Hành trình tìm ánh sáng tri thức

Đồng Thị Hải Yến là con thứ hai trong gia đình có 2 anh em. Gia đình em có cuộc sống tùng tiệm với ruộng đồng và quán tạp hóa nhỏ ở thôn Khoát. Ngay khi Hải Yến học lớp 1, phát hiện con có bất thường về mắt, ông Đồng Văn Thuần, cha của Yến đã tìm đến Hội Người mù tỉnh nhờ tư vấn. Ông được giới thiệu đến Mái ấm huynh đệ Như Nghĩa, một cơ sở từ thiện chuyên nuôi dưỡng và đào tạo trẻ khiếm thị tại Thành phố Hồ Chí Minh. Bà Nguyễn Thị Hạnh, mẹ Hải Yến nhớ lại: “Sau nhiều đêm mất ngủ, cuối tháng 6/2007, chồng tôi quyết định cùng con bắt tàu vào Nam tìm đến cơ sở này”. Tiếp dòng hồi ức của mẹ, Hải Yến kể: “Trước khi đi, em được bố cắt tóc ngắn, bố bảo làm như vậy cho đẹp, giống với một ca sĩ nổi tiếng lúc bấy giờ. Mãi sau em mới biết bố làm vậy vì thương em khi phải ở xa bố mẹ, tóc dài sẽ vất vả trong sinh hoạt với đứa trẻ bảy tuổi”.

Đồng Thị Hải Yến nhận bằng cử nhân xuất sắc tại Trường Đại học Fulbright Việt Nam.

Nhắc đến người cha thân yêu, Hải Yến rưng rưng: “Tình thương yêu bố dành cho em là vô điều kiện, bố chấp nhận hy sinh tất cả vì em. Em nhớ hồi nhỏ, thỉnh thoảng bố đưa em lên thành phố Bắc Giang chơi, có lần gặp đoàn tàu chạy qua, bố dừng lại tả cho em rất kỹ. Thì ra, bố sợ đến một ngày nào đó, khi cả hai mắt hỏng hẳn, em sẽ không hình dung được dáng hình đoàn tàu như thế nào”.

Không phụ lòng cha mẹ và các sơ trong Mái ấm huynh đệ Như Nghĩa, cô gái từng trải qua 7 lần phẫu thuật mắt đã nỗ lực phi thường. Từ năm lớp 3, em không phải học văn hóa cùng các bạn khiếm thị mà được chuyển sang học với học sinh bình thường. Suốt 12 năm học, em luôn đạt thành tích xuất sắc, môn học trội nhất của Hải Yến là Ngữ văn.

Nói về Mái ấm huynh đệ Như Nghĩa, Hải Yến trải lòng: "Sống xa gia đình từ nhỏ, em được bù đắp rất nhiều bởi tình thương yêu của các sơ trong Mái ấm. Ngay từ những ngày đầu, khi thấy em hiếu động, lanh lợi, sơ Hồng Loan, chủ quản Mái ấm đã tạo điều kiện tốt cho em phát triển năng khiếu thể thao. Đặc biệt, sơ Loan cho em học đàn t’rưng, một loại nhạc cụ gõ truyền thống độc đáo của các dân tộc Tây Nguyên, được làm từ những ống tre, nứa có độ dài và kích thước khác nhau. Chính từ khoảnh khắc chạm vào những thanh tre ấy, tình yêu âm nhạc trong em bắt đầu nảy nở. Đến nay, dù đã biết chơi đàn tranh, organ, sáo và t'rưng nhưng đàn t'rưng vẫn là nhạc cụ em đam mê nhất. Em thật sự biết ơn sơ Loan luôn thấu hiểu và tận tâm mang đến cho em những cơ hội tuyệt vời nhất".

Từ năm lớp 6, Hải Yến đã biết nhờ các sơ mua vé máy bay từ Tân Sơn Nhất ra Nội Bài và tự về quê một mình. “Nhận điện, tôi đi xe máy hơn 80 km từ nhà ra sân bay đón con. Sau mấy ngày đoàn viên ngắn ngủi, tôi lại đưa con ra sân bay vào Nam. Lúc ấy, tôi ôm con thật lâu, tôi không nói nhiều nhưng về đến nhà là khóc vì nhớ con” - ông Đồng Văn Thuần bùi ngùi kể.

Không chỉ có thành tích học tập xuất sắc, nhờ năng khiếu và sự khổ luyện, Hải Yến còn là vận động viên điền kinh có thành tích vượt trội với 53 huy chương trong nước và quốc tế. Tiêu biểu là Huy chương Vàng cự ly 1.500 m nữ tại Đại hội Thể thao Người khuyết tật trẻ châu Á 2017. Em từng được gợi ý đi theo con đường thể thao chuyên nghiệp song đã không lựa chọn.

Cử nhân song bằng xuất sắc

Tốt nghiệp trung học phổ thông, Hải Yến đỗ ngành Công tác xã hội của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh. Em chính thức học trên máy tính, cài một trình đọc màn hình cho người khiếm thị nên học nhanh và dễ dàng hơn. Gần hết năm thứ hai đại học, với vốn kiến thức Tiếng Anh khá ổn, Hải Yến đã tự kiếm tiền trang trải cuộc sống. Em bắt đầu nghĩ đến việc chuyển tới một ngôi trường quốc tế có nguồn học bổng dồi dào và cơ hội du học để phát triển bản thân. Năm 2020, Hải Yến giành học bổng vào ngành Tâm lý học của Trường Đại học Fulbright Việt Nam.

Môi trường học tập tại Đại học Fulbright Việt Nam được đánh giá thân thiện, mọi người luôn tôn trọng sự khác biệt khiến Hải Yến có thêm động lực cố gắng. Cuối năm thứ hai, em gần như đã hoàn thành chương trình Tâm lý học nên tiếp tục đăng ký học ngành Việt Nam học. Sau 4 năm, Hải Yến tốt nghiệp xuất sắc ngành Tâm lý học và Việt Nam học với điểm tích lũy các môn học (GPA) đạt 3.76/4.0. Luận văn tốt nghiệp của Đồng Thị Hải Yến liên quan đến nghiên cứu tâm lý tường thuật về suy giảm thị lực ở người trẻ. Giáo sư Matthew McDonald, giảng viên Đại học Fulbright Việt Nam đánh giá, đây là một trong những luận văn xuất sắc nhất mà ông từng hướng dẫn. Giáo sư ấn tượng mạnh với tư duy lý thuyết sắc sảo, phương pháp nghiên cứu chặt chẽ, đặc biệt là cái tâm của tác giả khi đưa ra nhiều giải pháp hữu hiệu và nhân văn nhằm bảo vệ người yếu thế.

Từ luận văn xuất sắc, Hải Yến đã được đến nhiều quốc gia nhờ học bổng của Chương trình Sáng kiến lãnh đạo trẻ Đông Nam Á (YSEALI) do Chính phủ Hoa Kỳ tài trợ năm 2024. Trong thời gian làm thực tập sinh 5 tuần tại Hoa Kỳ, em có cơ hội nghiên cứu về sức khỏe cộng đồng ở Đại học Harvard. Nhận thấy phương pháp giáo dục đặc biệt của trường đại học hàng đầu thế giới, em ấp ủ và đặt quyết tâm trở thành học viên chính thức của Đại học Harvard.

Ước mơ thành giảng viên đại học

Tốt nghiệp song bằng xuất sắc tháng 6/2024, Đồng Thị Hải Yến được Đại học Fulbright Việt Nam giữ lại làm trợ giảng trong thời gian 5 tháng. Sau đó em trở thành đối tác nghiên cứu chiến lược, làm việc trực tuyến với University of Wisconsin - Madison, một trường đại học công lập tên tuổi của Hoa Kỳ về tâm lý, sức khỏe tâm thần. Chính vì quan tâm đến những bạn trẻ cùng cảnh ngộ, năm 2021, Đồng Thị Hải Yến đã sáng lập Spa M-Y - Massage trị liệu, với mục tiêu tạo ra môi trường làm việc ổn định, chuyên nghiệp cho người khiếm thị. Mô hình này không chỉ tạo sinh kế mà còn góp phần thay đổi cách nhìn của xã hội về năng lực lao động của người khuyết tật.

Đồng Thị Hải Yến khi làm thực tập sinh tại Hoa Kỳ cuối năm 2024.

Từ tháng 2/2026, Đồng Thị Hải Yến gửi hồ sơ dự tuyển đến 9 trường đại học ở một số nước trên thế giới, trong bài luận nộp cho các trường, em không nói nhiều về thành tích của bản thân mà đi thẳng vào câu trả lời, đó là: "Nếu được học tại ngôi trường này, tôi sẽ trở thành ai và đóng góp được gì cho cộng đồng xã hội?". Câu chuyện Hải Yến viết ra kể về hành trình của bản thân, từ một người khiếm thị lớn lên giữa nhiều giới hạn, đến khát vọng trở thành nhà nghiên cứu về sức khỏe tâm thần đối với thanh, thiếu niên đã thuyết phục được những hội đồng giám khảo ở các trường đại học uy tín thế giới.

Đến cuối tháng 3/2026, đã có 7 trường đại học gồm: Harvard, Stanford, Yale, Columbia, Brown, Johns Hopkins (Hoa Kỳ) và Oxford (Vương quốc Anh) gửi giấy báo trúng tuyển chương trình Thạc sĩ đến Hải Yến. 3/7 trường đã thông báo mức học bổng. Bản thân và gia đình muốn em theo học Chương trình Thạc sĩ Y tế công cộng của Đại học Harvard, em đang chờ nhà trường thông báo mức học bổng (dự kiến vào tháng 8 năm nay). Hải Yến cho hay, em mong muốn được học Chương trình Thạc sĩ Y tế công cộng của Đại học Harvard để trở thành giảng viên đại học tại Việt Nam.

Với nghị lực phi thường, hy vọng khát vọng của cô gái quê Bắc Ninh sớm thành hiện thực, trở thành nguồn cảm hứng cho các bạn trẻ, nhất là những người yếu thế vươn lên trên con đường chinh phục đỉnh cao tri thức.

Nơi bình yên trở lại

BẮC NINH - Những ngày tháng Ba, sắc đỏ của cờ Tổ quốc trải dài trên những con ngõ nhỏ của thôn Cẩm Y và thôn 19, xã Lục Nam (Bắc Ninh). Dưới ánh điện sáng bừng, những mái nhà yên ả hiện ra sau hàng cau, trước hiên vẫn còn vương sắc đào phai của mùa xuân. Trẻ em nô đùa, người cao tuổi thong thả dạo bộ trên đường bê tông sạch sẽ. Không khí thanh bình ấy phản ánh những nỗ lực của cấp ủy, chính quyền và người dân địa phương trong công tác bảo vệ an ninh, trật tự.

Giêng, Hai đi hội hát vùng cao

BẮC NINH - Ai lên vùng đất vải thiều vào mùa xuân có thể cảm nhận rõ bản sắc văn hóa qua những hội hát dân ca tiếng dân tộc thiểu số. Tiếng hát nối tiếp hết độ Giêng, Hai và trải rộng từ xã Tân Sơn, Sơn Hải, Biên Sơn, Lục Ngạn đến Biển Động, Nam Dương, phường Chũ. Hát trong hội chưa đủ, đồng bào rủ nhau về hát ở các chợ phiên, bên sườn đồi, nhà văn hóa… mang đến không khí mùa xuân tràn ngập khắp các bản làng.  

Hơi ấm tình mẹ

BẮC NINH - Tình mẹ từ bao đời nay luôn được ví như đại dương bao la, âm thầm chở che, nâng đỡ những phận đời bé nhỏ vượt qua sóng gió. Thấu hiểu những thiệt thòi của trẻ mồ côi, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã phát động Chương trình “Mẹ đỡ đầu” - một hoạt động nhân văn nhằm kết nối những tấm lòng nhân ái, trao gửi yêu thương, giúp các em có hoàn cảnh khó khăn được tiếp thêm nghị lực, vững bước trên hành trình trưởng thành.