Khai thác lợi thế, ứng dụng công nghệ

Việc mở rộng không gian phát triển của thành phố Bắc Ninh tạo điều kiện để các hợp tác xã tiếp cận thị trường, vùng nguyên liệu, hệ thống logistics và các chuỗi sản xuất rộng hơn. Đây là cơ hội đáng kể đối với một khu vực vốn có điểm yếu là quy mô nhỏ và thị trường hạn chế.

Đoàn công tác của Liên minh Hợp tác xã thành phố tìm hiểu mô hình trồng nho của Hợp tác xã Dịch vụ thương mại nông nghiệp sạch Bình Dương, xã Gia Bình.

Trong nông nghiệp, lợi thế về vùng nguyên liệu, sản phẩm OCOP, cây ăn quả, lâm nghiệp, dược liệu, rau an toàn và chăn nuôi tạo nền tảng để hình thành những chuỗi giá trị có quy mô lớn hơn. Thay vì mỗi hợp tác xã chỉ tổ chức sản xuất và tiêu thụ trong phạm vi hẹp, có thể liên kết với nhau, liên kết với doanh nghiệp chế biến, phân phối để tạo nguồn hàng ổn định.

Theo ông Lưu Văn Khải, Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường), hiện nay có nhiều cơ hội để kinh tế tập thể phát triển. Trước hết, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm, đòi hỏi sản phẩm phải có nhãn mác, truy xuất nguồn gốc. Mặt khác, công nghiệp phát triển, thu hút nhiều lao động từ khu vực nông nghiệp, nông thôn vào làm việc, qua đó, tạo điều kiện để tích tụ ruộng đất, hình thành vùng sản xuất tập trung và liên kết trong cung ứng vật tư phân bón, bao tiêu sản phẩm. Chỉ có các hợp tác xã mới đảm nhận tốt và phát huy hiệu quả.

Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, du lịch nông nghiệp và chế biến sâu cũng mở ra những hướng đi mới. Với lợi thế về sản phẩm đặc trưng và vùng sản xuất, nhiều hợp tác xã có thể không chỉ bán nguyên liệu mà tiến tới tạo ra sản phẩm chế biến, sản phẩm quà tặng, sản phẩm du lịch và các dịch vụ gắn với nông nghiệp.

Cơ hội mới đối với các hợp tác xã còn đến từ chuyển đổi số. Thương mại điện tử giúp hợp tác xã vượt qua giới hạn về địa lý, tiếp cận trực tiếp khách hàng và xây dựng thương hiệu với chi phí thấp hơn nhiều so với phương thức truyền thống. Đối với hợp tác xã ở miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đây càng là cơ hội lớn đưa sản phẩm địa phương ra thị trường trong nước và quốc tế.

Từ điểm nghẽn đến những thay đổi căn bản

Muốn tận dụng những cơ hội trên, trước hết phải giải quyết những điểm nghẽn đã được nhận diện. Theo đó, những hợp tác xã hoạt động hiệu quả cần được tạo điều kiện mở rộng quy mô, đầu tư công nghệ, xúc tiến thương mại và kết nối với doanh nghiệp. Những đơn vị có tiềm năng nhưng còn yếu về quản trị cần được hỗ trợ về đào tạo cán bộ, xây dựng phương án kinh doanh, tài chính, thương hiệu, tiêu chuẩn chất lượng và thị trường. Với những hợp tác xã đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, cần rà soát, xử lý dứt điểm, tránh để số liệu “ảo” kéo dài.

Sản xuất nem nướng Liên Chung - sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao ở Hợp tác xã Nem nướng Liên Chung, xã Phúc Hòa.

Đối với đất đai và cơ sở hạ tầng, cần tạo điều kiện để hợp tác xã có mặt bằng phù hợp cho sản xuất, chế biến, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm. Riêng về vốn, bên cạnh chính sách tín dụng phù hợp, cần nâng chất lượng phương án sản xuất kinh doanh để hợp tác xã có thể chứng minh năng lực và tiếp cận nguồn vốn.

Ông Phạm Minh Trưởng, Giám đốc Hợp tác xã Đồ gỗ Minh Trưởng (xã Lâm Thao) kiến nghị: “Đào tạo cho đội ngũ cán bộ quản lý hợp tác xã cũng cần chuyển từ cách làm nặng về phổ biến kiến thức sang đào tạo theo nhu cầu thực tế. Người quản lý hợp tác xã cần được trang bị kỹ năng quản trị tài chính, xây dựng kế hoạch kinh doanh, quản lý chất lượng, thương mại điện tử, đàm phán hợp đồng và phát triển thị trường. Quan trọng hơn, đào tạo phải gắn với quá trình đơn vị giải quyết những bài toán cụ thể của mình”.

Theo định hướng năm 2027, thành phố đặt mục tiêu thành lập ít nhất 80 hợp tác xã mới và bảo đảm hoạt động tuân thủ Luật Hợp tác xã; số đơn vị hoạt động tốt, khá tăng 6-7%; doanh thu của hợp tác xã tăng khoảng 10%; khoảng 60% hợp tác xã nông nghiệp hoạt động hiệu quả; hỗ trợ khoảng 50 đơn vị xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường; phát triển thêm các ứng dụng công nghệ cao và liên kết chuỗi. Đáng chú ý, thành phố đặt mục tiêu sẽ rà soát 100% hợp tác xã ngừng hoạt động để xây dựng phương án giải thể bắt buộc. Qua đó cho thấy, thành phố chú trọng chuyển từ phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng.

Xây dựng hệ sinh thái mới

Một hợp tác xã khó có thể tự mình giải quyết toàn bộ những vấn đề về vốn, công nghệ, thị trường, nhân lực và logistics. Vì vậy, hướng đi quan trọng trong giai đoạn tới là hình thành hệ sinh thái hỗ trợ hợp tác xã, trong đó mỗi chủ thể đảm nhiệm một vai trò rõ ràng.

Sản xuất đồ mộc gia dụng tại Hợp tác xã Mộc Bãi Ổi, phường Bắc Giang.

Cơ quan quản lý nhà nước tập trung hoàn thiện chính sách, tháo gỡ những vấn đề về đất đai, hạ tầng, thủ tục và tổ chức thực hiện các chương trình hỗ trợ. Liên minh Hợp tác xã thành phố làm tốt hơn vai trò tư vấn, đào tạo, kết nối thành viên và thị trường. Ngân hàng đồng hành không chỉ bằng vốn mà cả tư vấn phương án tài chính. Doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi sản xuất, chế biến, phân phối và xuất khẩu. Các tổ chức khoa học, công nghệ hỗ trợ hợp tác xã lựa chọn công nghệ phù hợp với quy mô và khả năng đầu tư. Quan trọng hơn, cần hình thành các mối liên kết có lợi ích rõ ràng. Hợp tác xã phải có sản phẩm, doanh nghiệp có nguồn hàng ổn định, thành viên có đầu ra và thu nhập tốt hơn. Khi lợi ích được phân chia minh bạch, liên kết mới có thể bền vững.

Ông Phạm Minh Hiền, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã thành phố cho biết, xuất phát từ những bất cập nảy sinh từ thực tiễn, Liên minh đang chỉ đạo các hợp tác xã, tổ hợp tác quan tâm đến công tác quy hoạch diện tích đất sản xuất, từ đó huy động các nguồn lực trong hợp tác xã, từ các quỹ để hỗ trợ đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh. Liên minh sẽ đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu, tìm thị trường tiêu thụ sản phẩm cho các hợp tác xã; đồng thời, giúp các đơn vị liên doanh, liên kết, tạo thành chuỗi sản xuất. Đặc biệt, tư vấn hỗ trợ các hợp tác xã thành lập doanh nghiệp ngay trong hợp tác xã, đảm nhiệm một số nhiệm vụ chính của hợp tác xã.

Từ những cơ hội về không gian phát triển, chuyển đổi số, thị trường, công nghệ cao, OCOP, kinh tế xanh và liên kết chuỗi, kinh tế tập thể có nhiều điều kiện để bước sang giai đoạn mới. Khi những điểm nghẽn về quản trị, vốn, đất đai, nhân lực và thị trường từng bước được tháo gỡ; đồng thời doanh nghiệp, ngân hàng, cơ quan quản lý và tổ chức khoa học cùng tham gia, hợp tác xã có thêm điều kiện để chuyển từ sản xuất nhỏ sang tổ chức sản xuất hàng hóa, từ bán sản phẩm sang xây dựng thương hiệu và từ liên kết ngắn hạn sang tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Đó cũng là con đường để kinh tế tập thể không chỉ thích ứng với không gian phát triển mới mà thực sự trở thành một nguồn lực đóng góp vào tăng trưởng nhanh và bền vững của thành phố Bắc Ninh.

Phát triển kinh tế tập thể - cơ hội mới, thách thức lớn. Kỳ 1: Thay đổi thực chất, hiệu quả hơn

BẮC NINH - LTS: Với quy mô mở rộng và vai trò ngày càng rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội, kinh tế tập thể, hợp tác xã trên địa bàn thành phố Bắc Ninh đang đứng trước những cơ hội mới nhưng cũng không ít thách thức. 

Phát triển kinh tế tập thể - cơ hội mới, thách thức lớn. Kỳ 2: Những điểm nghẽn

BẮC NINH - Quy mô khu vực kinh tế tập thể ngày càng mở rộng song không ít đơn vị nội lực yếu, thiếu vốn và mặt bằng sản xuất, năng lực quản trị hạn chế, liên kết thị trường chưa bền vững. Bên cạnh đó, việc tiếp cận chính sách hỗ trợ còn nhiều trở ngại. Nhận diện đúng những điểm nghẽn này để tháo gỡ là điều kiện để kinh tế tập thể phát triển thực chất, hiệu quả hơn.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Ngô Tân Phượng kiểm tra tình hình phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn

BẮC NINH - Phó Chủ tịch UBND thành phố Ngô Tân Phượng yêu cầu các sở, ngành, Liên minh Hợp tác xã chủ động nắm bắt, tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi nhất để các hợp tác xã hoạt động, phát triển.