Quê hương dài rộng, sâu dày

Nếu nhìn trên bản đồ hành chính, Bắc Ninh hôm nay là sự hợp nhất của hai vùng đất từng mang tên Bắc Ninh và Bắc Giang. Nhưng nhìn từ chiều sâu văn hóa, đó là những dòng chảy chưa bao giờ chia tách.

Liền anh, liền chị quan họ xúng xính trảy hội xuân làng Diềm (tổ dân phố Viêm Xá, phường Kinh Bắc).

Mạch nguồn ấy bắt nguồn từ những bãi phù sa ven sông Đuống, sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam; len qua những làng quê quan họ; vượt lên những dãy Phượng Hoàng, Nham Biền, Yên Tử; hòa cùng tiếng then vọng giữa đại ngàn, tạo nên một miền di sản rộng lớn hiếm có. Sự giao thoa giữa văn hóa đồng bằng và miền núi mang đến những sắc thái mới, trù phú, rực rỡ nhưng cũng huyền bí, sâu thẳm hơn, thôi thúc sự khám phá và giải mã.

Giáo sư Trần Quốc Vượng từng nhận định, xứ Kinh Bắc là một kho tàng đặc biệt của di tích khảo cổ, di tích lịch sử, huyền tích, lễ hội, tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Ở miền đất này, người ta có thể chạm vào những lớp ký ức văn hóa được bồi đắp liên tục suốt hàng nghìn năm lịch sử.

Dòng chảy lịch sử văn hóa sâu dày đã để lại cho Bắc Ninh hôm nay một kho tàng di sản đồ sộ với hơn 4 nghìn di tích lịch sử, văn hóa; 8 di sản được UNESCO công nhận, ghi danh; hàng chục làng nghề thủ công tồn tại qua nhiều thế kỷ cùng hệ thống lễ hội, phong tục, tập quán, nghệ thuật trình diễn dân gian đặc sắc.

Những ngôi cổ tự nổi tiếng như chùa Dâu, Phật Tích, Bút Tháp, Bổ Đà, Vĩnh Nghiêm, Yên Tử vẫn là điểm tựa tinh thần vững chắc của cộng đồng. Những nghề thủ công truyền thống như tranh Đông Hồ, gốm Phù Lãng, đúc đồng Đại Bái, gỗ mỹ nghệ Phù Khê, bánh đa nem Thổ Hà vẫn được các gia đình gìn giữ qua nhiều đời. Hàng vạn thành viên của hàng trăm câu lạc bộ quan họ, ca trù, hát then, tuồng, chèo vẫn ngày đêm say mê thực hành diễn xướng.

Ở Bắc Ninh, di sản văn hóa không thuộc về quá khứ mà đang tham gia kiến tạo tương lai. Những giá trị văn hóa truyền thống đang được kết nối với kinh tế, du lịch, công nghiệp sáng tạo và các ngành dịch vụ hiện đại, trở thành nguồn lực điều tiết sự phát triển, định hình bản sắc và tạo sức cạnh tranh riêng.

Viết tiếp những trang sử mới

Dọc miền di sản hôm nay, bên cạnh những kiến trúc cổ kính và những giá trị văn hóa phi vật thể được trao truyền, còn thấy một sức sống văn hóa mới đang âm thầm lan tỏa.

Đó là những người trẻ đang tìm cách kể lại câu chuyện ông cha bằng ngôn ngữ của thời đại số. Là những làng nghề thủ công không ngừng đổi mới mẫu mã, mở rộng thị trường để đưa sản phẩm truyền thống vươn ra thế giới. Là những cộng đồng chủ thể đang nỗ lực biến di sản thành tài sản.

Thôn Bắc Hoa (xã Tân Sơn) được ví như "viên ngọc xanh" giữa miền sơn cước.

Thật hiếm nơi nào như Bắc Ninh, văn hóa ngàn năm vẫn bền bỉ chảy trong mạch sống của một vùng đất năng động, phát triển từng ngày. Giữa những khu đô thị mới, những nhà máy công nghệ hiện đại vẫn còn đó những ngôi làng cổ nép mình bên dòng sông; những mùa lễ hội tưng bừng khắp làng trên xóm dưới mỗi độ xuân thu nhị kỳ; những mái đình, mái chùa vẫn thản nhiên chứng kiến bao đổi thay thời thế.

Trong không gian phát triển mới, nhiều cơ hội đang mở ra cho miền di sản Kinh Bắc. Hệ thống hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, các trung tâm dịch vụ mới được hình thành, mạng lưới kết nối liên vùng ngày càng thuận lợi. Đặc biệt, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình trong tương lai sẽ mở rộng kết nối Bắc Ninh với các trung tâm kinh tế, văn hóa trong nước và quốc tế.

Cùng với đó, ngày càng nhiều chương trình, dự án bảo tồn di sản được triển khai; nhiều cơ chế, chính sách được ban hành, hỗ trợ những người đang trực tiếp gìn giữ giá trị văn hóa quê hương. Không có di sản nào trường tồn nếu thiếu những con người biết trân trọng và gìn giữ. Muốn di sản sống cùng thời đại, vừa cần có tầm nhìn của người làm chính sách, vừa đòi hỏi tình yêu và trách nhiệm của mỗi công dân.

Việc thiết lập bản đồ di sản, xây dựng các vùng bảo vệ trọng điểm, phát triển các cụm văn hóa du lịch liên vùng, huy động nguồn lực xã hội cho công tác bảo tồn hay hỗ trợ trực tiếp những người đang gìn giữ di sản đều là những bước đi cần thiết. Và quan trọng hơn cả là tiếp tục nuôi dưỡng trong mỗi người dân ý thức trân trọng, trách nhiệm với di sản của cha ông.

Khoảnh khắc di sản - Hành trình lưu giữ vẻ đẹp ngàn năm

  

Sản xuất clip quảng bá di sản văn hóa, điểm đến đặc sắc

BẮC NINH - Nhằm tăng cường công tác xúc tiến, quảng bá hình ảnh điểm đến, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh triển khai kế hoạch sản xuất clip quảng bá du lịch Bắc Ninh với chủ đề dự kiến "Du lịch Bắc Ninh - Vẻ đẹp tinh hoa".

Bắc Ninh: Ươm những "mầm xanh" di sản

BẮC NINH - Dẫn dắt, khơi dậy tình yêu nghệ thuật truyền thống và bồi dưỡng lực lượng kế cận là nhiệm vụ quan trọng trong bảo tồn, phát huy di sản văn hóa. Tại nhiều địa phương trong tỉnh Bắc Ninh, hoạt động truyền dạy, "gieo mầm" di sản đang diễn ra sôi nổi trong các gia đình nghệ nhân, trong cộng đồng, thông qua sinh hoạt câu lạc bộ và hoạt động trải nghiệm.