Bắc Ninh
Bắc Ninh: Hồi sinh điểm bưu điện - văn hóa xã
BẮC NINH - Điểm bưu điện - văn hóa cấp xã từng là “cầu nối” đưa thông tin, dịch vụ bưu chính và văn hóa về khu vực nông thôn hiệu quả trong nhiều năm. Tuy nhiên, trước sự bùng nổ của Internet và dịch vụ số, nhiều điểm Bưu điện trong tỉnh Bắc Ninh rơi vào cảnh đóng cửa, xuống cấp hoặc hoạt động cầm chừng, gây lãng phí nguồn lực đầu tư và đất đai, đòi hỏi các giải pháp thiết thực để hồi sinh mô hình hoạt động này.
Lãng phí nguồn lực công
Theo định hướng ban đầu, các điểm bưu điện - văn hóa xã cung ứng dịch vụ chuyển phát, bưu chính và phát hành báo chí công ích; thực hiện dịch vụ tài chính bưu chính như chuyển tiền, thu hộ - chi hộ; tham gia cung ứng dịch vụ hành chính công; chi trả lương hưu, trợ cấp bảo trợ xã hội, ưu đãi người có công; cung cấp hàng hóa thiết yếu, phát hành xuất bản phẩm, bảo hiểm… Đây từng là địa chỉ quen thuộc của người dân nông thôn trong nhiều năm qua.
 |
|
Nhân viên VNPT Bắc Ninh hỗ trợ người dân xác thực thông tin thuê bao di động tại điểm Bưu điện - Văn hóa xã Song Mai (phường Đa Mai). |
Tuy nhiên, sau gần 30 năm vận hành, nhiều điểm bưu điện - văn hóa xã hiện không còn giữ được vai trò như trước. Toàn tỉnh hiện có 367 điểm phục vụ, trong đó 345 điểm đang hoạt động, gồm 295 điểm bưu điện - văn hóa xã và 50 bưu cục. Thực tế cho thấy, hàng chục điểm đã ngừng hoạt động, nhiều điểm hoạt động hiệu quả thấp.
Ghi nhận tại điểm Bưu điện - Văn hóa xã Hương Lạc, thôn Tự (xã Lạng Giang) sáng 24/4/2026 cho thấy, công trình xuống cấp, tường bong tróc, biển hiệu mờ nhạt, hàng rào hư hỏng, cỏ dại mọc um tùm. Dù đã quá giờ làm việc buổi sáng nhưng điểm vẫn đóng cửa. Qua điện thoại, người phụ trách cho biết vẫn thực hiện phát báo chí công ích, phát lương hưu và thu tiền điện song lại không nắm rõ số lượng báo phát mỗi ngày...
Tại điểm Bưu điện - Văn hóa xã Tam Sơn, thôn Tân Sơn (xã Tân Dĩnh), tình trạng còn nghiêm trọng hơn. Điểm này bị bỏ hoang lâu ngày, tường phủ rêu, cổng sắt hoen gỉ, sân cỏ dại mọc ngang đầu người.
Không riêng Hương Lạc hay Tam Sơn, sau sáp nhập địa giới hành chính, các điểm bưu điện - văn hóa xã càng trở nên “thừa” về số lượng. Ông Nguyễn Văn Đông, Chủ tịch UBND xã Tam Tiến cho hay, xã hiện có 3 điểm bưu điện - văn hóa nhưng cả 3 hầu như đóng cửa vì người dân không có nhu cầu đến giao dịch. Thực trạng này kéo theo hệ lụy đáng lo ngại: Cơ sở vật chất do Nhà nước đầu tư bị bỏ không; đất đai xây dựng các điểm bưu điện - văn hóa xã tại nhiều vị trí đẹp không được khai thác; người lao động không có thu nhập ổn định; ngân sách Nhà nước thất thu.
Đổi mới, tự chủ, gắn với chuyển đổi số
Nguyên nhân lớn nhất khiến nhiều điểm bưu điện - văn hóa xã hoạt động kém hiệu quả đến từ sự phát triển mạnh của công nghệ số. Internet, điện thoại thông minh, mạng xã hội và các nền tảng thương mại điện tử đã thay đổi căn bản thói quen tiếp cận thông tin và sử dụng dịch vụ. Trong khi đó, nhiều thủ tục hành chính đã chuyển sang môi trường trực tuyến, người dân có thể thực hiện ngay tại nhà.
Một nguyên nhân khác là mô hình hoạt động chậm đổi mới. Không ít điểm bưu điện - văn hóa xã vẫn vận hành theo cách làm cũ, chỉ duy trì phát báo, phát lương hưu, mà thiếu dịch vụ mới để tạo doanh thu.
| Toàn tỉnh hiện có 367 điểm phục vụ, trong đó 345 điểm đang hoạt động, gồm 295 điểm bưu điện - văn hóa xã và 50 bưu cục. Thực tế cho thấy, hàng chục điểm đã ngừng hoạt động, nhiều điểm hoạt động hiệu quả thấp. |
Thực tế cho thấy, mô hình này vẫn có thể phát huy hiệu quả nếu biết thích ứng. Điểm Bưu điện - Văn hóa xã Song Mai (nay thuộc phường Đa Mai) là ví dụ điển hình. Ngoài nhiệm vụ theo quy định, điểm mở dịch vụ bách hóa tổng hợp, giới thiệu, bán sản phẩm OCOP; nhận - trả bưu gửi; photo copy... Nhờ đa dạng dịch vụ nên điểm luôn đông khách.
Chị Nguyễn Thị Văn, phụ trách điểm Bưu điện - Văn hóa xã Song Mai cho biết: Điểm mở cửa theo giờ hành chính, làm cả thứ Bảy, qua đó chủ động được nguồn thu và tự chủ tài chính.
Nhìn từ mô hình điểm Bưu điện - Văn hóa Song Mai, vấn đề then chốt để “hồi sinh” điểm bưu điện - văn hóa xã là chuyển từ tư duy “điểm phục vụ công ích” sang “điểm dịch vụ đa năng”, tự chủ và có khả năng tạo doanh thu. Theo đó, ngành Bưu điện cần tái cấu trúc hoạt động theo hướng sát nhu cầu của người dân: Vừa cung ứng dịch vụ bưu chính - hành chính công, vừa phát triển thương mại, tiêu dùng và chuyển đổi số. Trước mắt, để đáp ứng nhân lực, năm 2025, Bưu điện tỉnh đã đào tạo hơn 160 nhân viên phục vụ về kỹ năng giao tiếp, tinh thần trách nhiệm nhằm hướng dẫn, tư vấn, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả thủ tục hành chính qua bưu chính công ích.
Bà Nguyễn Thị Giang, Giám đốc Bưu điện tỉnh cho biết: Năm 2026 được xác định là năm "tăng tốc - bứt phá - hành động”, mở đầu giai đoạn phát triển mới 2025 - 2030. Do đó, ngành Bưu điện phải chuyển từ củng cố sang tăng trưởng thực chất. Thực hiện định hướng của Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam, Bưu điện tỉnh đang đẩy mạnh phát triển mạng lưới bưu điện - văn hóa xã theo mô hình “mạnh - thực chất - tự chủ”. Năm nay, toàn tỉnh đặt mục tiêu triển khai thành công 50 điểm tự chủ, vận hành như các đơn vị kinh doanh độc lập, chủ động về tài chính, nhân lực và thị trường.
Cùng đó, đơn vị triển khai đề án Bách hóa bưu điện trên tổng số 367 điểm phục vụ, phấn đấu đưa vào hoạt động 20 điểm, cung ứng hàng hóa thiết yếu và sản phẩm OCOP, phục vụ nhu cầu tiêu dùng nông thôn. Đồng thời, đẩy mạnh thương mại điện tử và bưu chính chuyển phát, đưa điểm bưu điện - văn hóa xã trở thành đầu mối hỗ trợ người dân kinh doanh online, kết nối tiêu thụ hàng hóa địa phương.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng, muốn hồi sinh điểm bưu điện - văn hóa xã cần phải đổi mới cách vận hành, lấy nhu cầu thực tế làm trung tâm. Khi điểm bưu điện - văn hóa xã trở thành trạm dịch vụ đa năng không chỉ tránh lãng phí đầu tư công mà còn có thể tiếp tục đóng góp thiết thực, phục vụ đời sống người dân nông thôn thời đại số.
Ý kiến bạn đọc (0)