Báo Thổ Nhĩ Kỳ ngày 19/4 cho biết cùng ngày, Hải quân Mỹ đã vô hiệu hóa và lên kiểm soát một tàu hàng treo cờ Iran tại Vịnh Oman sau khi thủy thủ đoàn từ chối nhiều lần yêu cầu dừng lại, đánh dấu lần đầu tiên được biết đến Mỹ sử dụng vũ lực đối với một con tàu trong khuôn khổ phong tỏa hải quân nhằm vào Iran.

Tàu Touska của Iran và bài viết liên quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social.

Sau đó, Tổng thống Donald Trump thông báo về vụ việc trên mạng xã hội Truth Social, cho biết lính thủy đánh bộ Mỹ hiện đã kiểm soát hoàn toàn con tàu và đang kiểm tra hàng hóa trên đó.

Con tàu, mang tên Touska, là tàu container dài gần 900 feet, có lượng giãn nước tương đương một tàu sân bay hải quân.

Theo Tổng thống Trump, tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance đã chặn tàu Touska và phát cảnh báo nhưng thủy thủ Iran phớt lờ.

Nhà lãnh đạo Mỹ viết trên Truth Social rằng: “Thủy thủ đoàn Iran từ chối nghe theo. Vì vậy, tàu hải quân của chúng ta đã chặn họ ngay lập tức bằng cách bắn thủng khoang động cơ”.

Ông Trump cũng xác nhận lính thủy đánh bộ Mỹ đã tiếp quản con tàu và đang tiến hành kiểm tra hàng hóa.

Một con tàu bị trừng phạt với lịch sử đã được ghi nhận

Tàu Touska nằm trong danh sách đối tượng bị chỉ định đặc biệt của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ và có liên hệ với đội tàu do nhà nước Iran kiểm soát mà Washington từ lâu cáo buộc vận chuyển các vật liệu liên quan đến chương trình tên lửa đạn đạo và quân sự của Iran.

Tàu hàng Touska của Iran.

Tổng thống Trump viện dẫn tiền sử hoạt động bất hợp pháp của con tàu làm cơ sở cho việc bị đưa vào danh sách trừng phạt, dù không nêu rõ loại hàng hóa nào có thể đang có trên tàu.

Tàu USS Spruance thuộc lớp Arleigh Burke, số hiệu DDG-111, đóng tại San Diego và đang hoạt động như một phần của Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln tại Biển Arab.

Trước đó trong tháng này, tàu khu trục USS Spruance cũng tham gia thực thi phong tỏa khi buộc một tàu hàng treo cờ Iran khác phải đổi hướng sau khi cố né tránh các hạn chế khi rời cảng Bandar Abbas.

Phong tỏa gia tăng khi ngoại giao bế tắc

Lệnh phong tỏa hải quân, được Mỹ triển khai từ 21 giờ ngày 13/4, theo giờ Việt Nam, sau khi các cuộc đàm phán hạt nhân với Tehran ở thủ đô Islamabad của Pakistan bị đổ vỡ.

Lệnh này bao trùm toàn bộ các cảng Iran dọc theo Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, đang được thực hiện bởi hơn một chục tàu hải quân Mỹ và hơn 100 máy bay.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, tính đến thứ Bảy (18/4) đã có 23 tàu bị buộc quay đầu kể từ khi bắt đầu thực thi, đồng thời khẳng định chiến dịch diễn ra mà không có trường hợp nào vượt qua thành công. Tuy nhiên, nhận định này bị một số nhà phân tích theo dõi tàu độc lập tranh cãi.

Trong khi đó, vào ngày 19/4, Iran đã bác bỏ vòng đàm phán hòa bình thứ hai, với việc truyền thông nhà nước cho rằng những yêu cầu phi thực tế của Washington, lập trường thay đổi và chính lệnh phong tỏa là các điều kiện không thể chấp nhận để nối lại đàm phán.

Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Về phần mình, Tổng thống Trump cho biết lệnh phong tỏa sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được một thỏa thuận cuối cùng.

Vào ngày 19/4, viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho biết các đại diện của Mỹ sẽ đến thủ đô Islamabad của Pakistan vào tối thứ Hai (ngày 20/4) để tiến hành đàm phán với Iran.

Tổng thống Trump viết: “Các đại diện của tôi sẽ đến Islamabad, Pakistan - họ sẽ có mặt ở đó vào tối mai, để đàm phán”.

Thông báo này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi ông Trump nói rằng các nhà đàm phán Mỹ sẽ đến Pakistan vào 20/4 để tiến hành các cuộc đàm phán hòa bình.

Ông Trump cảnh báo Iran nên chấp nhận một thỏa thuận nếu không sẽ phải đối mặt với các cuộc tấn công có thể phá hủy toàn bộ cầu và nhà máy điện của nước này.

Hai quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ nói với NBC News hôm 19/4 rằng Phó Tổng thống JD Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Trump là Jared Kushner dự kiến sẽ tới Islamabad (Pakistan) để tiếp tục đàm phán với Iran.

Tuy nhiên, các quan chức Iran đã phản bác thông báo của ông Trump về các cuộc đàm phán mới.

Hãng thông tấn nhà nước IRNA của Iran phủ nhận có vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad, nói rằng hiện “không có triển vọng rõ ràng” cho các cuộc đàm phán trong điều kiện hiện tại.

Hãng này viện dẫn điều mà họ mô tả là các yêu cầu quá mức từ Mỹ, lập trường thay đổi liên tục và lệnh phong tỏa hải quân đang tiếp diễn mà Iran coi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết hôm 18/4 rằng đã có tiến triển hướng tới một thỏa thuận hòa bình, với một số vấn đề đã “được giải quyết,” nhưng ông cảnh báo Iran vẫn “thiếu hoàn toàn lòng tin” vào các nhà đàm phán Mỹ.

Quyền kiểm soát vùng biển phía Nam của Iran vẫn là một trong những điểm bất đồng chính giữa hai bên.

Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết sẽ đóng cửa eo biển Hormuz một lần nữa và hạn chế vận tải biển cho đến khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran. Lực lượng này cảnh báo sẽ “phá hủy” các tàu cố gắng đi qua.

Lãnh đạo châu Âu ra tuyên bố chung về eo biển Hormuz sau cuộc họp 51 quốc gia

Giới chức châu Âu thông báo sẽ thành lập một phái bộ đa quốc gia độc lập nhằm bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz bất kể Mỹ có tham gia hay không.

Anh, Pháp muốn lập lực lượng đa quốc gia ở eo biển Hormuz

Anh và Pháp tuyên bố sẽ dẫn dắt sứ mệnh đa quốc gia nhằm bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, nhấn mạnh đây là lực lượng phòng thủ thuần túy.

Tổng thống Mỹ D.Trump chỉ thị hải quân phong tỏa eo biển Hormuz

Ngày 12/4, Tổng thống Donald Trump khẳng định Hải quân Mỹ sẽ “lập tức” bắt đầu phong tỏa để ngăn chặn các tàu thuyền ra vào eo biển Hormuz. Tuyên bố được đưa ra sau khi đàm phán giữa Washington và Tehran tại Pakistan kết thúc sáng 12/4 mà không đạt kết quả.

Tàu chở dầu nước ngoài đầu tiên đi qua eo biển Hormuz sau lệnh ngừng bắn

Tàu MSG treo cờ Gabon đã di chuyển qua eo biển Hormuz, mang theo khoảng 7.000 tấn dầu của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), và đang trên đường tới Aegis Pipavav, Ấn Độ.

Iran công bố lộ trình thay thế cho tàu qua eo biển Hormuz

Ngày 9/4, Iran thông báo các lộ trình thay thế cho tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz, do lo ngại nguy cơ từ thủy lôi tại khu vực chính của tuyến đường thủy huyết mạch này.