Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên phát triển mới

Thứ 3: 13:54 ngày 01/09/2026

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc. Đằng sau thời khắc thiêng liêng ấy là sức mạnh của cả dân tộc đã được tập hợp, tổ chức và phát huy dưới sự lãnh đạo của Đảng, kết tinh thành thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám.

81 năm sau ngày Quốc khánh đầu tiên, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu lớn và yêu cầu cao hơn. Trong hành trình ấy, đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục là nguồn sức mạnh đặc biệt quan trọng, huy động mọi nguồn lực, đưa những quyết sách chiến lược của Đảng vào cuộc sống.

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, khẳng định trước quốc dân đồng bào và toàn thế giới: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thực đã thành một nước tự do và độc lập. Toàn thể dân Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy”. (Ảnh: Tư liệu)

Đại đoàn kết - yếu tố then chốt góp phần làm nên thắng lợi lịch sử

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đưa dân tộc bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do.

Quốc khánh 2/9 là biểu tượng của khát vọng độc lập, tự do và sức mạnh đoàn kết của toàn dân tộc. Để có được thời khắc lịch sử ấy, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trải qua một quá trình chuẩn bị lâu dài, trong đó xây dựng lực lượng chính trị và tập hợp quần chúng là một nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định.

Ngay từ khi thành lập, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định cách mạng là sự nghiệp của quần chúng. Đặc biệt, Hội nghị Trung ương 8 tháng 5/1941 do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì đã đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, đồng thời quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh). Mục tiêu của Việt Minh là liên hiệp rộng rãi mọi tầng lớp nhân dân, không phân biệt tôn giáo, đảng phái, giai cấp, miễn là cùng chung nguyện vọng cứu nước, giành độc lập.

Từ chủ trương đó, một mặt trận dân tộc thống nhất rộng lớn được hình thành. Công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ, tiểu thương, tư sản, địa chủ yêu nước, đồng bào các dân tộc, các tầng lớp tôn giáo và những người có xu hướng chính trị khác nhau cùng được tập hợp trong mục tiêu chung là giành độc lập cho dân tộc. Các đoàn thể Cứu quốc phát triển rộng khắp; phong trào đấu tranh của quần chúng ngày càng mạnh mẽ, tạo nên một thế trận chính trị rộng lớn trước thời cơ Tổng khởi nghĩa.

Sau ngày Nhật đảo chính Pháp 9/3/1945, Đảng kịp thời phát động cao trào kháng Nhật cứu nước, tạo tiền đề trực tiếp cho Tổng khởi nghĩa. Từ căn cứ địa Việt Bắc đến các vùng nông thôn, đô thị, phong trào cách mạng phát triển mạnh. Khi thời cơ xuất hiện, sức mạnh của hàng triệu quần chúng đã được tổ chức và định hướng thành hành động cách mạng.

Quốc dân Đại hội Tân Trào ngày 16-17/8/1945 là biểu hiện tập trung của tinh thần đoàn kết ấy. Đại hội quy tụ đại biểu các giới, các tầng lớp và lực lượng yêu nước, thể hiện ý chí thống nhất trước vận mệnh dân tộc. Sau đó, Tổng khởi nghĩa diễn ra nhanh chóng trên phạm vi cả nước. Chỉ trong khoảng hai tuần, chính quyền đã về tay Nhân dân.

Bản Tuyên ngôn Độc lập được Việt Nam Thông tấn xã phát đi toàn thế giới bằng ba thứ tiếng Việt, Anh, Pháp trong ngày 15/9/1945. (Ảnh: Tư liệu)

Cách mạng Tháng Tám thắng lợi nhờ đường lối đúng đắn, sự chuẩn bị chủ động, nghệ thuật nắm bắt thời cơ, nhưng trước hết và xuyên suốt là sức mạnh của lòng dân được quy tụ trong một mục tiêu chung. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khái quát sức mạnh đó bằng lời dạy: "Dễ mười lần không dân cũng chịu. Khó trăm lần dân liệu cũng xong"; và "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết/Thành công, thành công, đại thành công". Đó không chỉ là tổng kết của một cuộc cách mạng, mà còn là một phương châm có giá trị lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Mạch nguồn xuyên suốt của 81 năm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Sau ngày độc lập, đất nước đứng trước vô vàn khó khăn, thử thách. Chính quyền cách mạng non trẻ phải đối mặt với thù trong, giặc ngoài, nạn đói, nạn dốt và những hậu quả nặng nề của chế độ cũ. Trong hoàn cảnh đó, củng cố và mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tiếp tục là một yêu cầu sống còn.

Qua các cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập, thống nhất đất nước và công cuộc đổi mới, sức mạnh đại đoàn kết luôn được phát huy. Mỗi bước phát triển của đất nước đều gắn với khả năng quy tụ ý chí, trí tuệ và nguồn lực của Nhân dân. Đặc biệt, 40 năm đổi mới đã tạo nên những biến đổi sâu sắc về kinh tế, xã hội, đời sống và vị thế quốc tế của Việt Nam. Những thành tựu ấy là kết quả của đường lối đổi mới đúng đắn, sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và sự đóng góp của toàn dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định: "Từ Cách mạng Tháng Tám 1945 đến Chiến thắng Điện Biên Phủ 1954, rồi Đại thắng Mùa Xuân 1975 cho tới hiện nay, tất cả những mốc son chói lọi đó đều là kết tinh của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc - từ lòng yêu nước nồng nàn đến ý chí "thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ". Chính sức mạnh nhân dân, sự đồng tâm hiệp lực của hàng triệu con người Việt Nam yêu nước, đã làm nên kỳ tích đánh bại những đế quốc hùng mạnh bậc nhất thế giới trong thế kỷ XX. Chúng ta có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày hôm nay phần nhiều do sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc bồi đắp nên". (1)

11h30 phút ngày 30/4/1975, xe tăng quân Giải phóng băng qua cánh cổng sắt, đánh chiếm Phủ Tổng thống ngụy Sài Gòn, sào huyệt cuối cùng của chính quyền tay sai, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Những thành quả đó không chỉ khẳng định sức mạnh của đại đoàn kết trong những bước ngoặt lịch sử, mà còn đặt ra yêu cầu phải tiếp tục phát huy sức mạnh ấy trong giai đoạn phát triển mới. Nếu điểm quy tụ của đại đoàn kết trong năm 1945 là độc lập, tự do, thì điểm quy tụ của đại đoàn kết hôm nay là mục tiêu xây dựng một Việt Nam hòa bình, độc lập, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc. Nội hàm của đoàn kết vì thế cũng được mở rộng. Đó không chỉ là sự đồng lòng trước những thử thách của dân tộc, mà còn là sự chung sức trong phát triển kinh tế, khoa học, công nghệ, giáo dục, văn hóa, bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, xây dựng Nhà nước pháp quyền và chủ động hội nhập quốc tế.

Đại đoàn kết cũng không đồng nghĩa với việc xóa bỏ mọi khác biệt. Trong một xã hội phát triển, những khác biệt về nghề nghiệp, điều kiện sống, lợi ích và quan điểm là điều khó tránh khỏi. Vấn đề quan trọng là biết tôn trọng những khác biệt chính đáng, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời tìm được điểm chung lớn nhất là lợi ích quốc gia - dân tộc.

Đó chính là cơ sở để biến đồng thuận xã hội thành nguồn lực phát triển. Khi người dân tin tưởng, đồng hành và trực tiếp tham gia vào các chủ trương, chính sách; khi doanh nghiệp có môi trường phát triển thuận lợi; khi trí thức được tạo điều kiện cống hiến; khi đồng bào các dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam ở nước ngoài đều thấy mình là một phần của sự nghiệp chung, sức mạnh dân tộc sẽ được nhân lên.

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng

Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, lấy Nhân dân làm trung tâm, chủ thể và nguồn lực quan trọng của sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Điều đó đòi hỏi phải tiếp tục xây dựng, củng cố quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân; thực hiện tốt phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng"; giải quyết kịp thời những vấn đề chính đáng mà người dân quan tâm. Đại đoàn kết chỉ có thể bền vững khi quyền làm chủ của Nhân dân được tôn trọng và phát huy, lợi ích chính đáng của Nhân dân được bảo đảm và thành quả phát triển được phân bổ công bằng, hợp lý.

Hà Nội rực rỡ cờ hoa chào mừng ngày Quốc khánh 2/9.

Đồng thời, phải tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, để thực sự trở thành cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân; nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội; chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề mới nảy sinh trong đời sống xã hội.

Đại đoàn kết trong kỷ nguyên mới còn phải được nhìn nhận như một phương thức huy động và giải phóng nguồn lực. Đây là điểm đặc biệt quan trọng khi đất nước đứng trước yêu cầu phát triển dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực và động lực chính. Tinh thần đó mở rộng không gian để mọi người dân, mọi doanh nghiệp, đội ngũ trí thức và các lực lượng xã hội tham gia vào quá trình tạo dựng năng lực phát triển mới cho đất nước. Đại đoàn kết vì thế phải trở thành đại đoàn kết về trí tuệ và sáng tạo. Một sáng kiến trong nhà máy, một công nghệ mới trong doanh nghiệp, một giải pháp chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, một mô hình sản xuất hiệu quả ở nông thôn hay một nghiên cứu khoa học có giá trị đều là những đóng góp cụ thể cho sức mạnh quốc gia.

Lễ kỷ niệm, diễu binh, diễu hành 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 được tổ chức hoành tráng tại Quảng trường Ba Đình.

Cùng với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc phát huy sức mạnh của khu vực kinh tế tư nhân cũng là một phương diện quan trọng. Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đặt yêu cầu tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp và doanh nhân phát huy tiềm năng, đóng góp ngày càng lớn vào phát triển đất nước. Khi khu vực tư nhân được tạo điều kiện phát triển lành mạnh, nguồn vốn, trí tuệ, năng lực quản trị và tinh thần sáng tạo trong xã hội sẽ được giải phóng mạnh mẽ hơn.

Đặc biệt, Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam tiếp tục đặt đại đoàn kết toàn dân tộc trong mối quan hệ trực tiếp với yêu cầu phát triển đất nước. Nghị quyết xác định đổi mới mô hình phát triển phải được vận hành đồng bộ trên nền tảng "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ", dựa trên nền quản trị quốc gia hiện đại và mối quan hệ hài hòa, hiệu quả giữa Nhà nước, thị trường và xã hội. Mục tiêu đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, không thể thiếu sự tham gia, đồng thuận và đóng góp của toàn dân. Đại đoàn kết vì vậy không chỉ là nền tảng chính trị - xã hội, mà còn là phương thức huy động, kết nối và phát huy hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước, thị trường và xã hội; biến sức mạnh của từng cá nhân, từng cộng đồng, từng thành phần kinh tế thành sức mạnh tổng hợp của quốc gia.

81 năm kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, đất nước đã đi qua một chặng đường lịch sử đầy gian nan nhưng cũng rất đỗi tự hào. Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, trong thời gian tới, toàn Đảng, toàn quân, toàn dân Việt Nam sẽ tiếp tục chung sức, đồng lòng, phát huy nội lực, tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức, thực hiện thắng lợi các mục tiêu, đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.

(1) Trích bài viết: "SỨC MẠNH CỦA ĐOÀN KẾT" của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (tháng 6/2025)