Chính sách bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội tự nguyện: Điểm tựa an sinh cho người cao tuổi

Chủ nhật: 05:44 ngày 11/01/2026

BẮC NINH - Bước vào tuổi già, khi sức khỏe suy giảm lại không có lương hưu, nhiều lao động tự do phải đối mặt với áp lực “kép” về thu nhập và chi phí khám chữa bệnh. Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh, chính sách bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội tự nguyện đang trở thành điểm tựa an sinh cho người cao tuổi trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Tuổi già không lương hưu và nỗi lo bệnh tật

Trạm Y tế xã Trung Chính đặt tại thôn Đỉnh Dương mỗi ngày đều tiếp nhận lượng người cao tuổi khá đông đến khám, điều trị. Bác sĩ Nguyễn Văn Phương cho biết, trung bình mỗi tháng, trạm tiếp nhận hơn 600 lượt khám chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế, trong đó người cao tuổi chiếm khoảng một nửa.

Bác sĩ khám, tư vấn sức khỏe cho ông Nguyễn Đình Đông.

Theo bác sĩ Phương, số lượt khám tăng đều qua các năm, phản ánh rõ nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn khi dân số bước vào giai đoạn già hóa. Hiện tại trạm đang quản lý hơn 700 trường hợp tăng huyết áp (hơn 400 người điều trị thường xuyên); trên 300 bệnh nhân đái tháo đường (gần 100 người đang điều trị). Các bệnh xương khớp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính ở người cao tuổi cũng ngày càng phổ biến.

Các bệnh mạn tính này đều cần điều trị lâu dài, theo dõi thường xuyên. Trong khi, không ít người cao tuổi là lao động tự do, không có lương hưu, thu nhập hạn chế. Vì vậy, bảo hiểm y tế trở thành yếu tố then chốt giúp người cao tuổi duy trì việc khám, điều trị liên tục.

Ông Nguyễn Đình Đông, 67 tuổi, ở thôn Trừng Xá từng là bộ đội tham gia bảo vệ biên giới phía Bắc, sau đó trở về địa phương làm nông nghiệp. Không có lương hưu, nguồn thu nhập chủ yếu dựa vào ruộng đồng, ông Đông cho biết dù không mắc bệnh nghiêm trọng, ông thường xuyên đau nhức xương khớp do tuổi tác và lao động chân tay kéo dài. “Tuổi càng cao, nguy cơ bệnh tật càng lớn, nhất là với những người làm việc nặng. Ở tầm tuổi của tôi, nhiều người xung quanh mắc cùng lúc mấy bệnh, từ xương khớp, huyết áp đến tiểu đường” - ông Đông cho biết.

Theo ông Đông, bảo hiểm y tế thực sự là chỗ dựa đối với những người cao tuổi không có lương hưu. Tuy nhiên, ông cho rằng nếu có thêm một khoản lương hưu hằng tháng, dù không lớn thì cuộc sống tuổi già sẽ yên tâm hơn, đồng thời giảm bớt gánh nặng cho con cháu.

Vừa bước sang tuổi 59, ông Nguyễn Văn Bình, xã Yên Trung cũng mang tâm trạng lo lắng tương tự. Là lao động tự do nhiều năm, thu nhập không đều đặn, nay sức khỏe có dấu hiệu giảm sút, thỉnh thoảng lại phải đi khám bệnh, ông Bình mới thực sự hiểu hết giá trị của tấm thẻ bảo hiểm y tế: “Vợ tôi đăng ký mua bảo hiểm y tế theo hộ gia đình nhiều năm nay nhưng thêm tuổi, nhu cầu sử dụng cũng nhiều hơn. Tôi không còn ngại đi khám nữa vì phần lớn chi phí khám do bảo hiểm chi trả rồi” - ông Bình chia sẻ.

Mở rộng bao phủ, tăng điểm tựa an sinh

Những năm gần đây, quá trình già hóa dân số tại Bắc Ninh diễn ra rõ nét và nhanh hơn tốc độ tăng dân số chung. Theo số liệu của ngành dân số, năm 2020, toàn tỉnh có hơn 409 nghìn người từ đủ 60 tuổi trở lên, chiếm 13,8% dân số. Đến năm 2025, con số này đã tăng lên hơn 532 nghìn người, tương đương 15,7% tổng dân số toàn tỉnh và dự báo tiếp tục gia tăng trong những năm tới. Sự gia tăng về số lượng người cao tuổi đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với hệ thống an sinh xã hội, đặc biệt là nhóm lao động tự do không có lương hưu.

Ở khu vực nông thôn, phần lớn người cao tuổi từng làm nông nghiệp hoặc lao động tự do, không tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc trong suốt quá trình lao động. Khi tuổi cao, sức yếu, thu nhập giảm sút trong khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng lên, mọi chi tiêu đều trở nên chật vật, nhất là với những gia đình không có tích lũy dài hạn.

Trước thực tế số lượng người cao tuổi không có lương hưu ngày càng nhiều, Bắc Ninh xác định mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên trong bảo đảm an sinh xã hội. Thời gian qua, Tỉnh ủy đã tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, tạo nền tảng quan trọng để triển khai đồng bộ các chính sách liên quan.

Cụ thể, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chỉ thị số 02-CT/TU ngày 7/11/2025 về đẩy mạnh phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030. Cụ thể hóa Chỉ thị số 02, UBND tỉnh Bắc Ninh đã ban hành Kế hoạch số 173/UBND-KH ngày 20/12/2025 nhằm tạo chuyển biến đồng bộ trong tổ chức thực hiện ở cơ sở.

Tỉnh cũng kịp thời ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và bảo hiểm y tế. Trong đó, Nghị quyết số 99/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh quy định chính sách hỗ trợ kinh phí tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế giai đoạn 2026-2030 là điều kiện thuận lợi quan trọng để ngành Bảo hiểm xã hội chủ động tham mưu, tổ chức thực hiện hiệu quả các chính sách an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh.

Đáng chú ý, Nghị quyết quy định 8 nhóm được hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế, tập trung vào đối tượng khó khăn, người dân có thu nhập trung bình ở khu vực nông thôn, đối tượng tôn giáo, người cao tuổi, người mắc bệnh hiếm, bệnh nặng và cựu quân nhân. Trong đó, tỉnh Bắc Ninh hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế cho người cao tuổi từ đủ 60 tuổi đến dưới 75 tuổi chưa tham gia theo các đối tượng khác; giúp giảm đáng kể gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh cho người cao tuổi không có lương hưu, tạo điều kiện để họ tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời và thường xuyên hơn.

Song song với chính sách bảo hiểm, chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030 được ngành y tế tích cực triển khai tập trung vào việc khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc các bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng và quản lý hồ sơ sức khỏe ngay từ tuyến y tế cơ sở.

Già hóa dân số đang đặt ra thách thức ngày càng rõ đối với công tác an sinh xã hội của tỉnh Bắc Ninh, nhất là với nhóm lao động tự do không có lương hưu. Từ việc mở rộng bao phủ bảo hiểm đến đầu tư cho y tế cơ sở, Bắc Ninh đang từng bước tạo dựng điểm tựa an sinh vững chắc hơn cho người cao tuổi trên địa bàn.

Bài, ảnh: Việt Hoa