Biến di sản văn hóa thành nguồn lực phát triển

Thứ 4: 09:01 ngày 09/09/2026

BẮC NINH - Trong vị thế mới trở thành thành phố, Bắc Ninh đứng trước yêu cầu khơi thông và phát huy hiệu quả hơn nữa các nguồn lực văn hóa. Biến di sản, bản sắc văn hóa thành sức mạnh mềm sẽ góp phần tạo động lực đưa Bắc Ninh phát triển vững mạnh toàn diện, thịnh vượng về kinh tế, đậm đà bản sắc Bắc Ninh - Kinh Bắc.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Văn Bài, nguyên Cục trưởng Cục Di sản văn hóa.

Bắc Ninh là một vùng văn hóa đặc sắc, có bản sắc riêng và đóng góp quan trọng vào sự đa dạng của văn hóa Việt Nam. Đây là vùng đất hội tụ nhiều lớp trầm tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu, từ Dâu - Luy Lâu một trung tâm Phật giáo lớn trong lịch sử, đến vùng đất phát tích của vương triều Lý.

Bắc Ninh còn là không gian lưu giữ nhiều di sản văn hóa có giá trị nổi bật. Đó là nguồn vốn văn hóa phong phú có khả năng đóng góp không chỉ cho sự phát triển của Bắc Ninh mà còn làm giàu thêm kho tàng di sản văn hóa dân tộc.

Trong giai đoạn phát triển mới, vấn đề quan trọng là phải chuyển hóa vốn văn hóa thành tài sản, thành nguồn lực phát triển. Tỉnh cần nghiên cứu xây dựng một đề án tích hợp kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa, trong đó xác lập hệ thống các chương trình, dự án cụ thể để từng bước biến di sản văn hóa thành nguồn lực phát triển. Muốn làm được điều đó, trước hết phải nghiên cứu, kiểm kê, thống kê, xếp hạng và bảo tồn di sản một cách khoa học. Đây chính là nguồn nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp văn hóa.

Công nghiệp văn hóa phải tạo thành chuỗi hoạt động từ sáng tạo, sản xuất đến phân phối và lưu thông các sản phẩm văn hóa. Qua đó, nguồn lực đầu vào là di sản được chuyển hóa thành những sản phẩm có tính thương mại có thể khai thác lâu dài, tiếp cận nhiều đối tượng và tạo ra giá trị nhiều lần sẽ trở thành động lực mới cho phát triển.

Trong quá trình đó, Bắc Ninh cần ưu tiên xây dựng cơ sở dữ liệu di sản trên nền tảng số. Đây là cơ sở quan trọng cho công tác quản lý, nghiên cứu, bảo tồn và khai thác di sản về lâu dài. Đồng thời, phải đặc biệt quan tâm đến đội ngũ nghệ nhân, những người đang trực tiếp nắm giữ tri thức, kỹ năng và thực hành văn hóa. Nghệ nhân phải được xác định là những chủ thể văn hóa và cần được tham gia thực chất vào quá trình sáng tạo các sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Bắc Ninh bước vào vị thế mới, cùng với phát triển kinh tế, hạ tầng và đô thị, cần đặt văn hóa và con người ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Điều quan trọng nhất là phải cụ thể hóa quyết tâm chính trị về phát triển văn hóa thành những chương trình, dự án có khả năng tạo ra giá trị thực tế cho cộng đồng. Di sản phải đem lại lợi ích cho người dân và người dân phải trở thành chủ thể của quá trình bảo tồn và sáng tạo nhằm trao truyền và phát huy các giá trị văn hóa.