Nhận lời mời của Nhà nước Nhật Bản, Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 8-11/11/2026.

Trưa 2/5, tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae thăm chính thức Việt Nam từ ngày 1 đến 3/5/2026.

Nhân dịp này, Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân về mục đích, ý nghĩa của chuyến thăm, cũng như triển vọng quan hệ hợp tác song phương Việt Nam-Nhật Bản.

Chuyển những thế mạnh bổ trợ thành năng lực cùng phát triển

Chia sẻ về ý nghĩa chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu cho biết, đây là chuyến thăm Nhật Bản đầu tiên của đồng chí Tô Lâm trên cương vị Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, diễn ra vào thời điểm cả hai nước đang đứng trước những yêu cầu phát triển mới.

Việt Nam đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hướng tới hai mục tiêu phát triển 100 năm vào năm 2030 và năm 2045. Nhật Bản cũng đang thúc đẩy những động lực tăng trưởng mới, gắn phát triển kinh tế với khoa học-công nghệ, nâng cao sức mạnh quốc gia và khôi phục vị thế dẫn đầu trong các lĩnh vực kinh tế, công nghệ then chốt.

“Điểm gặp gỡ quan trọng là cả hai nước đều coi khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định đối với sự phát triển trong tương lai. Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, vốn, nền tảng công nghiệp và kinh nghiệm quản trị. Việt Nam có nguồn nhân lực, thị trường năng động và khát vọng phát triển mạnh mẽ. Đây là thời điểm thuận lợi để hai nước chuyển những thế mạnh bổ trợ thành năng lực cùng phát triển”, Đại sứ Phạm Quang Hiệu nhấn mạnh.

Từ thực tiễn công tác tại Nhật Bản, Đại sứ Phạm Quang Hiệu nhận thấy, quan hệ Việt Nam-Nhật Bản có một nền tảng rất đáng quý, đó là sự tin cậy được bồi đắp qua nhiều thế hệ lãnh đạo, sự đồng hành lâu dài của doanh nghiệp và tình cảm gần gũi giữa người dân. Nhật Bản đã đồng hành với Việt Nam trong xây dựng hạ tầng, phát triển công nghiệp và đào tạo nhân lực. Ngày nay, những thành quả đó cũng đang đóng góp ngày càng tích cực cho kinh tế-xã hội của cả hai nước. Quan hệ hợp tác vì thế ngày càng mang tính hai chiều, gắn bó hơn về lợi ích và tương lai phát triển.

Trên nền tảng đó, Đại sứ Phạm Quang Hiệu cho rằng, thông điệp xuyên suốt của chuyến thăm lần này sẽ là cùng định vị, xác lập khuôn khổ hợp tác song phương Việt Nam-Nhật Bản ở tầm cao mới; mở ra không gian phát triển trên từng lĩnh vực chiến lược với tầm nhìn dài hạn; cùng tạo ra giá trị và người dân được thụ hưởng những thành quả đó.

Định hướng cấp cao thành những kết quả thực tế

Cùng với những nhận định về ý nghĩa của chuyến thăm, Đại sứ Phạm Quang Hiệu cũng chỉ ra 5 nội dung hợp tác trọng tâm dự kiến được thúc đẩy trong chuyến thăm cchính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam.

Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu (thứ 3 từ trái qua) thăm và làm việc với Đảng Dân chủ Tự do (LDP). (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản cung cấp)

Thứ nhất, theo Đại sứ Phạm Quang Hiệu, chuyến thăm khẳng định sự coi trọng và định hướng lâu dài trong quan hệ với Nhật Bản. Chuyến thăm là bước triển khai quan trọng đường lối đối ngoại của Đại hội lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam. Việt Nam tiếp tục coi Nhật Bản là đối tác chiến lược toàn diện quan trọng hàng đầu, lâu dài; mong muốn hai nước đồng hành với tư cách những đối tác cùng phát triển, cùng có lợi.

Thứ hai, củng cố tin cậy chính trị, đặc biệt là tin cậy cá nhân giữa lãnh đạo cấp cao hai nước. Trao đổi trực tiếp giúp hai bên hiểu rõ hơn ưu tiên của nhau, thống nhất định hướng lớn và tháo gỡ những vấn đề còn vướng mắc. Đại sứ cho rằng đây là nền tảng đặc biệt quan trọng cho hợp tác lâu dài.

Thứ ba, thúc đẩy hợp tác nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và tự cường của mỗi nước. Trọng tâm là tăng cường liên kết kinh tế, gắn thương mại và đầu tư với khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

“Chúng tôi mong muốn thúc đẩy những chương trình cụ thể về nghiên cứu chung, chuyển giao và làm chủ công nghệ, đào tạo chuyên gia, kỹ sư. Tăng cường kết nối doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu. Bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, năng lượng và chuyển đổi xanh là những lĩnh vực có nhiều triển vọng. Điều chúng tôi hướng tới là hai nước cùng nghiên cứu, cùng sản xuất và cùng phát triển trong chuỗi giá trị”, Đại sứ Phạm Quang Hiệu nhấn mạnh.

Thứ tư, mở rộng sự gắn kết giữa người dân và các địa phương. Hợp tác địa phương, du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục và thế hệ trẻ sẽ tiếp tục được thúc đẩy. Cộng đồng gần 700.000 người Việt Nam tại Nhật Bản là một cầu nối đặc biệt quan trọng. Khi người dân hiểu nhau hơn, doanh nghiệp hợp tác hiệu quả hơn và các địa phương tìm được lợi ích chung, quan hệ hai nước sẽ có nền tảng bền vững hơn.

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chuyến thăm lần này là thúc đẩy ngoại giao văn hóa, với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa phong phú. Đặc biệt là Triển lãm điêu khắc nghệ thuật Việt Nam-Nhật Bản với chủ đề “Đối thoại”, lần đầu tiên được tổ chức.

Thứ năm, tăng cường phối hợp và thúc đẩy hợp tác toàn diện tại các khuôn khổ đa phương. Hai nước cùng đề cao việc tuân thủ luật pháp quốc tế, bao gồm Hiến chương Liên hợp quốc, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; đóng góp có trách nhiệm vào hòa bình, ổn định và hợp tác ở khu vực và trên thế giới.

Đại sứ Phạm Quang Hiệu cho biết, đối với Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản, nhiệm vụ quan trọng là đưa những định hướng cấp cao thành những kết quả thực tế. Theo đó, ngay sau chuyến thăm, Đại sứ quán sẽ phối hợp xác định nhiệm vụ, đầu mối và tiến độ triển khai các thỏa thuận. Với lợi thế am hiểu địa bàn và trực tiếp kết nối đối tác, chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện “bản đồ hợp tác” Việt Nam- Nhật Bản. Mục tiêu là tìm đúng đối tác, kết nối đúng nhu cầu và thúc đẩy những dự án cụ thể. Điểm mấu chốt là thành công của chuyến thăm cần được thể hiện bằng lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp hai nước.

Mở rộng cơ hội và phát triển sự nghiệp cho người Việt Nam tại Nhật Bản

Chia sẻ về tình hình cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản, Đại sứ Phạm Quang Hiệu cho biết, hiện khoảng 700.000 người Việt Nam cư trú tại Nhật Bản, đứng thứ hai trong các cộng đồng người nước ngoài tại đây. Trong số đó, khoảng 30% là trí thức, chuyên gia và du học sinh; hơn 50% là lao động, kỹ sư, thực tập sinh. Đặc biệt, đã hình thành khoảng 1.000 trí thức, nhà khoa học có trình độ cao, giữ vai trò quan trọng tại Nhật Bản. Trong số này, gần 300 giáo sư, phó giáo sư thuộc thế hệ 7x, 8x đang làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu của Nhật Bản trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Cùng với đó, cộng đồng doanh nhân Việt Nam tại Nhật Bản cũng đang phát triển năng động trên nhiều lĩnh vực. Riêng ở mảng công nghệ thông tin, hiện có khoảng 100 doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động, với doanh thu khoảng 1 tỷ USD mỗi năm. Đây là lực lượng quan trọng trong kết nối đầu tư, công nghệ và thị trường giữa hai nước.

Có thể khẳng định, cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản là cầu nối quan trọng giữa nhân dân hai nước, đồng thời đóng góp tích cực vào đời sống kinh tế-xã hội của Nhật Bản và sự phát triển của Việt Nam; đồng thời đây là nguồn lực quý báu cho quan hệ hai nước Việt Nam-Nhật Bản.

Theo Đại sứ Phạm Quang Hiệu, Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 02/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đã khẳng định rõ hơn vai trò của kiều bào là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng của đất nước. Với cộng đồng tại Nhật Bản, Đại sứ Phạm Quang Hiệu cho rằng, điều cần thiết là tạo điều kiện để bà con vừa hội nhập thành công tại sở tại, vừa tham gia ngày càng sâu vào sự phát triển của quê hương. Sự thành công của bà con cũng góp phần làm nên sức mạnh của đất nước và sự gắn kết giữa hai dân tộc.

Đại sứ Phạm Quang Hiệu kỳ vọng và tin tưởng rằng, chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này sẽ tạo thêm động lực cho hợp tác về giáo dục, đào tạo, lao động, khoa học-công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Qua đó mở rộng cơ hội học tập, việc làm và phát triển sự nghiệp cho người Việt Nam tại Nhật Bản.

Đặc biệt, đội ngũ trí thức, chuyên gia, kỹ sư, nhà nghiên cứu, doanh nhân và du học sinh Việt Nam có thể trực tiếp đóng góp vào trụ cột hợp tác khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực chất lượng cao giữa hai nước.

Bên cạnh đó, mỗi người Việt Nam tại Nhật Bản còn là một đại diện cho hình ảnh đất nước, con người Việt Nam. Việc tuân thủ pháp luật, tôn trọng văn hóa sở tại, có trách nhiệm trong công việc và tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng sẽ góp phần củng cố sự tin cậy, hiểu biết và thiện cảm giữa nhân dân hai nước.

“Triển khai Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị, Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản sẽ tiếp tục làm tốt công tác bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân, hỗ trợ cộng đồng hội nhập tốt và phát huy thế mạnh của mình. Chúng tôi mong muốn các hội đoàn, mạng lưới trí thức, doanh nhân, người lao động đoàn kết; đồng thời, cần tiếp tục chăm lo việc gìn giữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa và sự gắn bó với quê hương của thế hệ trẻ người Việt tại Nhật Bản”, Đại sứ Phạm Quang Hiệu chia sẻ.

Trụ cột mới trong hợp tác Việt Nam-Nhật Bản

Quan hệ Việt Nam-Nhật Bản đang ở giai đoạn phát triển tốt đẹp nhất từ trước đến nay. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Nhật Bản tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, hai nền kinh tế có nhiều thế mạnh bổ trợ lẫn nhau. Bên cạnh các lĩnh vực hợp tác truyền thống, khoa học-công nghệ đang trở thành trụ cột hợp tác mới giữa hai nước.

Hợp tác Việt Nam-Nhật Bản: Sự hội tụ chiến lược mới

Chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản mở ra nhiều lĩnh vực hợp tác chiến lược, thúc đẩy tự chủ, an ninh năng lượng và phát triển bền vững tại ASEAN.