Thực tế qua các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong những năm gần đây cho thấy, các đối tượng trong và ngoài nước lợi dụng không gian mạng để thực hiện hành vi phạm tội với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp, gây thiệt hại lớn về tài sản của người dân, ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự an toàn xã hội.

Thời gian qua, các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh đã tiếp nhận hàng chục tin báo, tố giác tội phạm với số tiền bị chiếm đoạt nhiều tỷ đồng. Tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản có sử dụng công nghệ cao chủ yếu hoạt động trên môi trường số, khai thác các nền tảng mạng xã hội, ứng dụng trực tuyến để tiếp cận bị hại, thực hiện hành vi lừa đảo.

Cán bộ Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh và Công an tỉnh Bắc Ninh làm việc với đối tượng Nguyễn Văn Quyền.

Đầu năm nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 11 đối tượng có hành vi sử dụng máy tính kết nối mạng Internet chiếm đoạt quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội Facebook, Zalo, sau đó mạo danh nhắn tin vay tiền của bạn bè, người thân của chủ tài khoản để chiếm đoạt tài sản của các bị hại.

Trước đó, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh đã phát hiện một nhóm đối tượng có dấu hiệu lợi dụng không gian mạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng cách lên mạng Facebook, Zalo truy cập vào các phiên livestream bán hàng rồi lấy số điện thoại của khách hàng, sau đó tìm cách chiếm quyền sử dụng tài khoản Facebook, Zalo; mạo danh để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Cầm đầu ổ nhóm này là Nguyễn Văn Quyền (sinh năm 1998), thường trú tại xã Triệu Cơ, tỉnh Quảng Trị; hiện cư trú tại phường Hòa Khánh, thành phố Đà Nẵng. Cơ quan Cảnh sát điều tra xác định, Quyền và 10 đối tượng khác đã lừa đảo chiếm đoạt của các bị hại khoảng 50 tỷ đồng.

Gần đây, Tòa án nhân dân tỉnh mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” đối với 46 bị cáo trong đường dây lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia hoạt động tại Campuchia, chiếm đoạt tài sản của hơn 13,5 nghìn người dân với tổng số gần 1 nghìn tỷ đồng.

Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh, từ cuối năm 2023 đến đầu năm 2025, một tổ chức tội phạm do các đối tượng người Trung Quốc cầm đầu đã thành lập, điều hành đường dây lừa đảo tại khu vực Tam Thái Tử, thành phố Bavet, tỉnh Svay Riêng (Campuchia). Nhiều công dân Việt Nam được tuyển dụng, xuất cảnh sang Campuchia tham gia hoạt động.

Thủ đoạn của chúng là giả danh cán bộ công an các cấp, gọi điện cho người dân tại Việt Nam với các lý do như cập nhật thông tin căn cước công dân, đồng bộ dữ liệu định danh cho trẻ em… Khi nạn nhân tin tưởng, các đối tượng dẫn dụ cài đặt ứng dụng giả mạo “Dịch vụ công” mà thực chất là phần mềm chứa mã độc, cho phép các đối tượng chiếm quyền điều khiển điện thoại từ xa.

Sau khi kiểm soát được thiết bị của nạn nhân, các đối tượng thu thập thông tin đăng nhập ngân hàng, mật khẩu giao dịch và yêu cầu nạn nhân xác thực sinh trắc học khuôn mặt với lý do phục vụ thủ tục hành chính. Lợi dụng thời điểm này, các đối tượng đã ra lệnh chuyển tiền trong tài khoản.

Trước thực trạng đó, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh cho rằng việc nghiên cứu, làm rõ đặc điểm pháp lý và thực tiễn của loại tội phạm này, đánh giá đúng thực trạng công tác công tố, kiểm sát việc giải quyết các vụ án liên quan, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng trong việc đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của viện kiểm sát.

Thực tiễn giải quyết các vụ án cho thấy, tội phạm lừa đảo công nghệ cao hoạt động trên không gian mạng không tiếp xúc trực tiếp với bị hại khiến việc nhận diện đối tượng gặp nhiều khó khăn. Các đối tượng sử dụng công nghệ để che giấu hành vi như tài khoản ảo, sim rác, địa chỉ ẩn danh… Chúng hoạt động có tổ chức, dòng tiền lừa đảo được chuyển qua nhiều tài khoản trung gian, thậm chí ra nước ngoài. Mặt khác, dữ liệu phân tán, máy chủ, tài khoản thường đặt ngoài lãnh thổ, gây khó khăn trong thu thập chứng cứ.

Theo đồng chí Nguyễn Địch Binh, Phó Trưởng Phòng Công tố và Kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm án trật tự xã hội, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh, để đấu tranh, xử lý tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản có sử dụng công nghệ cao, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh tập trung nhiều giải pháp, trước hết công tác công tố và kiểm sát cần tập trung làm rõ các yếu tố cốt lõi của hành vi phạm tội, trong đó dữ liệu điện tử và dòng tiền phải được xác định là trục chính.

Việc chứng minh cần được thực hiện theo hướng tổng hợp, kết hợp giữa lời khai, dữ liệu điện tử, sao kê tài khoản, lịch sử giao dịch và các tài liệu liên quan. Yêu cầu xác minh, điều tra phải cụ thể, rõ ràng, bám sát từng phương thức, thủ đoạn phạm tội. Đối với từng dạng thủ đoạn cần xác định nội dung làm rõ, loại chứng cứ thu thập, phương thức thu thập và thời hạn thực hiện.

Kiểm sát viên cần được đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng phân tích dữ liệu điện tử, hiểu biết về công nghệ thông tin và phương thức hoạt động của tội phạm công nghệ cao. Đồng thời, cần phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng với ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông và các nền tảng số trong việc cung cấp dữ liệu, truy vết dòng tiền, xác minh tài khoản.

Cùng đó, tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật về chứng cứ điện tử; tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ; đầu tư trang thiết bị phục vụ công tác trích xuất, phân tích dữ liệu điện tử.

Nông dân Yên Thế: Chung tay ngăn tội phạm công nghệ cao

BẮC NINH - Tội phạm trên không gian mạng hoạt động ngày càng tinh vi, nhiều người vì mất cảnh giác đã trở thành nạn nhân, bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Xuất phát từ thực trạng đó, các cán bộ Hội Nông dân xã Yên Thế (Bắc Ninh) thành lập mô hình “Hội Nông dân tham gia bảo đảm an ninh trật tự và tuyên truyền phòng ngừa tội phạm trên không gian mạng”.

Nâng chất lượng kiểm sát các vụ án lừa đảo sử dụng công nghệ cao

BẮC NINH - Theo Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Ninh, thời gian gần đây, tình hình tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản có sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều yếu tố khó kiểm soát. 

Xét xử đường dây lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia, chiếm đoạt gần 1.000 tỷ đồng

BẮC NINH - Từ ngày 2 đến 6/2, Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” đối với 46 bị cáo trong đường dây lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia, hoạt động tại Campuchia, chiếm đoạt tài sản của hơn 13.500 người dân, tổng số tiền gần 1.000 tỷ đồng.