Khắc họa không gian di sản

Ngày 12/7/2025, tại kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới, UNESCO đã công nhận Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là di sản văn hóa thế giới. Sự kiện này không chỉ khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của quần thể di sản mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc bảo tồn, phát huy và lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc.

Câu lạc bộ Ảnh báo chí Hải Phòng tổ chức đoàn đi sáng tác. Ảnh: Hà Tuấn Tú.

Gắn liền với sự hình thành và phát triển của thiền phái Trúc Lâm - dòng thiền mang đậm bản sắc Việt, quần thể di sản trải rộng trên địa bàn ba tỉnh, thành phố: Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hải Phòng. Không gian di sản bao gồm 12 cụm di tích tiêu biểu thuộc 6 khu vực tạo nên một chỉnh thể văn hóa - lịch sử đặc biệt.Cuộc thi ảnh “Khoảnh khắc di sản Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc” được tổ chức như một cách tiếp cận mới: Dùng ngôn ngữ hình ảnh để kể câu chuyện di sản. Cuộc thi do Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh chủ trì, phối hợp với Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh, Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng tổ chức từ ngày 18/12/2025 đến hết ngày 31/3/2026.

Trước đây, một số cuộc thi ảnh tuyên truyền, quảng bá về vùng Yên Tử đã được tổ chức tại các địa phương như Bắc Giang, Quảng Ninh, Hải Dương như: “7 ngày khám phá Tây Yên Tử”, “Nét đẹp Bắc Giang”, … Tuy nhiên, số lượng tác giả tham gia chưa nhiều, chất lượng tác phẩm chưa đồng đều.

Cơ cấu giải thưởng của Cuộc thi lần này gồm 1 giải Nhất (Huy chương Vàng và 30 triệu đồng), 2 giải Nhì (Huy chương Bạc, mỗi giải 20 triệu đồng), 3 giải Ba (Huy chương Đồng, mỗi giải 10 triệu đồng) và 20 giải Khuyến khích (mỗi giải 5 triệu đồng). Tổng giá trị giải thưởng lên tới 200 triệu đồng - mức rất cao so với mặt bằng các cuộc thi ảnh cấp địa phương. Công tác truyền thông về Cuộc thi được các cơ quan báo chí của 3 địa phương và nhiều báo Trung ương triển khai mạnh mẽ. Ban giám khảo gồm nhiều chuyên gia, nhiếp ảnh gia, nghệ sĩ có uy tín ở Trung ương và địa phương.

Nhà báo Trần Văn Đức, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban tổ chức Cuộc thi cho biết: Điểm mới của Cuộc thi này là lần đầu tiên được tổ chức quy mô cấp khu vực do Báo và Phát thanh truyền hình Bắc Ninh chủ trì dưới sự bảo trợ của Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam. Đặc biệt, không gian sáng tác được mở rộng hơn; nguồn lực sáng tác lớn; thu hút đông đảo tác giả đang sinh sống ở Việt Nam và nước ngoài, các nghệ sĩ nhiếp ảnh từng giành nhiều giải thưởng ở các cuộc thi danh giá tham gia; tính chuyên nghiệp cao. Ngoài mức giải thưởng cao của Ban tổ chức, Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam tích cực tư vấn về chuyên môn, cử thành viên tham gia hội đồng chấm giải, đồng thời sẽ trao bằng chứng nhận, chấm điểm cho các tác giả đoạt giải. Sau khi chấm giải, Ban tổ chức sẽ chọn 100 tác phẩm xuất sắc để triển lãm ở 3 tỉnh, thành phố (Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hải Phòng).

Lan tỏa giá trị văn hóa đặc sắc

Đến ngày 23/3, Ban tổ chức đã nhận được gần 340 tác phẩm của gần 80 tác giả ở nhiều tỉnh, thành phố tham dự. Có thể kể đến những tác giả có “thương hiệu”, từng tham gia ở những cuộc thi lớn như: Khắc Hường, Nguyễn Hữu Thông, Giang Đông, Nguyễn Đức Nghĩa, Nguyễn Thanh Hà, Vương Lâm… Các tác phẩm dự thi phản ánh sinh động, đa dạng những nét đặc sắc, độc đáo của di sản, từ cảnh quan thiên nhiên, kiến trúc, cổ vật, hiện vật quý đến lễ hội, tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng; chân dung những người gìn giữ, trao truyền giá trị hay những nỗ lực bảo tồn di sản gắn với phát triển kinh tế địa phương. Mỗi bức ảnh là một lát cắt chân thực, góp phần khắc họa diện mạo sinh động của không gian di sản trong đời sống đương đại.

Nhiếp ảnh gia Nguyễn Hữu Thông, người từng giành giải thưởng cao ở cuộc thi ảnh quốc tế chia sẻ: “Tôi thấy cuộc thi lần này có chiều sâu hơn về chủ đề. Việc gắn kết 3 cụm di sản: Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã tạo nên một trục văn hóa, tâm linh rất đặc biệt. Điều đó buộc người tham gia không chỉ chụp ảnh đẹp mà còn phải hiểu, phải cảm nhận được “hồn” của di sản. Chính điều đó đã tạo cho tôi nhiều cảm hứng trong quá trình sáng tác. Tôi không chỉ đi chụp mà còn dành thời gian quan sát đời sống, ánh sáng, không khí và cả những câu chuyện phía sau mỗi địa điểm. Mỗi lần bấm máy, tôi cố gắng đặt mình vào vị trí của một người kể chuyện, để bức ảnh không chỉ là hình ảnh mà còn truyền tải được cảm xúc và giá trị văn hóa”.

Ông Nguyễn Đức Nghĩa, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh Hải Phòng cho biết: Hiện nay, hội viên của Hội có gần 80 người, trong đó có 30 người là hội viên của Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam. Sau khi Ban tổ chức phát động Cuộc thi, hội viên đều hào hứng tham gia, nhất là hội viên trẻ . "Chúng tôi xác định đây không chỉ là cuộc thi về chuyên môn về ảnh nghệ thuật mà còn là trách nhiệm của người nghệ sĩ, niềm vinh dự, mong muốn được đóng góp, quảng bá giá trị di sản tới đông đảo người dân, du khách trong nước, quốc tế", ông Nghĩa nói.

Theo ông Vương Quế Lâm, Chi hội trưởng Chi hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh tỉnh Bắc Ninh, ảnh nghệ thuật đòi hỏi sự chắt lọc và xây dựng hình tượng cao. Người nghệ sĩ không chỉ “chụp” mà phải “tạo”, phải biết tiết chế chi tiết để tránh sự dàn trải, làm loãng thông điệp. Vì thế, khi tham gia cuộc thi này, các hội viên có sự đầu tư công phu, từ ý tưởng, tìm hiểu nội dung, xây dựng kịch bản đến việc lựa chọn thời điểm đi sáng tác. “Để có những bức ảnh chất lượng, chúng tôi phải đi lại rất nhiều lần, chọn thời điểm phù hợp, thậm chí phải "nằm vùng" ăn ở cùng bà con dân tộc thiểu số vùng Tây Yên Tử trong nhiều ngày để “săn hình”. Mặc dù chụp vài trăm tấm nhưng để chọn ra được một vài tấm có chất lượng không đơn giản", ông Lâm chia sẻ.

Dự kiến, những ngày cuối tháng 3/2026, số lượng tác phẩm gửi về sẽ tăng nhanh khi các tác giả hoàn thiện những tác phẩm tốt nhất. Ban tổ chức dự kiến chấm giải trong tháng 4/2026, trao giải vào dịp kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5) và triển lãm vào dịp kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6). Theo Ban tổ chức, không dừng lại ở một cuộc thi, hoạt động này được định hướng duy trì ít nhất 3 năm, hướng tới mục tiêu lâu dài: Biến nhiếp ảnh thành một kênh quảng bá bền vững, góp phần đưa hình ảnh di sản Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc lan tỏa sâu rộng, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương và khu vực.

Tinh hoa làng nghề hội tụ tại triển lãm sản phẩm thủ công mỹ nghệ Bắc Ninh 2026

BẮC NINH - Sáng 25/3, tại Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến du lịch tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh tổ chức khai mạc Triển lãm sản phẩm thủ công mỹ nghệ làng nghề truyền thống tỉnh Bắc Ninh năm 2026.

Độc đáo tục kéo dây lấy lửa làng Yên Vỹ

BẮC NINH - Mỗi dịp đầu xuân, làng Yên Vỹ (xã Tam Giang, tỉnh Bắc Ninh) lại rộn ràng các trò chơi và lễ tục truyền thống độc đáo. Trong đó, tục kéo dây lấy lửa có từ lâu đời được người dân trong làng gìn giữ và thực hành qua nhiều thế hệ, trở thành nét văn hóa đặc sắc.

Họ Ngô lệnh tộc nối dài truyền thống hiếu học

BẮC NINH - Thời phong kiến, đất Kinh Bắc có 4 dòng họ nổi tiếng truyền thống khoa bảng được vua ban chữ vàng phong là tứ lệnh tộc. Trong đó họ Ngô làng Vọng Nguyệt (xã Tam Giang) là dòng họ “ngũ đại liên trúng” - 5 đời liên tiếp đỗ đại khoa (tiến sĩ). Nhà sử học Phan Huy Chú (1782-1840) từng thốt lên: “Họ Ngô lệnh tộc làng Vọng Nguyệt kể từ cụ Ngô Ngọc đỗ chính bảng thời Hồng Đức, cả thảy có 5 đời đỗ tiến sĩ thực là hiếm có xưa nay”.