sạch chiếc xe bán tải cá nhân, sang nhượng toàn bộ máy móc thi công và dốc cạn đồng tiền tiết kiệm cuối cùng để thanh toán đầy đủ tiền lương, bảo hiểm cho anh em kỹ sư, thợ thuyền đã gắn bó cùng mình. Xong xuôi mọi nghĩa vụ tài chính, anh nộp đơn xin giải thể công ty. Rời mảnh đất phương Nam đầy nắng gió, trong túi Thắng chỉ còn ít tiền đủ để về quê.

Thắng trở về với hai bàn tay trắng. Dù lương tâm thanh thản vì không trốn chạy, không quỵt nợ của bất kỳ ai, nhưng cảm giác cay đắng của sự thất bại ê chề vẫn đè nặng lên từng bước chân. Đi xuống con dốc bê tông rộng rãi dẫn vào xóm Thượng, Thắng thấy bước chân mình chùng chình, nặng trĩu. Anh mặc cảm và sợ hãi. Anh sợ ánh nhìn tò mò của làng xóm, sợ những câu hỏi thăm vô tình nhưng nhói buốt tâm can, và trên hết, anh sợ nhìn vào ánh mắt kỳ vọng của bố mẹ - những người bao năm chắt chiu nuôi anh ăn học thành người.

Con ngõ nhỏ quen thuộc lát gạch nghiêng rêu phong mở ra trước mắt. Ngôi nhà mái thái hai tầng khang trang của gia đình Thắng nép mình yên bình bên khu vườn rộng rợp bóng cây ăn trái. Mảnh sân gạch đỏ au vẫn sạch bóng không một chiếc lá rụng. Giữa sân, cây hồng ngâm cổ thụ do chính tay bố anh trồng từ ngày anh cất tiếng khóc chào đời đang vào độ trĩu cành. Từng chùm hồng căng mọng, vỏ ngả sang sắc vàng cam óng ả, lung linh dưới ráng chiều thu muộn.

Từ phía gian bếp ấm cúng sau nhà, mùi thơm nồng nàn, thân thương bất chợt ùa ra ngào ngạt. Đó là mùi khói củi khô quen thuộc quyện chặt với mùi cá mòi kho trám đen, hương gừng tươi thái chỉ cay nhẹ và vị tương nếp Đình Tổ ngọt bùi đậm đà. Thứ phong vị mộc mạc của quê nhà như một liều thuốc nhiệm màu, chạm khẽ vào nơi sâu kín nhất trong tâm can anh, xua tan đi sự ngột ngạt của phố thị bê tông và những đêm dài trằn trọc nơi đất khách.

- Thắng đấy à con? Sao về mà không gọi điện trước để bố lấy xe ra đón?

Bà Vui - mẹ anh - bước vội ra từ cửa bếp, hai bàn tay vẫn còn lau vội vào chiếc tạp dề hoa đã sờn chỉ. Trông thấy con trai đứng lặng bên khung cổng sắt với gương mặt hốc hác, gầy rộc và đôi mắt trũng sâu vì chuỗi ngày kiệt sức, chiếc muôi xới cơm trên tay bà bỗng chao nghiêng. Không một lời tra hỏi về hành lý, không một lời thắc mắc về công việc hay tiền bạc, người mẹ già tất tả chạy ào ra sân, nắm chặt lấy đôi bàn tay lạnh ngắt của con:

- Mau vào nhà rửa mặt bằng nước ấm cho tỉnh táo, rồi mẹ dọn cơm chiều. Cá mòi sông Đuống kho trám với nồi canh cua đồng mẹ vừa nấu xong, còn nóng hổi đây này!

Nhìn đôi mắt mẹ ngân ngấn nước nhưng đong đầy tình yêu thương, bao nhiêu lớp vỏ bọc cứng cỏi, bao nhiêu nỗi tủi hờn dồn nén suốt những tháng ngày giông bão bỗng chốc tan biến. Cổ họng Thắng nghẹn ứ, anh chỉ biết cúi đầu:

- Con về ở hẳn với bố mẹ đây.

Bước vào phòng khách, ông Thao - bố Thắng - đang ngồi bên chiếc bàn gỗ gụ, cặm cụi tỉa tót lại chậu hoa cúc vàng đón thu. Nghe tiếng xôn xao ngoài sân, ông dừng tay, chậm rãi ngẩng đầu lên rồi khẽ chỉnh lại cặp kính lão. Đôi mắt từng trải, nghiêm nghị của người cựu chiến binh từng vào sinh ra tử trên chiến trường thoáng lay động khi nhìn thấy vẻ ngập ngừng, ái ngại của đứa con trai duy nhất. Ông không nói nhiều, chỉ đứng dậy, bước lại vỗ thật mạnh lên bờ vai gầy của Thắng một cái dứt khoát:

- Về đến nhà là tốt rồi. Rửa chân tay sạch sẽ rồi vào ăn cơm với bố mẹ.

Mâm cơm đạm bạc nhưng mang trọn hương vị ngọt lành của đồng đất quê hương: Một đĩa rau muống bãi sông luộc xanh mướt giòn sần sật, bát nước canh rau muống đánh dấm bằng quả sấu chín chua thanh dịu mát, đĩa cà pháo muối nén trắng tinh giòn tan ướp riềng tỏi, và nổi bật nhất là niêu đất cá mòi kho trám đen sánh đậm màu cánh gián. Từng khúc cá mòi béo ngậy được kho nhừ cả xương, ngấm đượm vị chát bùi của quả trám rừng và vị đậm đà thơm ngát của tương nếp gia truyền.

Bà Vui ngồi bên cạnh, không ngừng dùng đũa gắp những khúc cá nạc nhất, gắp thêm mấy quả trám bùi béo bỏ đầy vào bát con trai, miệng liên tục giục giã:

- Ăn nhiều vào con, cá sông Đuống mùa này béo lắm. Mấy năm bươn chải trong Nam, cơm hàng cháo chợ làm sao bì được cơm nhà.

Nhìn mẹ chăm chút từng miếng ăn, nhìn bố ngồi đối diện lặng lẽ dõi theo con bằng ánh mắt hiền từ và bao dung, cổ họng Thắng bỗng nghẹn đắng lại. Từng hạt gạo mùa mới dẻo thơm dường như nghẹn ứ nơi cuống họng. Đôi mắt anh hoe đỏ, những giọt nước mắt kìm nén suốt chuỗi ngày khốn khó nơi thương trường bỗng chốc lăn dài, rơi lã chã xuống bát cơm đầy:

- Con xin lỗi bố mẹ… Con bất tài quá. Năm năm trời lập nghiệp xa quê, con chưa báo hiếu được cho bố mẹ ngày nào, chưa giúp bố mẹ an nhàn tuổi già. Giờ đây làm ăn đổ vỡ, trắng tay phá sản lại về làm gánh nặng cho gia đình…

Gian phòng ăn bỗng chốc chìm vào yên lặng. Ngoài hiên, gió thu từ triền sông Đuống thổi xào xạc qua những tán lá hồng ngâm trĩu quả. Tiếng chuông chùa làng từ phía xa xa ngân nga từng nhịp thong thả, trầm ấm, buông vào không gian hoàng hôn sự bình yên đến nao lòng.

Bà Vui đưa vạt áo lau vội giọt nước mắt vừa ứa ra nơi khóe mắt hằn sâu vết chân chim, khẽ xoa nhẹ lên bàn tay gân guốc của con trai:

- Con dại quá! Bố mẹ ở quê đồng ruộng hoa màu sẵn có, lương hưu đủ chi tiêu tuổi già, cần gì tiền của con gửi về? Bố mẹ chỉ mong con cái sống khỏe mạnh, sống đàng hoàng và lương thiện. Thấy con lành lặn, mạnh khỏe bước chân về đến ngưỡng cửa nhà mình là mẹ mừng rơi nước mắt rồi, ai nỡ trách cứ con điều gì!

Lúc này, ông Thao mới chậm rãi đặt chén nước chè xuống bàn. Ông ngẩng lên, nhìn thẳng vào đôi mắt đỏ hoe, hoang mang của con trai bằng ánh nhìn đầy cương nghị và thấu hiểu:

- Thắng này, người đàn ông bước chân ra đời làm ăn như con thuyền căng buồm ra biển lớn, có lúc xuôi gió thì cũng có lúc gặp bão giông sóng dập. Người từng trải mấy chục năm thương trường còn có lúc lỡ bước sa cơ, huống chi người trẻ mới khởi nghiệp như con. Ngã ở đâu thì đứng dậy ở đấy! Bố biết hết chuyện rồi. Dù công ty con phải đóng cửa, nhưng con đã dốc sạch tài sản cá nhân, thanh toán sòng phẳng từng đồng mồ hôi nước mắt cho thợ thuyền, không trốn tránh, không quỵt nợ của ai một xu nào. Giữ được chữ tín và nhân cách làm người như thế, con chưa hề thất bại!

Ông Thao đứng dậy, mở toang cánh cửa sổ lớn nhìn thẳng ra triền đê bãi bồi sông Đuống đang tắm mình trong ánh hoàng hôn rực rỡ sắc đỏ:

- Con nhìn dòng sông Đuống trước mặt xem. Mùa mưa lũ nước sông cuồn cuộn đỏ ngầu, cuốn trôi bao nhiêu bờ bãi tưởng chừng như tan hoang. Nhưng khi mùa thu về, nước rút đi, chính lớp phù sa màu mỡ ấy lại bồi đắp nên những vạt ngô bạt ngàn, những vườn cây trĩu quả ngọt lành. Quê mình giờ đang chuyển dịch mạnh sang nông nghiệp công nghệ cao kết hợp du lịch sinh thái trải nghiệm. Với chuyên môn thạc sĩ kiến trúc cảnh quan và kinh nghiệm thương trường mà con đã tích lũy, mảnh đất bãi bồi hơn hai héc-ta ngoài kia chính là không gian để con bắt đầu lại một mô hình bền vững hơn. Đất quê hương màu mỡ và bao dung lắm, chỉ cần con có tâm và có chí, không bao giờ thiếu đất dụng võ!

Những lời răn dạy mộc mạc mà thấu tình đạt lý của người cha như một dòng nước mát tưới tắm vào tâm hồn đang khô cằn của Thắng. Nó thổi bùng lên trong lòng anh ngọn lửa khát vọng và niềm tin đã suýt bị chôn vùi trong những ngày tháng đen tối. Mọi mặc cảm, bế tắc trong lòng anh bỗng chốc tan biến nhẹ bẫng.

Đêm đó, nằm trong căn phòng ngủ quen thuộc thơm mùi chăn mới, ngắm nhìn ánh trăng thu vằng vặc rọi qua khung cửa sổ và hít hà hương thơm dịu ngọt của cây trái ngoài vườn, Thắng thấy tâm hồn mình thanh thản đến lạ kỳ. Anh mở chiếc máy tính xách tay, đặt những nét vẽ phác thảo đầu tiên cho dự án khu sinh thái nông nghiệp sạch ven bờ sông Đuống.

Sáng hôm sau, khi bình minh vừa hé rạng dát những dải nắng vàng rực rỡ lên triền đê, Thắng cùng bố rảo bước ra bờ bãi ven sông. Dưới chân hai cha con, lớp đất phù sa màu mỡ mịn màng đang đón nhận những làn gió heo may mát rượi. Nhìn dòng sông Đuống miệt mài chở nặng phù sa cuộn chảy về xuôi, Thắng mỉm cười tự tin. Anh hiểu rằng, dẫu ngoài kia cuộc đời có phong ba bão táp đến đâu, thì gia đình và mảnh đất quê hương luôn là bến đỗ bình yên nhất, là điểm tựa vững chãi để anh đứng dậy và bắt đầu một hành trình mới rạng rỡ hơn.