Cán bộ công đoàn gần gũi, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của công nhân để có hướng giải quyết kịp thời sẽ khắc phục được đình công.

Chủ yếu do tự phát

Theo thống kê của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, từ năm 1995 đến năm 2012, cả nước xảy ra gần 5 nghìn vụ đình công. Tại Bắc Giang, từ năm 2013 đến nay xảy ra 15 cuộc (trong đó tại các KCN có 8 cuộc). 

Công nhân chủ yếu kiến nghị về mức lương, cách ứng xử, điều kiện, môi trường làm việc, thời gian làm thêm giờ, tiền lương, ăn ca và các khoản phụ cấp chưa thỏa đáng... Hầu hết các cuộc đình công đều tự phát, không theo đúng trình tự pháp luật và có xu hướng lây lan từ đơn vị này sang đơn vị khác. 

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến đình công, trong đó sâu xa nhất vẫn là thiếu thông tin giữa các bên, không thoả mãn lợi ích, người lao động dễ bị những thông tin lệch lạc chi phối, dẫn đến hành động không đúng quy định, gây phương hại cho DN và lợi ích bản thân. Bên cạnh đó, nhiều DN, công ty không nắm bắt và xử lý chưa kịp thời, đầy đủ yêu cầu, nguyện vọng chính đáng từ tập thể người lao động… 

Xây dựng quan hệ hài hòa

Thực tế cho thấy, đối thoại là giải pháp tốt nhất tháo gỡ những xung đột trong quan hệ lao động, tiến tới xây dựng mối quan hệ hài hòa, ổn định và hạn chế tối đa đình công. Thông qua đối thoại tại nơi làm việc một cách thường xuyên người sử dụng lao động mới nắm bắt và giải quyết kịp thời yêu cầu, nguyện vọng chính đáng từ tập thể công nhân; đồng thời có những quyết sách đúng đắn, tạo sự đồng thuận và động lực cao để người lao động hăng hái, nhiệt tình làm việc vì lợi ích của DN và bản thân. 

Bộ luật Lao động năm 2012 quy định đối thoại tại nơi làm việc được tiến hành định kỳ ba tháng/lần. Người sử dụng lao động bố trí địa điểm và các điều kiện vật chất khác tại nơi làm việc bảo đảm cho việc đối thoại. Năm 2013, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam có văn bản hướng dẫn các cấp công đoàn tham gia xây dựng quy chế dân chủ nơi làm việc và quy chế đối thoại trong DN. Trong đó quy định người lao động được đề xuất nội dung, vấn đề cần tham gia đối thoại… 

Trên cơ sở đó, Ban Thường vụ Công đoàn các KCN tỉnh đã ban hành văn bản chỉ đạo và hướng dẫn công đoàn cơ sở phối hợp cùng DN tổ chức đối thoại theo quy định. Đồng thời tổ chức tập huấn, trang bị kỹ năng đối thoại, thương lượng tập thể cho đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở… Kết quả, đã có 12/68 DN tổ chức được đối thoại tại nơi làm việc. Điển hình là phối hợp với Ban Quản lý các KCN tỉnh giải quyết dứt điểm 5 cuộc ngừng việc tập thể tại Công ty TNHH SinHan EngVina, Công ty TNHH Dawon và Công ty TNHH thời trang Hoàng Hà. Dịp Tết Nguyên đán Giáp Ngọ vừa qua, nhiều công nhân ở các tỉnh xa như Nghệ An, Thanh Hóa muốn về quê ăn Tết sớm hơn quy định nên có hiện tượng một bộ phận lao động xuất hiện tư tưởng rã đám. 

Trước thực trạng đó, Công đoàn các KCN tỉnh đã phối hợp cùng công đoàn cơ sở của các công ty kịp nắm bắt tình hình, từ đó tổ chức đối thoại, thương lượng, kết quả đã tổ chức được ba chuyến xe miễn phí đưa 125 công nhân về quê ăn Tết. 

Để nâng cao chất lượng đối thoại, thời gian tới, tổ chức công đoàn cơ sở tập trung làm tốt một số vấn đề: Lựa chọn các thành viên tham gia đối thoại phải am hiểu, nắm chắc tình hình sản xuất, kinh doanh của DN; có khả năng thuyết trình, thuyết phục hoặc phản biện; hiểu biết pháp luật trong lĩnh vực lao động và công đoàn như: Chế độ chính sách đối với người lao động, các nội quy, quy chế của DN, đời sống, việc làm của lao động. Quá trình chuẩn bị nội dung đối thoại phải có sự lựa chọn những vấn đề cần quan tâm để trao đổi, thống nhất với chủ DN trước khi diễn ra đối thoại. 

Kết thúc đối thoại phải kết luận công khai từng nội dung cụ thể, thống nhất biện pháp thực hiện. Những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, phải bàn bạc có giải pháp tháo gỡ… Ngoài đối thoại định kỳ, khi phát sinh vấn đề liên quan đến quyền lợi người lao động cần được giải quyết ngay. Trường hợp đối thoại không thành, ban chấp hành công đoàn cơ sở tiến hành các thủ tục giải quyết tranh chấp lao động theo quy định.

  Phạm Thanh Hải 

(Phó Chủ tịch Công đoàn các KCN tỉnh Bắc Giang)