Phân loại tại nguồn

Công tác tổ chức triển khai Chiến lược quốc gia về quản lý chất thải rắn đã được cấp ủy, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở tập trung thực hiện đồng bộ. Thống kê của cơ quan chuyên môn, trung bình mỗi ngày, toàn tỉnh phát sinh hơn 2 nghìn tấn rác thải sinh hoạt. Dù tỷ lệ thu gom đạt 97,6% (tương đương 1.956 tấn/ngày) từ mạng lưới vận chuyển của 173 đơn vị và hàng nghìn lao động, song áp lực từ chất thải rắn vẫn rất lớn. Những hạn chế về công nghệ, hạ tầng và nhận thức cộng đồng đang được xem là nút thắt cần tháo gỡ trong giai đoạn tới.

Nhà máy điện rác Thăng Long - Bắc Ninh có công suất xử lý 500 tấn rác/ngày.

Để cụ thể hóa Chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp chất thải rắn, tỉnh đã gắn hiệu quả quản lý rác thải trực tiếp với trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền cấp cơ sở. Đầu năm 2026, Quyết định số 118/2025/QĐ của UBND tỉnh về quy định mới trong quản lý chất thải rắn sinh hoạt có hiệu lực. Điểm cốt lõi của quy định này là bắt buộc phân loại triệt để rác thải ngay tại nguồn thành ba nhóm: Chất thải có thể tái chế, chất thải thực phẩm và chất thải sinh hoạt khác. Từ đó, dấy lên phong trào toàn xã hội chung tay bảo vệ môi trường.

Tại nhiều địa phương, các mô hình tự quản của Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân… đã biến việc phân loại rác thải sinh hoạt thành một thói quen, việc làm hằng ngày. Tại tổ dân phố Phố Mới (phường Quế Võ), phong trào dọn dẹp vệ sinh môi trường được tổ chức định kỳ vào những ngày cuối tuần. Người dân tại các khu phố, nòng cốt là hội viên phụ nữ, cựu chiến binh và đoàn viên thanh niên thường xuyên hưởng ứng cùng các tổ môi trường quét dọn, khơi thông cống rãnh, thu gom và phân loại rác thải để giữ gìn không gian sống xanh - sạch - đẹp. Các tổ dân phố trên địa bàn phường Quế Võ duy trì thường xuyên hoạt động “Ngày Chủ nhật xanh”, tổ chức tổng vệ sinh đường làng, ngõ xóm, khu dân cư; thu gom rác thải, khơi thông cống rãnh, kênh mương; xóa bỏ các điểm tập kết rác tự phát; xây dựng cảnh quan môi trường gắn với phong trào xây dựng đô thị văn minh.

UBND các phường, xã cũng chú trọng quy hoạch, bố trí các điểm tập kết rác thải đạt chuẩn. Tại phường Quế Võ, 100% tổ dân phố đã thành lập tổ thu gom đưa rác về 17 điểm tập kết trung chuyển. Lượng rác này được xe chuyên dụng vận chuyển thẳng về khu xử lý tập trung đốt rác phát điện tại xã Phù Lãng. Theo ông Lại Hữu Nhân, Phó Chủ tịch UBND phường, sự đồng bộ giữa ý thức người dân và hạ tầng cơ sở giúp Quế Võ xử lý hiệu quả hơn 4.089 tấn rác sinh hoạt phát sinh mới trong những tháng đầu năm 2026 (trung bình 27,1 tấn/ngày).

Khơi thông điểm nghẽn

Tỉnh đang tập trung nguồn lực để đóng cửa toàn bộ các bãi chôn lấp rác lộ thiên, các lò đốt chất thải thủ công lạc hậu trước ngày 31/12/2028 nhằm phục hồi môi trường. Giải pháp căn cơ cho lộ trình này là các nhà máy đốt rác phát điện quy mô lớn đã, đang dần hình thành, đi vào hoạt động hiệu quả. Điển hình là Nhà máy điện rác Thăng Long Bắc Ninh tại xã Phù Lãng (quy mô hơn 5 ha, công suất xử lý 500 tấn rác/ngày, phát điện 11 MW) áp dụng công nghệ tuần hoàn hiện đại từ Phần Lan. Hay dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn công nghệ cao phát điện tại phường Song Liễu (công suất 600 tấn rác/ngày, phát điện 13,5 MW) sử dụng công nghệ đốt thu hồi nhiệt của Nhật Bản.

Cuối năm 2025, UBND tỉnh đã chấp thuận dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn xã Hiệp Hòa do liên danh Công ty trách nhiệm hữu hạn Môi trường Ngôi Sao Xanh và Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại HHK đầu tư với tổng vốn hơn 2.180 tỷ đồng. Dự kiến khi đi vào hoạt động cuối năm 2027, nhà máy sẽ vận hành lò đốt công suất 500 tấn/ngày, đi kèm dây chuyền tái chế 400 tấn chất thải công nghiệp, 300 tấn phế liệu và mô-đun tận thu nhiệt để phát điện công suất 13MW.

Các chuyên gia môi trường lưu ý rằng máy móc hiện đại đến đâu cũng khó phát huy tác dụng nếu rác không được phân loại tốt. Chất thải rắn vẫn bị bỏ chung một túi, hiệu suất đốt sẽ rất thấp, còn chi phí xử lý khí thải lại đội lên cao. Ông Vũ Văn Tưởng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, Bắc Ninh luôn xác định thu gom, xử lý chất thải rắn là nhiệm vụ cấp thiết và lâu dài. Để các nhà máy xử lý chất thải rắn hoạt động hiệu quả, trong thời gian tới, các xã, phường cần tiếp tục rà soát toàn diện hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về phân loại rác tại nguồn, bỏ rác đúng thời gian, đúng nơi quy định.

Bắc Ninh cũng đang tăng cường xử lý rác thải công nghiệp nguy hại từ các khu công nghiệp và rác thải xây dựng phát sinh từ công trường sân bay Gia Bình và các khu đô thị mới. Việc quy hoạch các khu thu gom, tái chế chuyên biệt không chỉ ngăn chặn nạn đổ trộm phế thải ra ngoài môi trường mà còn biến chất thải xây dựng thành tài nguyên tái sinh, tiết kiệm quỹ đất, tạo nền tảng vững chắc để tỉnh Bắc Ninh phát triển bền vững.

Bắc Ninh: Cấp bách thành lập khu thu gom, xử lý chất thải rắn xây dựng

BẮC NINH - Chất thải rắn xây dựng đổ trộm, xả thải bừa bãi tại nhiều khu dân cư, ven sông, bãi đất trống đang gây ô nhiễm môi trường, mất mỹ quan, tiềm ẩn nguy cơ tắc nghẽn dòng chảy trong mùa mưa lũ. Bắc Ninh lại triển khai hàng loạt dự án trọng điểm với khối lượng phế thải lên tới hàng triệu m³, việc quy hoạch ngay các điểm tập kết, khu xử lý chất thải rắn xây dựng là yêu cầu cấp thiết.

Quản lý chất thải rắn ngay từ cơ sở