Có thể thấy cùng với sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền các địa phương, sự tiến bộ của xã hội, thời gian qua việc tổ chức tang lễ đã có nhiều chuyển biến, nhiều hủ tục được xóa bỏ, hướng đến nếp sống văn minh. Ở các thôn, tổ dân phố thành lập ban tang lễ nhằm động viên tinh thần và giúp gia đình có tang tổ chức các nghi thức, bỏ các hủ tục: Đưa tang bắc cầu, lăn đường,  khóc mướn, rải vàng mã và tiền lẻ trên đường đưa tang; việc sử dụng vòng hoa luân chuyển dần được thực hiện; không mời thuốc lá, mời khách ăn uống và ngày càng nhiều gia đình chọn hình thức hỏa táng người qua đời. 

Tuy nhiên, việc tổ chức tang lễ rườm rà, tốn kém, lãng phí vẫn còn ở nhiều nơi. Còn tình trạng ăn uống linh đình, hình thức mai táng chủ yếu là địa táng (thổ táng) rồi cải táng. Trong khi đó nhiều địa phương chưa quy hoạch được nghĩa trang, để nghĩa trang gần khu dân cư, gần nguồn nước, có nghĩa trang lại gần bãi rác thải, gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường trầm trọng. 

Hệ lụy của việc chưa có quy hoạch nghĩa trang và hình thức mai táng chủ yếu là địa táng còn gây lãng phí đất. Ở nhiều nơi, sau khi cải táng, mộ được đặt khắp cả các cánh đồng, nhà có thì xây to, không có xây nhỏ, vừa lãng phí đất, vừa gây khó khăn cho sản xuất.

Có ý kiến cho rằng, phương thức địa táng truyền thống còn là một trong những yếu tố trực tiếp làm cho con người vốn chịu nhiều khổ đau chết đi vẫn phải chịu sự phân biệt giàu nghèo với lễ tang to bé, mộ to bé....

"Ở quê, thủ tục ma chay rất rắc rối, phiền hà và tốn kém. Đất lề quê thói không ai dám tự ý thay đổi. Nếu thay đổi dễ bị cộng đồng tẩy chay, chơi xấu. "Chết không có đất chôn", "Chết không có người khiêng" là con ma để nhiều người có tư tưởng cũ kỹ, thiếu văn minh dựa vào đó để hù dọa không ít người" - một ý kiến nói về hình thức "thổ táng" đã viết trên Facebook như vậy.

Thực tế cho thấy, hỏa táng vừa nhanh gọn, vệ sinh lại không phải qua cải táng, di dời mộ mà vẫn có thể đèn nhang, hương khói chu tất, không ảnh hưởng đến đời sống tâm linh. Khi đi hỏa táng, tất cả các phần việc như xe tang lễ, xe chở khách đều được nhà hỏa táng chuẩn bị chu đáo và thực hiện nhanh gọn đúng như hợp đồng. Hỏa táng giúp tiết kiệm khoảng 50% chi phí so với hình thức địa táng truyền thống và bảo đảm vệ sinh môi trường.

Để văn minh trong việc tang, nhất là ở nông thôn hiện nay nhiều ý kiến đề xuất cấp ủy, chính quyền, đoàn thể cần tích cực hơn nữa vận động nhân dân hưởng ứng thực hiện việc tang văn minh, trong đó khâu đột phá là chuyển mạnh hình thức mai táng là địa táng sang hỏa táng. Cùng với tuyên truyền vận động, hỗ trợ kinh phí cho các gia đình có người qua đời tổ chức mai táng theo hình thức này tiến tới cần có quy định bắt buộc.

Trần Anh