Đa dạng sinh kế từ rừng và cây ăn quả

Thứ 6: 09:24 ngày 02/10/2026

BẮC NINH - Phát huy lợi thế về đất rừng, điều kiện thổ nhưỡng và kinh nghiệm sản xuất, xã Biển Động đang từng bước hình thành hướng phát triển kinh tế vườn, đồi, rừng. Cùng với nâng cao hiệu quả kinh tế rừng, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa những giống cây ăn quả có giá trị vào sản xuất đã giúp nhiều hộ dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số nâng cao thu nhập, từng bước thoát nghèo, ổn định cuộc sống.

Giàu lên từ những cánh rừng

Xã Biển Động (thành phố Bắc Ninh) hiện có hơn 2.000 ha đất có rừng, trong đó chủ yếu là rừng sản xuất. Xác định đây là nguồn lực quan trọng, những năm qua, cấp ủy, chính quyền xã tập trung tuyên truyền, vận động người dân chăm sóc, bảo vệ rừng, đồng thời ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, đưa giống mới vào sản xuất. Bạch đàn và keo lai là những cây lâm nghiệp chủ lực trên địa bàn. Từ chỗ sản xuất còn manh mún, người dân ngày càng chú trọng lựa chọn giống, chăm sóc và khai thác rừng theo chu kỳ phù hợp. Nhờ đó, trung bình mỗi năm, toàn xã thu được khoảng 17 tỷ đồng từ tiền khai thác rừng, trở thành nguồn thu quan trọng đối với nhiều hộ dân.

Cán bộ xã Biển Động thăm vườn hồng của gia đình ông Chu Văn Sáng.

Gia đình anh Hoàng Văn Tịch, dân tộc Cao Lan ở thôn Cầu Ván là một điển hình. Trước đây, gia đình anh thuộc diện khó khăn do chưa biết cách khai thác hiệu quả đất rừng. Từ năm 2014, anh mạnh dạn mua thêm đất rừng, phát bỏ cây dại để trồng bạch đàn, keo giống mới. Nhận thấy cây sinh trưởng tốt, anh tập trung chăm sóc, từng bước mở rộng diện tích.

Sau khoảng 4-5 năm, rừng cho khai thác, mang về nguồn thu hàng trăm triệu đồng. Có vốn tích lũy, gia đình anh tiếp tục mua thêm đất, mở rộng sản xuất. Đến nay, anh Tịch có khoảng 13,5 ha rừng bạch đàn và keo. Mới đây, gia đình khai thác 4 ha, thu về hơn 700 triệu đồng. “Chất đất ở đây rất tốt, thích hợp phát triển cây bạch đàn, keo. Vì thế, việc chăm sóc cũng không tốn nhiều công”, anh Tịch chia sẻ.

Tại thôn Cầu Ván, nhiều hộ như gia đình các ông Dương Văn Trọng, Tống Minh Hải, Dương Văn Thọ mỗi năm cũng thu được hàng trăm triệu đồng từ rừng. Những cánh rừng được chăm sóc tốt không chỉ tạo sinh kế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, hạn chế xói mòn, giữ nước và tạo nguồn sinh thủy phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Đa dạng cây trồng, nâng giá trị nông sản

Nếu kinh tế rừng tạo nguồn thu theo chu kỳ thì cây ăn quả đang mở ra dư địa lớn để nâng giá trị sản xuất trên diện tích đất canh tác. Đây cũng là hướng đi được xã Biển Động xác định tiếp tục phát triển nhằm khai thác tốt lợi thế về đất đai, khí hậu và kinh nghiệm của người dân.

Toàn xã hiện có 2.219 ha cây ăn quả, mỗi năm mang lại khoảng 433,3 tỷ đồng. Vải thiều vẫn là cây trồng chủ lực với 1.744 ha, cùng với đó, người dân đã chủ động phát triển thêm hồng, táo, cam và các loại cây phù hợp khác. Sự đa dạng này giúp các hộ có thêm nguồn thu, đồng thời từng bước hình thành những vùng cây ăn quả theo hướng hàng hóa.

Gia đình ông Chu Văn Sáng, thôn Phú Nhuận là một trong những hộ tiêu biểu. Vườn hồng khoảng 300 cây được gia đình trồng từ năm 1995, đến nay trở thành nguồn thu lớn. Với giá bán bình quân khoảng 24.000 đồng/kg, vụ hồng năm nay gia đình ông thu về hơn 700 triệu đồng. Ngoài ra, 5 sào táo cho thu hơn 120 triệu đồng mỗi năm và vườn vải mang lại khoảng 60-70 triệu đồng. Theo ông Sáng, việc các tuyến đường liên thôn, liên xã được mở rộng, cứng hóa đã tạo thuận lợi cho tiêu thụ nông sản. Xe tải của thương lái có thể vào tận vườn thu mua giúp giảm công vận chuyển, sản phẩm tiêu thụ thuận lợi hơn và giá bán cũng được cải thiện.

Toàn xã Biển Động hiện có 2.219 ha cây ăn quả, mỗi năm mang lại khoảng 433,3 tỷ đồng. Vải thiều vẫn là cây trồng chủ lực với 1.744 ha, cùng với đó, người dân đã chủ động phát triển thêm hồng, táo, cam và các loại cây phù hợp khác. Sự đa dạng này giúp các hộ có thêm nguồn thu, đồng thời từng bước hình thành những vùng cây ăn quả theo hướng hàng hóa.

Không chỉ duy trì những cây trồng truyền thống, một số hộ đã mạnh dạn đưa giống mới vào sản xuất. Gia đình bà Hoàng Thị Thảo ở thôn Cầu Ván phát triển hơn 1 ha cam Thái. Năm nay, sản lượng dự kiến khoảng 20 tấn, giá trị khoảng 600 triệu đồng.

Từ thực tế sản xuất, xã Biển Động đang hình thành cách làm kết hợp giữa kinh tế rừng và kinh tế vườn. Ở khu vực đồi, núi cao, người dân trồng bạch đàn, keo; phía dưới chân đồi tận dụng đất đai, nguồn nước để phát triển bưởi, cam, hồng, táo, nhãn... Qua đó, cùng một diện tích đất có thể tạo ra nhiều nguồn thu, nâng cao hiệu quả sản xuất. Nhiều hộ từ chỗ khó khăn đã có điều kiện tích lũy, xây dựng nhà cửa khang trang, mua sắm các vật dụng thiết yếu và đầu tư cho con học tập. Hiện toàn xã chỉ còn 4,15% hộ nghèo.

Xã Biển Động xác định, phát triển cây ăn quả không chỉ là tăng diện tích mà quan trọng hơn là nâng chất lượng và giá trị sản phẩm. Theo đó, xã định hướng người dân sản xuất theo quy trình VietGAP, đồng thời xây dựng thương hiệu, hướng tới phát triển sản phẩm OCOP đối với những loại quả có thế mạnh như hồng, táo.

Đồng chí Cao Văn Hoàn, Bí thư Đảng ủy xã Biển Động cho biết: “Thời gian tới, địa phương tiếp tục khai thác tốt tiềm năng, lợi thế về kinh tế vườn, đồi, rừng; làm tốt công tác chăm sóc, bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời đẩy mạnh sản xuất cây ăn quả theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị. Cùng với đó, xã chú trọng xây dựng những mô hình, điển hình làm kinh tế giỏi để người dân học hỏi, nhân rộng”.

Từ những cánh rừng xanh tốt đến những vườn cây cho thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm, xã Biển Động đang từng bước biến lợi thế đất đai thành giá trị kinh tế. Khi kinh tế rừng gắn với kinh tế vườn, sản xuất hàng hóa gắn với nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu, hướng đi này sẽ tiếp tục tạo thêm cơ hội để người dân nâng cao thu nhập, giảm nghèo, xây dựng cuộc sống ngày càng khang trang và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Bài, ảnh: Đỗ Thành Nam