Những dấu hiệu dễ bị bỏ qua

Trong gần một năm kể từ khi học lớp 12, N.X.T. (xã Trung Kênh) thường xuyên mất ngủ. Mỗi đêm không thể chợp mắt, em lại tìm đến điện thoại. Sinh hoạt đảo lộn khiến T. ăn uống kém, ít giao tiếp và dễ bực tức khi bị người lớn nhắc nhở.

Bác sĩ Nguyễn Duy Cường nắm bắt tâm lý, tình hình sức khỏe bệnh nhân tại khoa Tâm thần người già, trẻ em và phục hồi chức năng (Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Bắc Ninh số 2).

Ban đầu, mẹ T. cho rằng con ngủ ít do áp lực học tập cuối cấp và tin rằng sau kỳ thi, mọi thứ sẽ cân bằng. Thế nhưng, khi áp lực thi cử qua đi, tình trạng của em vẫn không cải thiện. Ba tháng gần đây, T. liên tục thức trắng đêm, ăn uống kém và ít giao tiếp. Gia đình đưa em đến Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Bắc Ninh số 2 thăm khám. Qua đánh giá ban đầu, bác sĩ nhận định em có biểu hiện rối loạn cảm xúc, trong đó có các dấu hiệu trầm cảm và xây dựng phương án điều trị phù hợp.

Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Duy Cường, Trưởng khoa Tâm thần người già, trẻ em và phục hồi chức năng (Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Bắc Ninh số 2), những khó khăn về sức khỏe tâm thần ở học sinh có thể liên quan đến áp lực học tập, thi cử, bạo lực học đường, kỹ năng sống và các mối quan hệ. Việc sử dụng điện thoại, chơi trò chơi điện tử kéo dài cũng là vấn đề cần quan tâm.

Tại Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Bắc Ninh số 2, các trường hợp có biểu hiện bất thường được ghi nhận thường đến khám nhiều hơn vào thời điểm đầu năm học, sau kỳ nghỉ hè. Sự thay đổi nền nếp sinh hoạt, áp lực học tập và việc thích nghi trở lại với trường lớp có thể khiến một số em mệt mỏi, mất ngủ hoặc bất ổn về cảm xúc.

Tuy nhiên, số trường hợp phải nhập viện điều trị nội trú chưa phản ánh đầy đủ thực tế, bởi nhiều gia đình vẫn còn tâm lý e ngại khi đưa con đến bệnh viện chuyên khoa tâm thần. Định kiến xã hội và nỗi lo con bị kỳ thị, phân biệt đối xử khiến không ít phụ huynh có xu hướng né tránh việc thăm khám, vô tình tạo thêm rào cản trong phát hiện và can thiệp sớm các vấn đề sức khỏe tâm thần ở trẻ.

Điều tra quốc gia về sức khỏe tâm thần vị thành niên năm 2021 trên 5.996 trẻ từ 10-17 tuổi cho thấy, 21,7% gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần trong 12 tháng trước khảo sát, nhưng chỉ 8,4% trong số này tiếp cận dịch vụ hỗ trợ, tư vấn. Một nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Thị Quỳnh Hoa (Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam) năm 2023 cũng ghi nhận 56,4% thanh thiếu niên được hỏi cảm nhận có vấn đề về sức khỏe tâm thần; trong đó, áp lực học tập, thi cử, kỳ vọng của cha mẹ, thói quen sống, sinh hoạt không phù hợp, sử dụng thiết bị điện tử, mạng xã hội quá nhiều là những nguồn gây căng thẳng đáng chú ý. Những con số này cho thấy nhu cầu nhận diện sớm và hỗ trợ tâm lý cho trẻ em, thanh thiếu niên vẫn là vấn đề cần được quan tâm.

Thực tế cho thấy, những bất ổn tâm lý ở học sinh đôi khi bắt đầu từ những thay đổi rất nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày. Con gái chị N.N.D. ở phường Vũ Ninh bị một nhóm bạn cô lập, xa lánh và lập nhóm Zalo nói xấu trong nhiều tháng. Do con giấu kín sự việc, chị D. chỉ phát hiện khi thấy con buồn rầu, uể oải trong sinh hoạt, thậm chí không muốn đến lớp. Chị vừa xin chuyển lớp cho con, vừa tìm bác sĩ tâm lý tư vấn để giúp em từng bước giải tỏa áp lực, vượt qua tổn thương và tìm lại sự tự tin.

Theo các bác sĩ, bất ổn tâm lý có thể biểu hiện qua mất ngủ, thay đổi cảm xúc, thu mình hoặc né tránh trường học. Có em vẫn đi học, sinh hoạt bình thường nhưng bên trong chịu đựng lo âu, cô đơn, mặc cảm mà không biết chia sẻ cùng ai. Nếu người lớn chỉ xem đó là sự thay đổi nhất thời của tuổi mới lớn, cơ hội hỗ trợ sớm cho con em mình có thể bị bỏ lỡ.

Đồng hành với con trẻ

Bà Nguyễn Thị Quỳnh, Chánh Văn phòng đại diện Hội Giáo dục Chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam tại thành phố Bắc Ninh cho rằng, học sinh hiện nay phải đối mặt với nhiều áp lực: Kỳ vọng của gia đình, thành tích trường lớp, quan hệ bạn bè và tác động từ mạng xã hội. Bạo lực học đường, bắt nạt trên không gian mạng hay thiếu kết nối với cha mẹ, thầy cô cũng có thể khiến các em rơi vào trạng thái bế tắc.

Theo bà Quỳnh, việc hỗ trợ học sinh cần sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, ngành y tế và các tổ chức xã hội. Học sinh cần được trang bị kỹ năng nhận diện cảm xúc, ứng phó với căng thẳng và phòng ngừa bạo lực. Phụ huynh, giáo viên cũng cần biết cách lắng nghe, nhận diện sớm dấu hiệu bất ổn và kết nối trẻ với chuyên gia khi cần thiết. Các chương trình hỗ trợ sẽ khó đạt hiệu quả nếu chỉ triển khai riêng lẻ cho từng nhóm hoặc tổ chức mang tính hình thức; điều quan trọng là phải hiểu tâm lý lứa tuổi và những vấn đề các em thực sự gặp phải.

Ở góc độ chuyên môn, bác sĩ Nguyễn Duy Cường khuyến cáo phụ huynh chú ý những thay đổi kéo dài về giấc ngủ, cảm xúc, hành vi và giao tiếp của con. Khi trao đổi với con, cha mẹ nên bình tĩnh tìm hiểu nguyên nhân, tránh chỉ trích khiến trẻ càng khép kín. Tại trường học, trường hợp học sinh đột ngột giảm tập trung, sa sút kết quả, thường xuyên buồn ngủ, không muốn đến lớp hoặc có biểu hiện khác thường đều cần được quan tâm. Giáo viên nên trao đổi với gia đình để tìm hiểu tình hình, phối hợp hỗ trợ và khuyến nghị thăm khám khi cần. Những dấu hiệu kéo dài, tái diễn hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, học tập cần được đánh giá bởi người có chuyên môn.

“Không phải mọi trường hợp căng thẳng, mất ngủ hay buồn bã đều là bệnh lý tâm thần. Gia đình không nên vì e ngại định kiến mà trì hoãn việc tìm kiếm trợ giúp bởi phát hiện sớm giúp trẻ có cơ hội được tư vấn, hỗ trợ hoặc điều trị phù hợp, hạn chế những ảnh hưởng lâu dài”, bác sĩ Cường nhấn mạnh.

Bắc Ninh: Thúc đẩy ứng dụng năng lượng nguyên tử trong ngành y tế

BẮC NINH - Tại hội thảo “Ứng dụng năng lượng nguyên tử trong y tế trên địa bàn thành phố Bắc Ninh”, nhiều ý kiến cho rằng, cần xác định các lĩnh vực, kỹ thuật ưu tiên phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử trong lĩnh vực y tế; gắn đầu tư trang thiết bị với đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và bảo đảm an toàn bức xạ.

Hướng tới nền y tế chất lượng cao, chuyên sâu, hiện đại

Để xây dựng một hệ thống y tế chuyên sâu, hiện đại, giúp người dân thụ hưởng dịch vụ chất lượng cao đòi hỏi ngành y tế các địa phương phải chủ động đổi mới, nâng cao năng lực toàn diện. Các cơ sở khám, chữa bệnh liên tục mở rộng hạ tầng, làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu, cũng như tích cực ứng dụng công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo, mang đến nhiều chuyển biến tích cực và bước tiến đột phá trong y tế.

Bắc Ninh: Thi tìm hiểu kiến thức chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

BẮC NINH - Chi cục Dân số và Trẻ em vừa phối hợp với Hội Người cao tuổi thành phố Bắc Ninh, Hội Người cao tuổi xã Tân Yên tổ chức Hội thi “Tìm hiểu kiến thức chăm sóc sức khỏe người cao tuổi năm 2026”.