Bắc Ninh
Khai mở kho báu di sản vương triều Lý
BẮC NINH - Là đất phát tích vương triều Lý, Bắc Ninh hiện lưu giữ kho tàng di sản văn hóa đồ sộ, ghi dấu những ký ức vàng son của một thời kỳ rực rỡ trong lịch sử dân tộc. Những năm qua, Bắc Ninh kiên trì triển khai nhiều giải pháp nhằm đánh thức tiềm năng di sản, tôn vinh những thành tựu văn hóa vĩ đại của nhà Lý, từng bước nỗ lực chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển.
Dấu tích vàng son
Nhắc tới vương triều Lý là nhắc tới một thời đại rực rỡ trong lịch sử dân tộc. Từ Chiếu dời đô mở ra tầm nhìn chiến lược dựng nước, đến bài thơ thần Nam quốc sơn hà khẳng định chủ quyền quốc gia; từ chiến thắng Như Nguyệt đến những thành tựu về Phật giáo, pháp luật, giáo dục, kiến trúc…
 |
|
Lễ hội Đền Đô là một trong những di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu được gìn giữ nhằm tôn vinh công đức vương triều Lý. |
Vương triều Lý đã đặt nền móng cho bản sắc văn minh Đại Việt. Bắc Ninh là nơi những dấu tích ấy hiện hữu đậm đặc nhất, gồm những địa danh, di tích gắn liền với kiến trúc, điêu khắc, cổ vật, truyền thuyết, thơ ca, sấm ký, tín ngưỡng, lễ hội ...
Cùng với đền thờ và khu sơn lăng cấm địa - nơi an nghỉ của các vua và thân tộc nhà Lý, Bắc Ninh còn có hệ thống chùa tháp được xây dựng ở nhiều nơi với quy mô kiến trúc hoàng gia bề thế, phản ánh nền văn minh rực rỡ với trình độ khoa học và tri thức kiến trúc hoàn mỹ của người Việt thời Lý. Tiêu biểu như chùa Dạm, chùa Phật Tích vẫn đang lưu giữ nhiều di vật, cổ vật, thu hút sự quan tâm, tham quan, tìm hiểu, nghiên cứu của đông đảo du khách trong nước và quốc tế.
| Vương triều Lý đã đặt nền móng bền vững cho sự trường tồn của dân tộc Việt Nam. Từ Lý Thái Tổ đến Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông đều là những vị vua anh minh, sáng suốt, văn võ song toàn, đã làm nên một thời đại "Thái bình thịnh thế". |
Đặc biệt, để có vương triều Lý thịnh trị suốt hơn hai thế kỷ không thể thiếu vai trò to lớn của các danh nhân, danh tướng thời Lý như: Đô thống Lê Phụng Hiểu, Thái úy Lý Thường Kiệt, Thái sư Lê Văn Thịnh, Thái sư Tô Hiến Thành, Nguyên Phi Ỷ Lan, các quốc sư Lý Vạn Hạnh, Lý Khánh Văn... đã được sử sách lưu danh và dân gian thờ phụng.
Theo ghi nhận của giới nghiên cứu, trong tổng số hơn 130 di tích liên quan đến vương triều Lý trên địa bàn tỉnh, có gần 90 di tích phản ánh về các nhân vật lịch sử thời Lý. Nổi bật là di tích lịch sử phản ánh về quê ngoại nhà Lý; hệ thống di tích liên quan đến chiến thắng Như Nguyệt của quân, dân nhà Lý trong cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược năm 1076; các di tích thờ Thái sư Lê Văn Thịnh thuộc 14 làng xã nằm rải rác đôi bờ sông Đuống; di tích thờ Lê Phụng Hiểu, Nguyên Phi Ỷ Lan... góp phần tạo nên trầm tích văn hóa sâu dày của quê hương Kinh Bắc - Bắc Ninh.
Định vị giá trị di sản
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Cảnh Khanh, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Quỹ Văn hiến Việt Nam, vương triều Lý đã đặt nền móng bền vững cho sự trường tồn của dân tộc Việt Nam. Từ Lý Thái Tổ đến Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông đều là những vị vua anh minh, sáng suốt, văn võ song toàn, đã làm nên một thời đại "Thái bình thịnh thế". Chính vì vậy, tôn vinh di sản vương triều Lý không chỉ là tri ân lịch sử, mà còn là cách khơi dậy nguồn lực văn hóa cho phát triển bền vững.
 |
|
Bắc Ninh hiện đang bảo tồn, gìn giữ kho báu di sản vật thể, phi vật thể thời Lý phong phú, đa dạng. Trong ảnh: Tượng Phật A-di-đà bằng đá xanh thời Lý tại chùa Phật Tích (xã Phật Tích). |
Vấn đề đặt ra hiện nay không phải là bảo tồn di tích đơn thuần mà phải định vị giá trị di sản vương triều Lý trong chiến lược phát triển văn hóa mới. Đầu tháng 4 vừa qua, một hướng đi cụ thể được thảo luận và gợi mở tại cuộc tọa đàm giữa lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh với các nhà khoa học của Quỹ Văn hiến Việt Nam. Giải pháp chiến lược là Bắc Ninh cần sớm triển khai Quy hoạch phát triển đền Đô, khu vực đô thị Từ Sơn và các vùng lân cận thành một trung tâm du lịch văn hóa tâm linh, vừa bảo tồn và tôn vinh các di sản liên quan đến vương triều Lý, vừa đánh thức giá trị kinh tế của kho báu di sản văn hóa.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Văn Bài, nguyên Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) gợi mở: Bắc Ninh nên quan tâm đầu tư xây dựng một khu du lịch sinh thái tâm linh với hạt nhân là đền Đô để bảo tồn và lan tỏa "gen văn hóa tinh thần" thời Lý. Đó cũng là hướng đi có ý nghĩa thiết thực nhằm tạo ra sản phẩm du lịch đặc sắc, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho Bắc Ninh.
 |
|
Đền thờ Lý Thường Kiệt (xã Tam Giang) thu hút đông đảo du khách tham quan, tìm hiểu lịch sử. |
Qua trao đổi, các nhà khoa học đồng thuận cho rằng, không gian của Trung tâm du lịch văn hóa tâm linh vương triều Lý không nên bó hẹp ở một di tích đơn lẻ mà cần được mở rộng theo hướng liên kết vùng, kết nối Bắc Ninh với Thăng Long - Hà Nội, với cộng đồng hậu duệ dòng họ Lý ở Hàn Quốc, tạo chiều sâu lịch sử và đối thoại văn hóa quốc tế. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ số vào quá trình kể chuyện, diễn giải lịch sử, tạo không gian trải nghiệm hiện đại bằng dữ liệu số để tăng tính hấp dẫn...
Từ góc nhìn quản lý, Tiến sĩ Nguyễn Văn Đáp, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh khẳng định: Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa vương triều Lý phải được gắn với phát triển du lịch trên cơ sở nghiên cứu xây dựng các sản phẩm đặc trưng. Thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục tham mưu tổ chức hội thảo chuyên sâu về quê hương Bắc Ninh với vương triều Lý, khảo sát, học tập các mô hình thành công trong và ngoài nước nhằm chuyển hóa di sản thành tài sản, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả lâu dài.
Ý kiến bạn đọc (0)