"Có kêu ca mãi cũng chẳng  thấy chuyển biến gì, có khi phụ huynh và học sinh lại bị thù ghét!", chị Nguyễn Thị H, tổ dân phố số 9, phường Ngô Quyền, TP Bắc Giang bộc bạch như vậy với chúng tôi về  chuyện lạm thu trong trường học. 

Không riêng chị H, rất nhiều phụ huynh trên địa bàn tỉnh cảm thấy lo lắng mỗi khi năm học mới bắt đầu. Nỗi lo không phải ở  chuyện mua sắm sách vở, quần áo, hay học phí mà chính là các khoản đóng góp "bên lề" và được cho là đã có sự  thỏa thuận giữa nhà trường với cha mẹ học sinh thông qua Ban đại diện cha mẹ học sinh như tiền bán trú (đối với học sinh bán trú); chi phí phục vụ trực tiếp học sinh học tập, sinh hoạt; tiền công cụ ... Do các khoản thu này không quy định mức  trần mà do các trường tự xây dựng dự toán, trên cơ sở thỏa thuận với  phụ huynh học sinh, vì vậy mỗi trường thu một kiểu. Đây chính là kẽ hở để  một số trường "lách luật".

Mặc dù vào đầu năm học, Sở GD&ĐT có văn bản hướng dẫn việc thu, quản lý và sử dụng các khoản thu, song Ban đại diện cha mẹ học sinh ở một số nơi vẫn đưa ra mức đóng góp như mua sắm máy móc, trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho trường, lớp học; khen thưởng giáo viên, học sinh; sửa chữa, nâng cấp, xây dựng mới các công trình và các loại quỹ với số tiền lên tới hàng triệu đồng với mục đích để "chia sẻ" khó khăn  với nhà trường, trong khi đó quy định này bị cấm.

Lạm dụng các khoản thu trong trường học sẽ chút thêm gánh nặng cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Ông Trần Văn V, tổ dân phố Tiền Môn, phường Lê Lợi, TP Bắc Giang tâm sự: "Nói là  thỏa thuận với đại diện cha mẹ học sinh, song hầu như đều có sự gợi ý của  nhà trường. Ban đại diện cha mẹ học sinh do nhà trường giới thiệu đa số có kinh tế khá giả, thường đưa ra mức thu "phóng khoáng" nên các phụ huynh khác đành phải theo."

Biết nhưng đành "ngậm bồ hòn"

Các bậc phụ huynh  học sinh ở TP Bắc Giang đang có con theo học ở một số  trường Mầm non phản ánh: Cứ lần đầu nhập trường cho con, họ phải đóng 300-500 nghìn đồng tiền sử dụng máy điều hòa nhiệt độ hoặc tiền  mua quạt, ti vi, mành rèm trang trí, tủ,  dụng cụ sinh hoạt, vui chơi của lớp...  Xót tiền nhưng  họ đành "ngậm bồ hòn" và đóng cho êm chuyện. Ngay cả khi tiếp xúc phóng viên, nhiều người dè dặt, không muốn báo chí nhắc đến danh tính. Họ e ngại con mình sẽ cô giáo thù ghét.

Không chỉ riêng thành phố, ở  khu vực nông thôn, miền núi, tình trạng lạm thu vẫn núp dưới nhiều hình thức như hỗ trợ nâng cấp, tu sửa nhà để xe, sân bãi tập luyện thể dục, thể thao; sửa chữa bàn ghế, sắm thêm đồ dùng dạy học  và nhiều loại quỹ khác... 

Bà Hoàng Thị Minh, thôn Chi Lễ, xã Mỹ Thái, huyện Lạng Giang tâm sự: "Vẫn biết con trẻ đi học phải chấp nhận tốn kém, nhưng nếu như có quá nhiều khoản thu trước thềm năm học mới sẽ là gánh nặng đối với người nông dân, nhất là các gia đình đông con đang theo học."

Cần chấn chỉnh mạnh hơn

Có thể nói, việc các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tự nguyện ủng hộ  để đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, tổ chức các hoạt động và các phong trào thi đua trong trường học là rất đáng khuyến khích, biểu dương. Nhưng nếu lợi dụng danh nghĩa Ban đại diện cha mẹ học sinh để lạm thu lại là phản tác dụng. Ông Giáp Minh Quang, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Khuyến học tỉnh nêu quan điểm: "Nếu để tình trạng lạm thu kéo dài, không chỉ chút thêm gánh nặng đối với các hộ có hoàn cảnh kinh tế khó khăn mà còn làm xấu đi hình ảnh của ngành giáo dục."

Được biết, năm học trước, thanh tra Sở GD&ĐT đã xử phạt hành chính và đề nghị cấp có thẩm quyền xử lý kỷ luật đối với một số đơn vị trường học và cá nhân do thu tiền sai các khoản thu theo quy định. Đây được coi là biện pháp mạnh tay của ngành giáo dục, tuy nhiên đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Đức Hiền, Giám đốc Sở GD &ĐT  Bắc Giang cho biết: Thời gian tới, Sở tiếp tục phối hợp với UBND các huyện, TP chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát các khoản thu, chi trong các cơ sở giáo dục; không để tình trạng lạm thu tái diễn; xử lý nghiêm đối với tổ chức, cá nhân thực hiện trái quy định...

Bên cạnh những giải pháp chủ yếu trên, thiết nghĩ Ban đại diện cha mẹ học sinh ở các trường học, lớp học cũng cần dân chủ, công khai, minh bạch hơn trong công tác thu, chi, tránh tình trạng "vẽ" ra các khoản thu không cần thiết để các phụ huynh khác phải gánh chịu. 

Mặt khác, nhà nước cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cũng như  cấp kinh phí  đủ chi tối thiểu cho hoạt động của các nhà trường,  phục vụ tốt công tác dạy và học, qua đó giảm bớt những gánh  nặng  và nỗi lo cho phụ huynh mỗi khi bước vào năm học mới.

Công Doanh