Công đoạn đóng hộp dưa chuột bao tử tại Công ty cổ phần Chế biến thực phẩm xuất khẩu G.O.C  Bắc Giang.

Nhiều vướng mắc

Năm 2015, Công ty TNHH Thương mại Hương Giang, thị trấn Chũ (Lục Ngạn) là DN đầu tiên trong tỉnh sản xuất giấm ăn trái cây cung cấp ra thị trường với quy mô lớn. Sản phẩm chính là giấm vải, táo chất lượng cao, phần lớn nguyên liệu được khai thác tại địa phương. Sau hai năm, sản phẩm của Công ty đã chiếm được lòng tin của người tiêu dùng nhờ được lên men tự nhiên từ các loại quả và qua các công đoạn sốc nhiệt, thanh trùng, lọc trước khi đóng chai nên bảo đảm an toàn. Trung bình mỗi tháng, đơn vị sản xuất từ 10 đến 15 nghìn lít giấm các loại cung cấp cho hệ thống siêu thị lớn trên toàn quốc. Hiện DN đang mở rộng quy mô sản xuất, đa dạng sản phẩm hướng ra thị trường nước ngoài. 

“Đơn vị mới xuất được 20 tấn sang Úc theo đường tiểu ngạch. Đối với thị trường Nhật Bản và Mỹ do không đáp ứng đầy đủ các thủ tục về hàng rào kỹ thuật như chứng nhận nguồn gốc gen của cây trồng, các loại quả phải có giấy chứng nhận đạt chất lượng quốc tế... theo yêu cầu của những nước này nên chúng tôi vẫn chưa tiếp cận được” - bà Bạch Kim Ngân, Giám đốc Công ty cho biết.

Công ty cổ phần Chế biến thực phẩm xuất khẩu G.O.C Bắc Giang, Cụm công nghiệp Tân Xuyên, xã Tân Dĩnh (Lạng Giang) cũng gặp vướng mắc khi hoàn thiện thủ tục xuất khẩu hàng hóa vào thị trường các nước. Để có được đơn hàng, bảo đảm yêu cầu, đơn vị phải thuê chuyên gia Nhật Bản kiểm tra chất lượng sản phẩm, tốn kém chi phí khá lớn. 

Toàn tỉnh hiện có hơn 20 sản phẩm nông nghiệp đã được cấp nhãn hiệu, văn bằng bảo hộ. Hiện một số nông sản xuất khẩu sang nước ngoài theo đường chính ngạch như: Vải thiều, các loại rau, củ, quả qua chế biến (dưa chuột, dứa, cà chua bi...). Riêng rau cần, giấm hoa quả mới xuất ngoại theo đường tiểu ngạch". Ông Nguyễn Anh Hoàng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và PTNT)

Một điểm đáng lưu tâm là người dân canh tác theo phương thức, tập quán nhỏ lẻ, không đáp ứng được yêu cầu về quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch, sản xuất và vận chuyển của đối tác. Tại nhiều DN dù được cơ quan chức năng trong nước cấp giấy công nhận sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng nhưng vẫn không đáp ứng được yêu cầu "xuất ngoại" vì quy chuẩn còn thấp hơn so với các nước khác; qua kiểm nghiệm sản phẩm, có trường hợp hàng chứa một số chất hóa học vượt mức cho phép, sản phẩm bị đối tác trả lại. Đến nay, phần lớn các DN mới chỉ xuất khẩu nông sản theo đường tiểu ngạch, giá trị thấp. 

Được biết hai tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt gần 30 tỷ USD. Trong đó, có hơn chục DN xuất khẩu nông sản trực tiếp sang nước ngoài, còn lại làm gia công. Theo ông Nguyễn Văn Tập, Trưởng Phòng Xuất nhập khẩu và Hội nhập kinh tế quốc tế (Sở Công thương), thực tế hoạt động cho thấy, những đơn vị trực tiếp xuất khẩu gặp nhiều khó khăn về hàng rào kỹ thuật mà quốc gia khác quy định. Trong đó chủ yếu ở khâu giấy phép và đăng ký nhập khẩu, hồ sơ nhập khẩu, các yêu cầu ghi nhãn mác, tiêu chuẩn sản phẩm, điều kiện bảo vệ môi trường. Vải thiều là sản phẩm chủ lực, thế mạnh của địa phương dù đã được các nước Mỹ, Nhật đón nhận nhưng sản lượng xuất khẩu còn thấp.

Chú trọng đầu tư công nghệ

Nhằm giúp người dân nâng cao chất lượng, tìm kiếm thị trường tiêu thụ nông sản ổn định, UBND tỉnh đã có nhiều chương trình, chính sách hỗ trợ phát triển. Từ đó, từng bước cải thiện năng suất, chất lượng sản phẩm. Ở nhiều địa phương đã hình thành vùng sản xuất tập trung, chuyên canh theo hướng an toàn, VietGAP, ứng dụng khoa học kỹ thuật cao như: Chè, rau an toàn, vải thiều, nhãn, na, lợn, gà, thủy sản... Qua đây giúp người dân dần thay đổi phương thức canh tác manh mún, lạc hậu. Để tạo chỗ đứng, khẳng định thương hiệu bền vững, mở rộng thị trường rất cần   hướng tới mục tiêu xuất khẩu. 

Góp phần giải quyết những vướng mắc về rào cản kỹ thuật, mới đây, Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng (Sở Khoa học và Công nghệ) được tỉnh phân bổ hơn 30 tỷ đồng xây dựng, đầu tư cơ sở vật chất nâng cao chất lượng kiểm định hàng hóa hợp quy. Từ nguồn kinh phí này, đơn vị trang bị một số thiết bị hiện đại như: Máy phân tích nồng độ các chất; hệ thống quang phổ tử ngoại khả kiến UV; máy xác định chất thô sơ; máy lắc ống nghiệm để kiểm tra chất lượng hàng hóa... 

Ngoài ra, UBND tỉnh cũng trích ngân sách hỗ trợ hàng tỷ đồng cho hơn 100 DN áp dụng thành công hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến (ISO) và công bố hợp chuẩn lần đầu. Sau khi áp dụng quy trình ISO vào sản xuất, những khó khăn, hạn chế trước đây được khắc phục; truy tìm nguồn gốc sản phẩm nhanh, chính xác. Bên cạnh đó, các DN cũng chủ động đầu tư máy móc. Đơn cử như Công ty TNHH Hương Giang, thị trấn Chũ vừa chi hơn 1,5 tỷ đồng mua thiết bị mới để ủ, lên men, chiết xuất giấm.

Theo ông Nguyễn Chí Trung, Chi Cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, để vượt qua các "rào cản" kỹ thuật, thúc đẩy hoạt động xuất khẩu nông sản, cơ quan chức năng tăng cường thông tin những chính sách pháp luật, thương mại thuộc lĩnh vực để DN kịp thời nắm bắt, chủ động trong tổ chức sản xuất, kinh doanh. 

Về phía DN cần tập trung nghiên cứu, đề ra giải pháp cụ thể và quan tâm đầu tư vốn, đổi mới công nghệ; triển khai áp dụng các hệ thống quản lý tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm đáp ứng các yêu cầu về sức khỏe, môi trường, chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, các địa phương chú trọng bố trí quỹ đất, hình thành vùng sản xuất tập trung; hỗ trợ người dân ứng dụng công nghệ cao, nâng chất lượng nông sản.

Hoàng Phương