“Lá chắn số” bảo vệ trẻ trên không gian mạng

Thứ 7: 09:38 ngày 07/02/2026

BẮC NINH - Trong kỷ nguyên số, không gian mạng vừa là cơ hội phát triển, học tập, kết nối vừa tiềm ẩn nhiều thách thức. Từ thực tế đó, tổ chức Đoàn đang từng bước khẳng định vị trí tiên phong xây dựng môi trường số an toàn, nhân văn, góp phần bảo vệ trẻ em và bồi dưỡng thế hệ công dân số có trách nhiệm.

Đa dạng phương thức truyền thông

Theo các nghiên cứu của cơ quan chuyên môn, trong nhóm trẻ em từ 12-17 tuổi sử dụng Internet tại Việt Nam, có tới 87% truy cập mạng mỗi ngày nhưng chỉ khoảng 36% biết cách bảo đảm an toàn thông tin cá nhân. Khoảng trống về kỹ năng số đòi hỏi sự vào cuộc khẩn trương của nhà trường và các tổ chức xã hội trong việc giáo dục, bảo vệ trẻ trên không gian mạng.

Dự án xã hội “Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng” do Trường Phổ thông liên cấp FPT Bắc Giang phối hợp với Công an tỉnh tổ chức tại Trường Tiểu học Đông Thành (phường Bắc Giang).

Tại Trường Trung học cơ sở Tân An (phường Tân An), mới đây, Liên đội nhà trường phối hợp với Công an phường tổ chức sinh hoạt ngoại khóa chuyên đề “An toàn trên không gian mạng”. Buổi sinh hoạt tập trung vào các tình huống như kết bạn với người lạ, bị dụ dỗ chia sẻ thông tin, rủi ro nguy hiểm có thể xảy ra trên mạng. Thông qua hình thức trao đổi trực tiếp và xử lý tình huống, học sinh được rèn kỹ năng phản ứng nhanh, biết cách từ chối, báo cáo và tìm kiếm sự hỗ trợ. Em Nguyễn Hoài Linh, học sinh lớp 7A1 chia sẻ: “Sau buổi sinh hoạt, em hiểu rõ hơn những rủi ro khi kết bạn với người lạ trên mạng và biết cách bảo vệ tài khoản cá nhân. Những kỹ năng được học không chỉ hữu ích trong học tập mà còn giúp em tự tin hơn khi sử dụng Internet hằng ngày”.

Ngoài ra, Liên đội thường xuyên phối hợp với phụ huynh tăng cường giám sát, hướng dẫn học sinh sử dụng mạng đúng mục đích, nhận diện và tránh xa các nội dung độc hại. Nhà trường còn lồng ghép giáo dục an toàn số vào chương trình môn Tin học chính khóa theo hướng bài bản, hệ thống. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, nhiều năm qua, nhà trường không xảy ra vụ việc đáng tiếc nào liên quan đến Internet và mạng xã hội.

Nhiều cơ sở giáo dục khác cũng đang chủ động triển khai các mô hình giáo dục an toàn số cho học sinh. Trong năm học 2025-2026, Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông FPT School Bắc Giang phối hợp với Công an tỉnh triển khai Dự án xã hội “Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng” tại 9 trường tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh. Các chương trình có sự đồng hành của lực lượng an ninh mạng và chuyên gia, tập trung trang bị cho học sinh kỹ năng nhận diện rủi ro, phòng tránh lừa đảo, bảo vệ thông tin cá nhân và xử lý tình huống nguy hiểm trên môi trường số.

Theo ông Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành FPT School Bắc Giang, chuỗi hoạt động không chỉ nâng cao nhận thức về an toàn mạng mà còn góp phần hình thành thói quen sử dụng Internet an toàn cho học sinh, hướng tới xây dựng môi trường số lành mạnh, bền vững trong nhà trường. Thời gian tới, Dự án tiếp tục được đơn vị nghiên cứu, hoàn thiện, nhân rộng tới nhiều trường học trên địa bàn và mở rộng kết nối ra ngoài tỉnh.

Tiên phong xây dựng môi trường số an toàn

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng và các tổ chức xã hội. Trong đó, tổ chức Đoàn giữ vai trò định hướng hành vi, truyền thông giá trị tích cực và hình thành “lá chắn” kỹ năng số cho thiếu nhi.

Đoàn, Đội các cấp trong tỉnh triển khai đồng bộ nhiều hoạt động thiết thực thông qua các phong trào, cuộc vận động như: “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp”, “Xây dựng giá trị hình mẫu học sinh Bắc Ninh thời kỳ mới”… Đồng thời phát động xây dựng các video tích cực lan tỏa rộng trên mạng xã hội như: “Hòa bình đẹp lắm”, “Sắc cờ Tổ quốc”... góp phần định hướng thanh thiếu nhi sử dụng không gian mạng văn minh, nhân ái.

Cụ thể hóa vai trò, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn chỉ đạo Đoàn, Đội các cấp trong tỉnh triển khai đồng bộ nhiều hoạt động thiết thực thông qua các phong trào, cuộc vận động như: “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp”, “Xây dựng giá trị hình mẫu thanh niên Việt Nam thời kỳ mới”, “Xây dựng giá trị hình mẫu học sinh Bắc Ninh thời kỳ mới”… Đồng thời phát động xây dựng các video tích cực lan tỏa rộng trên mạng xã hội như: “Hòa bình đẹp lắm”, “Sắc cờ Tổ quốc”, góp phần định hướng thanh thiếu nhi sử dụng không gian mạng văn minh, nhân ái. Năm 2025, toàn tỉnh đã đăng tải hơn 12,5 nghìn tin, bài, hình ảnh gương người tốt, việc tốt trên các nền tảng truyền thông của Đoàn, Hội, Đội, thu hút hơn 4,2 triệu lượt tiếp cận. Những con số cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của tổ chức Đoàn trong việc xây dựng môi trường mạng tích cực, bảo vệ trẻ em và định hướng thế hệ trẻ trở thành công dân số văn minh.

Tại các Liên đội trường học, nội dung giáo dục an toàn số được lồng ghép thường xuyên trong sinh hoạt dưới cờ, giờ sinh hoạt Đội, diễn đàn, các cuộc thi tìm hiểu kỹ năng số, sân khấu hóa tình huống và hoạt động ngoại khóa trải nghiệm... Tiêu biểu như Liên đội Trường Trung học cơ sở An Châu (xã Sơn Động) đã xây dựng mô hình “Đội tuyên truyền măng non”, thành lập câu lạc bộ kỹ năng số và nhóm học sinh nòng cốt hỗ trợ bạn bè nhận diện rủi ro, sử dụng Internet an toàn.

Theo chị Giáp Thị Ngân Hoa, Phó Trưởng Ban Công tác Đoàn và Thanh thiếu nhi (Ủy ban MTTQ tỉnh), trong bối cảnh Internet phát triển mạnh, trẻ em trở thành công dân số từ rất sớm. Tuy nhiên, việc thiếu kỹ năng và sự giám sát có thể khiến các em đối mặt với nguy cơ tổn thương tâm lý, bị xâm hại hoặc lôi kéo vào hành vi lệch chuẩn. Từ thực tiễn trên, thời gian tới, các cấp bộ Đoàn tiếp tục đẩy mạnh giáo dục kỹ năng số cho thiếu nhi, tổ chức thường xuyên các diễn đàn, sinh hoạt chuyên đề và hoạt động trải nghiệm về an toàn mạng; phát huy vai trò cầu nối trong tư vấn, hỗ trợ tâm lý, kịp thời phát hiện và hướng dẫn trẻ tìm kiếm sự giúp đỡ khi bị bắt nạt hoặc quấy rối trên không gian mạng; thông qua mạng lưới cán bộ Đoàn và các mô hình “địa chỉ tin cậy”, tăng cường phối hợp với nhà trường, gia đình và lực lượng chức năng để xử lý tình huống phát sinh.

Thu Thủy