Điển hình là Hợp tác xã Gỗ mỹ nghệ Hiệp Thắng (phường Phù Khê). Tiền thân là xưởng sản xuất gia đình, năm 2014, Hợp tác xã thành lập với 7 thành viên chuyên sản xuất các loại kệ, bàn, ghế, giường, tủ xuất khẩu sang Trung Quốc. Mấy năm gần đây, nhu cầu thị trường này giảm mạnh làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Trước thực tế đó, Hợp tác xã đã mạnh dạn nghiên cứu chuyển đổi sang chế tác tranh phong cảnh, tranh tượng, tranh nội thất, linh vật… bằng gỗ, hướng đến đối tượng khách hàng nội địa yêu thích những dòng sản phẩm này.

Chế tác sản phẩm tại xưởng sản xuất của Công ty trách nhiệm hữu hạn Gỗ mỹ nghệ Việt Hà (phường Đồng Nguyên).

Để sản phẩm bảo đảm chất lượng, đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng, Hợp tác xã thường xuyên nghiên cứu, học hỏi nâng cao tay nghề cho người lao động; sáng tạo ra những sản phẩm mới phù hợp với xu thế thị trường. Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Trần Hiệp, Giám đốc Hợp tác xã chia sẻ: “Khi chuyển hướng sang dòng sản phẩm mới, chúng tôi không sản xuất đại trà. Mỗi sản phẩm là một tác phẩm độc bản, trải qua 7 công đoạn khắt khe từ thiết kế đến gọt dũa thủ công”.

Chính hướng đi “chậm mà chắc”, tập trung vào dòng sản phẩm tự sáng tác và đơn đặt hàng riêng biệt đã giúp Hợp tác xã Gỗ mỹ nghệ Hiệp Thắng chinh phục được nhiều khách hàng. Đến nay, Hợp tác xã có 4 cơ sở sản xuất; 6 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao như: Tượng Bác Hồ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đôi lọ lục bình tứ linh hội tụ... cùng nhiều tác phẩm để lại dấu ấn cho khách hàng và đem về nhiều giải thưởng có giá trị cao tại các cuộc thi, trưng bày, triển lãm sản phẩm mỹ nghệ. Qua đó, giúp Hợp tác xã khẳng định được thương hiệu, đạt doanh thu gần 7 tỷ đồng/năm, tạo việc làm ổn định cho hơn 60 lao động địa phương.

Tương tự, nhiều cơ sở sản xuất kinh doanh gỗ mỹ nghệ trong tỉnh không chỉ dừng lại ở việc tinh xảo hóa sản phẩm mà còn chủ động tái cấu trúc danh mục hàng hóa để phù hợp với nhu cầu thực tế. Công ty trách nhiệm hữu hạn Đồ gỗ mỹ nghệ Hướng Mai (phường Đồng Nguyên) là minh chứng cho sự nhạy bén này.

Nhận thấy nhu cầu về bàn ghế nội thất truyền thống xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc giảm mạnh, Công ty đã quyết định chuyển hướng sang phân khúc đồ gỗ tâm linh và các sản phẩm nội thất mang tính cá nhân hóa cao. Thay vì sản xuất đại trà, Công ty tập trung vào “chiều sâu” – làm tinh lại các sản phẩm truyền thống và cung cấp dịch vụ tư vấn thiết kế riêng biệt cho khách hàng. Bà Vũ Thị Mai, Tổng Giám đốc Công ty chia sẻ: “Chúng tôi sẵn sàng cử nhân viên kỹ thuật đến tận nơi đo đạc, tư vấn dựa trên không gian sống và gu thẩm mỹ của gia chủ. Bởi vậy, Công ty vẫn nhận được đơn hàng đều đặn từ các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Đức, Nhật Bản... đặc biệt là các đơn hàng tượng Phật cho các chùa lớn tại nước ngoài”.

Sự linh hoạt còn thể hiện rõ tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Trường Giang Investment (phường Phù Khê) và Công ty trách nhiệm hữu hạn Gỗ mỹ nghệ Việt Hà (phường Đồng Nguyên). Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào xuất khẩu, những đơn vị này đã chuyển sang khai thác mạnh mẽ thị trường nội địa với dòng sản phẩm nội thất dành cho chung cư, biệt thự hiện đại. Việc ứng dụng công nghệ số và đẩy mạnh bán hàng trực tuyến đã giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng nhanh chóng, giảm chi phí trung gian.

Tuy nhiên, hành trình thích ứng vẫn còn những “nút thắt”. Theo nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Trần Hiệp, khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn vốn. Đặc thù đồ gỗ mỹ nghệ cao cấp cần thời gian chế tác dài, trong khi các khoản vay tín dụng thường ngắn hạn, gây áp lực về quay vòng vốn. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu mặt bằng sản xuất tập trung khiến nhiều cơ sở phải hoạt động xen cài trong khu dân cư, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường và cháy nổ.

Nhận diện những khó khăn này, các cấp chính quyền và cơ quan chuyên môn của tỉnh đã chủ động vào cuộc. Liên minh Hợp tác xã tỉnh tích cực hỗ trợ các đơn vị tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã, hướng dẫn xây dựng hồ sơ tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Sở Công Thương cũng đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ quốc tế và xây dựng điểm giới thiệu sản phẩm OCOP gắn với du lịch làng nghề. Các chính sách khuyến công được triển khai kịp thời, giúp cơ sở mạnh dạn đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại nhằm giảm chi phí, nâng cao độ tinh xảo cho sản phẩm. Qua đó, giúp ngành gỗ mỹ nghệ Bắc Ninh không chỉ vượt qua giai đoạn khó khăn mà còn phát triển bền vững trong tương lai.

Gìn giữ, phát triển nghề mộc truyền thống

BẮC NINH - Năm 2024, Hợp tác xã Đồ gỗ Minh Trưởng, thôn Ngô Phần (xã Lâm Thao, tỉnh Bắc Ninh) vinh dự được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vinh danh là Hợp tác xã tiêu biểu toàn quốc. 

Chàng thợ mộc chế tác siêu xe bằng gỗ

BẮC NINH - Không học cơ khí, chưa từng đào tạo qua trường lớp về công nghệ ô tô nhưng chàng thợ mộc Trương Văn Đạo, sinh năm 1991 ở phường Phù Khê (Bắc Ninh) đã chế tác thành công bộ sưu tập mô hình 30 xe ô tô bằng gỗ có thể vận hành, di chuyển được. Đặc biệt, những video ghi lại quá trình hoàn thiện từng chiếc xe gỗ của Đạo đăng trên mạng xã hội đã thu hút hàng tỷ lượt xem, khiến cộng đồng quốc tế ngỡ ngàng và trầm trồ thán phục.