Các tuyến đường qua thôn My Điền 2, xã Hoàng Ninh (Việt Yên) thường xuyên ách tắc.

Mỗi hộ “cõng” hơn mười công nhân

Vào đầu giờ sáng hoặc tan ca chiều, hàng chục nghìn lao động tại các KCN trên địa bàn huyện Việt Yên cùng đổ ra quốc lộ 37, đường gom cao tốc Hà Nội - Bắc Giang và các tuyến đường liên thôn, xã ven KCN khiến giao thông ách tắc. Ông Nguyễn Tài Hải, Chủ tịch UBND xã Quang Châu (Việt Yên) chia sẻ, UBND huyện, xã đã xây dựng, cứng hóa một số tuyến đường bê tông nối đường tỉnh 295 qua hầm chui đến KCN. Tuy nhiên, đường nhỏ hẹp, xuống cấp, hầm chui chỉ đi được một chiều nên thường xuyên tắc. Nhiều người đành bất chấp nguy hiểm, chạy bộ qua đường cao tốc tới KCN Vân Trung, Quang Châu làm việc hoặc trở về phòng trọ. Hầu hết các tuyến đường nông thôn khu vực xã Quang Châu, Hoàng Ninh... chưa có đèn, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông.

Chị Nguyễn Thị Mến, công nhân quê huyện Hữu Lũng (Lạng Sơn) trọ tại thôn My Điền 2, xã Hoàng Ninh (Việt Yên) bức xúc: “Nơi trọ cách công ty chưa đầy 2 km, có xe máy nhưng để kịp giờ làm việc, ngày nào tôi cũng đi trước giờ làm hơn một tiếng để bù thời gian tắc đường. Nhiều công nhân ở đây hạn chế tối đa việc đi chợ, thăm bạn bè vì đường tắc, rất mệt mỏi. Một số lao động cùng trọ thường xuyên bị trừ tiền chuyên cần, công ty nhắc nhở, kỷ luật vì đi làm muộn do tắc đường".

Hệ thống cống rãnh, thoát nước thải tại thôn, xã quanh KCN cũng thường xuyên ứ đọng. Thôn Núi Hiểu, xã Quang Châu có 190 hộ dân nhưng phải “cõng” khoảng 700 lao động ở trọ, trung bình mỗi hộ có 3 đến 4 công nhân thuê nhà. Thôn My Điền 1, xã Hoàng Ninh còn chật chội hơn khi 460 hộ phải chia sẻ hạ tầng với khoảng 6 nghìn người, tính ra mỗi hộ có từ 10 đến 15 người ở trọ. Hiện nay, hầu hết các phòng kín chỗ, nhiều người chọn cách ở ghép từ 2 đến 4 người trong căn phòng khép kín khoảng 10 m2. Nhu cầu sử dụng điện, nước tăng cao. Nước thải nhiều trong khi hệ thống tiêu thoát thiếu đồng bộ nên tràn ra lề đường, nhất là khi có mưa. Ông Đỗ Văn H, chủ quán cơm tại thôn Núi Hiểu nói: “Mùi xú uế từ cống, rãnh bốc lên nồng nặc. Nguyên nhân là do hầu hết ao, hồ của thôn đã bị san lấp nhường chỗ cho công trình, nhà trọ. Nhiều gia đình làm nhà ở, công trình lấn chiếm kênh mương nên nước thải không thoát được, tràn vào nhà mỗi khi trời mưa. Ban lãnh đạo thôn thường xuyên phải giải quyết mâu thuẫn giữa các hộ liên quan tới nước thải”. Ba thôn: My Điền 1, My Điền 2, My Điền 3, xã Hoàng Ninh có gần 10 nghìn phòng trọ với hàng chục nghìn người sinh sống. Số người sinh sống quá đông, nhiều đoạn cống rãnh dẫn nước thải “lộ thiên” chảy ra ao làng gây ô nhiễm. Không chỉ ảnh hưởng tiêu cực tới sinh hoạt của người dân, nước thải tại KCN Đình Trám và các khu dân cư còn làm kênh T6 ô nhiễm, hàng chục ha lúa, hoa màu thất thu, nhiều diện tích không thể canh tác trở lại.

Hằng ngày, lượng rác thải phát sinh lớn nhưng chỉ được thu gom, vận chuyển 3 lần/tuần. Hiện các thôn ở một số xã ven KCN mới bố trí 0,017 ha đất làm nơi tập kết rác, chỉ đáp ứng hơn 1% theo quy định. Ông Lê Văn Bắc, Chủ tịch UBND xã Hoàng Ninh xác nhận, rác thải tạo sức ép lớn trên địa bàn, việc thu gom, xử lý chưa triệt để. Ý thức chấp hành quy định về thu gom, đổ rác của người dân chưa cao, nhiều người thường xuyên xả rác bừa bãi ra khu đất trống, ven quốc lộ, đường làng làm mất mỹ quan, ô nhiễm môi trường. UBND xã thành lập tổ công tác kiểm tra, nhắc nhở và chỉ đạo thu gom, dọn rác thải nhưng chưa có nhiều chuyển biến, vắng lực lượng chức năng mọi việc lại đâu đóng đấy.

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật, xã hội khác như điện, trạm y tế... đã được xây dựng cũng chưa đáp ứng đủ nhu cầu, ảnh hưởng tới cuộc sống của công nhân lao động, người dân quanh KCN. Không có khuôn viên, khu vui chơi, trung tâm thương mại nên ngoài giờ làm việc, người lao động chỉ quanh quẩn trong khu trọ, mua bán hàng hóa tại chợ tạm, hàng rong lấn chiếm vỉa hè, lòng đường...

Rác thải chiếm đường giao thông tại xã Quang Châu (Việt Yên).

Trường học quá tải; “nóng” về an ninh trật tự

Dân số tăng cao trong khi hạ tầng không được đầu tư tương xứng dẫn đến nhiều hệ lụy. Khó khăn nhất là những công nhân có con nhỏ. Ngoài việc nuôi con, trang trải cuộc sống, nhiều gia đình lo không biết con em sẽ học ở đâu khi hầu hết trường, lớp học ven KCN hiện quá tải. Anh Lương Văn Chiêm, thị trấn Chi Lăng, huyện Chi Lăng (Lạng Sơn) đang thuê trọ tại thôn My Điền 1, xã Hoàng Ninh bộc bạch: “Vợ chồng tôi có con gái hơn 5 tuổi nhưng chẳng biết cho học ở đâu, phải gửi về quê ở với ông bà nội. Có con nhỏ lại thường xuyên xa nhà, chúng tôi không yên tâm làm việc nhưng chẳng biết xoay xở thế nào vì lớp học quanh đây kín chỗ”. Theo ông Thân Quang Phương, Chủ tịch UBND xã Hồng Thái (Việt Yên), trước thực trạng đầu tư trường lớp không kịp nhu cầu, nhiều hộ dân, công nhân ở trọ các xã lân cận cho con em học trái tuyến tại xã Hồng Thái. Năm 2016, xã xây mới 16 phòng học nhưng vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu. Từ năm học này, UBND xã đã ban hành văn bản nghiêm cấm các trường, cấp học tuyển sinh trái tuyến. Tuy nhiên đây chỉ là giải pháp tình thế nhằm bảo đảm ổn định số lượng, chất lượng giáo dục và quyền lợi chính đáng của con em địa phương. Cô Thân Thị Dịu, Hiệu trưởng Trường Mầm non xã Hồng Thái chia sẻ: “Đầu năm học, nhà trường đã tiếp nhận 10 phòng học mới, kiên quyết gửi các em học trái tuyến về các địa phương song tình trạng quá tải cũng giảm không đáng kể, trung bình mỗi lớp vẫn phải bố trí 42 cháu, vượt 17 cháu/lớp theo quy định”. Là thôn đông dân cư, nằm sát KCN Quang Châu nhưng Núi Hiểu vẫn chưa có lớp mầm non. Hằng ngày, các gia đình đưa con đi học cách nhà vài cây số.

Hiện nay, tại các khu dân cư ven KCN chưa có chợ, trung tâm thương mại khiến người dân, công nhân đổ xô ra mua bán ven quốc lộ 37 hay những hàng quán tạm bợ, không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Bên cạnh đó, tình trạng mất an ninh trật tự quanh KCN diễn ra. Ông Nguyễn Xuân Đang, Trưởng thôn My Điền 1 thông tin, vài năm trở lại đây các vụ đánh nhau, cờ bạc, ma túy, trộm cắp... xảy ra như cơm bữa. Nhà trọ mọc lên kéo theo đối tượng xã hội trà trộn, lập ổ nhóm phạm tội; xe máy kèm 2, 3 rồ ga, phóng nhanh, lạng lách khiến My Điền 1 trở thành một trong những địa bàn phức tạp của tỉnh. “Mới đây có vụ công nhân đến thuê trọ tụ tập uống rượu, lời qua tiếng lại đã vung dao chém gục chủ nhà rồi bỏ trốn. Hay như đang trưa, có toán người kéo đến dùng kiếm “xử” khách trọ, xảy ra án mạng. Nhiều trường hợp phát hiện đối tượng trộm chó, hô hoán dân làng truy đuổi nhưng bị chúng dùng súng bắn trả, tấn công lại. Người dân luôn cảm thấy bất an, chẳng mấy khi ra đường vào buổi tối”, ông Nguyễn Xuân Đang bộc bạch.

Được biết, KCN Vân Trung, Quang Châu tiếp tục được mở rộng quy mô, thu hút những dự án quy mô lớn. Mỗi năm, các KCN có thêm khoảng 10 nghìn lao động làm việc kéo theo nhu cầu sinh sống ở khu vực này. Sức ép hạ tầng ngày càng lớn ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống người dân ven KCN cần có biện pháp giải quyết kịp thời.

(Còn nữa)

Cao Minh Ngọc - Văn Thương