Kiên trì với những vấn đề dân sinh

Đối với người làm báo, các vụ việc ở cơ sở không khó ở khâu phát hiện mà khó ở chỗ theo đuổi đến cùng. Có những việc người dân phản ánh nhiều năm, cơ quan chức năng đã vào cuộc nhưng giải quyết chậm hoặc chưa dứt điểm. Khi đó, phóng viên phải nhiều lần trở lại địa bàn, gặp gỡ người dân, làm việc với chính quyền và tiếp tục theo dõi diễn biến để phản ánh. Vụ việc cơ sở sản xuất thức ăn nuôi ong gây ô nhiễm môi trường tại khu Minh Khai, thị trấn Chũ, huyện Lục Ngạn (nay là phường Chũ) là một trường hợp như vậy.

Phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh gặp gỡ người dân khi thực hiện một bài điều tra theo đơn thư bạn đọc.

Năm 2017, sau khi nhận được đơn phản ánh của người dân, Ban Biên tập Báo Bắc Giang (nay là Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh) chỉ đạo nhóm phóng viên xác minh. Tại hiện trường, phóng viên ghi nhận cơ sở sản xuất thức ăn nuôi ong nằm ngay trong khu dân cư, sát vách hộ dân. Hằng ngày, cơ sở vận hành máy móc công suất lớn để sản xuất thức ăn từ đỗ tương và nhiều nguyên liệu khác. Máy hoạt động từ 4 - 5 giờ sáng, có hôm kéo dài đến tối muộn, phát sinh tiếng ồn, rung lắc và mùi khó chịu ra xung quanh.

Gia đình bà Nguyễn Thị Tuyết ở sát cơ sở sản xuất là hộ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Không chỉ mất ăn mất ngủ vì tiếng máy gầm rú, tường nhà bà còn xuất hiện nhiều vết nứt dăm do rung chấn kéo dài. Trước khi gửi đơn đến cơ quan báo, bà Tuyết đã nhiều lần kiến nghị với chủ cơ sở và chính quyền địa phương nhưng vụ việc chưa được quan tâm giải quyết.

Để ghi nhận khách quan phản ánh của người dân, nhóm phóng viên nhiều ngày có mặt tại khu Minh Khai để tìm hiểu sự việc. Có hôm phải lên thật sớm để kịp ghi hình hoạt động của cơ sở vào lúc tờ mờ sáng - khoảng thời gian người dân phản ánh tiếng máy móc phát ra lớn nhất.

Bên cạnh đó, phóng viên còn gặp gỡ nhiều hộ dân sinh sống xung quanh. Không ít người thừa nhận bị ảnh hưởng nhưng vẫn ngần ngại lên tiếng vì tình làng, nghĩa xóm hoặc không muốn phát sinh mâu thuẫn với chủ cơ sở. Việc thu thập thông tin vì thế đòi hỏi sự kiên trì, thận trọng để vừa phản ánh đúng thực tế, vừa tôn trọng các mối quan hệ trong cộng đồng dân cư.

Sau bài viết về tình trạng gây ô nhiễm môi trường của cơ sở này, nhóm phóng viên còn nhiều lần quay lại để phản ánh diễn biến vụ việc. Sau những bài viết đồng hành của cơ quan báo Đảng tỉnh suốt từ năm 2017 đến 2019, cùng sự phản ánh của công dân, đầu năm 2020, UBND tỉnh đã yêu cầu chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn đưa cơ sở gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư. Nhắc lại chuyện cũ, bà Nguyễn Thị Tuyết cảm kích: “Tôi rất biết ơn báo Đảng tỉnh theo sát, phản ánh đúng thực trạng, góp phần giúp gia đình tôi và các hộ xung quanh có môi trường sống trong lành hơn”.

Vụ lấn chiếm đường ngõ tại thôn Đức Liễn, xã Hồng Thái, huyện Việt Yên (nay là phường Việt Yên) cũng là một thử thách về sự kiên nhẫn của nhóm phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh. Nhiều hộ dân được giao đất ở hợp pháp nhưng lối đi chung dẫn vào khu đất bị lấn chiếm.

Quá trình theo đuổi vụ việc, UBND xã Hồng Thái có vài lần thay đổi lãnh đạo nên việc giải quyết bị kéo dài. Không để vụ việc bị chìm lắng, Ban Biên tập đã chỉ đạo nhóm phóng viên bám nắm địa bàn, gặp gỡ người dân, làm việc với chính quyền xã để cập nhật tình hình và có những bài viết thúc đẩy việc thực hiện các kiến nghị.

Sau nhiều bài báo được đăng tải từ năm 2020 đến năm 2023, lối đi chung mới được hộ lấn chiếm trả lại. Phấn khởi, một số hộ dân liền kề tự nguyện đóng góp kinh phí và diện tích đất để mở rộng, tôn tạo tuyến ngõ.

Theo đến cùng kết quả giải quyết

Nếu như ở khu dân cư Minh Khai hay Đức Liễn, thử thách lớn nhất là sự kiên trì theo đuổi những vụ việc kéo dài nhiều năm thì ở một số lĩnh vực khác, hành trình theo dấu vụ việc lại đòi hỏi sự dấn thân của phóng viên và cẩn trọng trong từng tài liệu, hồ sơ.

Năm 2023, từ nguồn tin của quần chúng, nhóm phóng viên được giao xác minh tình trạng khai thác, mua bán đất rừng trái phép tại xã Tam Dị, huyện Lục Nam (nay là xã Bảo Đài). Để có đủ bằng chứng, phóng viên phải âm thầm mật phục nhiều ngày để theo dấu các đoàn xe tải chở đất lậu. Khi việc khai thác đất trái phép bị phát giác, các đối tượng bắt đầu cảnh giác.

Trong một chuyến tác nghiệp, nhóm phóng viên bị đối tượng lái xe tải bám đuôi nhằm uy hiếp. Nhờ sự hỗ trợ của người dân địa phương thông thuộc địa hình, phóng viên đã đưa được toàn bộ hình ảnh, tư liệu ra ngoài an toàn. Sau loạt bài phản ánh về nội dung này, một số cán bộ ở xã Tam Dị đã bị xử lý kỷ luật.

Với những người làm báo, niềm vui không chỉ là một tác phẩm được đăng tải mà còn là những vấn đề người dân phản ánh được quan tâm giải quyết. Mỗi kết quả cuối cùng đều là thành quả của một hành trình bền bỉ, với những đêm thức trắng, những lần trở lại hiện trường, những chồng hồ sơ phải rà soát nhiều lần và cả những áp lực vô hình phía sau mỗi bài viết.

Nhưng cũng chính từ đó đã hình thành nét văn hóa nghề nghiệp của những người làm báo Bắc Ninh: Không chỉ phát hiện vấn đề mà còn theo đến cùng kết quả giải quyết; không chỉ phản ánh bức xúc mà còn đồng hành với Nhân dân và chính quyền tháo gỡ khó khăn, xử lý vi phạm, không để những kiến nghị chính đáng của người dân dừng lại trên mặt báo.

Hai lần khởi đầu đáng nhớ

BẮC NINH - Với thế hệ phóng viên 7x chúng tôi, gần 30 năm cầm bút là ngần ấy thời gian gắn liền với những đổi thay của quê hương. 

Thực hiện cầu truyền hình trực tiếp “Ngày hội non sông”: Hạnh phúc và tự hào

BẮC NINH - Mỗi dịp kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6, những người làm báo lại có dịp nhìn lại những dấu mốc đáng nhớ trong hành trình nghề nghiệp của mình. 

Báo chí năm 2026 - thay đổi để tồn tại và phát triển giữa cơn bão công nghệ

Trước làn sóng AI làm thay đổi cách sản xuất, phân phối và tiếp cận thông tin, Tiến sỹ Vũ Hải Quang chia sẻ góc nhìn về những thách thức, cơ hội và chiến lược để báo chí Việt Nam phát triển bền vững.