Trước dự báo Hà Nội có khả năng xuất hiện mưa dông liên tục trong nhiều ngày tới, với lượng mưa phổ biến từ 10-50 mm/ngày, các đơn vị chức năng đang chủ động vận hành hệ thống tiêu thoát nước, hồ điều hòa và trạm bơm; sẵn sàng lực lượng, phương tiện xử lý úng ngập, bảo đảm an toàn tại khu dân cư.

Một điểm ngập úng cục bộ trên phố Minh Khai (Hà Nội). Ảnh minh họa

Không để người và phương tiện đi qua khu vực mất an toàn

Ngày 17/8, Trung tâm Giám sát hệ thống thoát nước Hà Nội cho biết từ ngày 17 đến 25/8, Hà Nội được dự báo có khả năng xuất hiện mưa trong nhiều ngày liên tiếp; riêng giai đoạn từ ngày 18 đến 21/8, lượng mưa phổ biến từ 20-50 mm/ngày.

Diễn biến này đặt ra yêu cầu chủ động điều tiết hồ, vận hành trạm bơm, khơi thông dòng chảy và bố trí lực lượng ứng trực tại những khu vực có nguy cơ úng ngập.

Thực hiện Công điện số 41/CĐ-BCĐ-BNNMT của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, ngày 16/8, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố Hà Nội ban hành Công điện số 06/CĐ-BCH, yêu cầu các sở, ban, ngành và Ủy ban Nhân dân 126 xã, phường chủ động ứng phó với mưa lớn kéo dài.

Các đơn vị được yêu cầu theo dõi chặt chẽ bản tin cảnh báo, dự báo về mưa lớn và nguy cơ xảy ra lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất; thường xuyên thông báo, hướng dẫn người dân chủ động phòng tránh, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, sự cố.

Chính quyền cơ sở phải tổ chức kiểm tra, rà soát các khu vực ven sông, suối, vùng trũng thấp, nơi có nguy cơ ngập sâu, lũ quét hoặc sạt lở đất; chủ động phương án di dời, sơ tán người dân đến nơi an toàn khi cần thiết, đặc biệt tại những địa bàn đã xảy ra mưa lớn. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố yêu cầu bố trí lực lượng canh gác, kiểm soát, hỗ trợ và hướng dẫn giao thông tại các ngầm, tràn, khu vực ngập sâu, nước chảy xiết, địa điểm đã xảy ra hoặc có nguy cơ sạt lở.

Các địa phương đồng thời phải triển khai giải pháp bảo đảm an toàn đê điều, hồ chứa và khu vực hạ du; bố trí lực lượng thường trực vận hành, điều tiết hồ chứa, sẵn sàng xử lý những tình huống phát sinh.

Đối với sản xuất và khu dân cư, thành phố yêu cầu chuẩn bị phương án tiêu nước, chống úng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp; khơi thông các điểm nghẽn dòng chảy, vật cản trở thoát lũ; chủ động vận hành hệ thống thoát nước tại khu công nghiệp, khu đô thị và khu vực tập trung dân cư.

Lực lượng, phương tiện cứu hộ, cứu nạn phải được chuẩn bị để huy động ngay khi có yêu cầu.

Đưa các công trình mới vào hệ thống tiêu thoát nước chung

Cùng với triển khai các phương án ứng phó trước mắt, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội đang bổ sung năng lực điều hòa, tiêu thoát nước thông qua các dự án xây dựng khẩn cấp.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng Võ Nguyên Phong, đến hết ngày 30/6/2026, toàn bộ 10 dự án khẩn cấp triển khai giai đoạn 1 đã cơ bản hoàn thành các hạng mục chính, phục vụ công tác tiêu thoát nước của khu vực.

Đến nay, 10 dự án triển khai trong giai đoạn 1 đã cơ bản hoàn thành các hạng mục chính. Trong đó, 5 dự án đã hoàn thành; 4 dự án hoàn thành hạng mục chính và đang tiếp tục thi công các hạng mục phụ trợ. Dự án cải tạo tuyến hạ lưu Kim Ngưu, nối sông Tô Lịch với Trạm bơm Yên Sở, đang hoàn thành công tác thanh thải.

Năm dự án đã hoàn thành gồm: Hồ đầu mối Mễ Trì, còn gọi là hồ Đồng Bông 2; hồ điều hòa Yên Nghĩa 2; dự án cải tạo, nâng công suất một số trạm bơm kết hợp lắp đặt trạm bơm dã chiến, cải tạo và xây dựng tuyến cống, rãnh thoát nước dọc Đại lộ Thăng Long; dự án cải tạo, nâng cấp, xây dựng các hạng mục tiêu thoát nước tại khu vực Resco, Ecohome, Tây Hồ Tây, Đoàn Ngoại giao, Ciputra, Võ Chí Công, Long Biên, Đông Anh, Gia Lâm; dự án bổ sung trạm bơm hồ, bể điều tiết và hệ thống đường ống thoát nước thuộc lưu vực Tô Lịch, Tả Nhuệ.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, các dự án đã được kết nối với hệ thống thoát nước chung và trực tiếp tham gia tiêu thoát nước cho từng khu vực. Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Thoát nước Hà Nội phối hợp với các chủ đầu tư tổ chức vận hành, phục vụ công tác chống úng ngập trong mùa mưa năm 2026.

Đánh giá khách quan về tính hiệu quả của các công trình này, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân Thành phố Dương Đức Tuấn cho biết vào mùa mưa năm nay, 5 công trình dự án này đã phát huy tác dụng rất tốt. Có thể thấy rõ hiệu quả tại các khu vực như: Khu đô thị Tây Hồ Tây, Khu đô thị Nam Thăng Long, Ciputra…

Còn 5 dự án tiếp theo, Ủy ban Nhân dân Thành phố đã yêu cầu các đơn vị phải hoàn thành ngay trong tháng 8 và chậm nhất Kênh La Khê phải xong trong tháng 9/2026. Đối với 2 dự án khẩn cấp triển khai đợt 2: hồ Chèm và hồ Liên Mạc 1, đồng chí Dương Đức Tuấn cho biết chủ đầu tư cam kết sẽ khởi công vào tháng 8 và hoàn thành vào quý 4/2026.

Tăng khả năng trữ nước, điều hành bằng dữ liệu

Các dự án khẩn cấp góp phần tăng năng lực tiêu thoát nước trước mắt, nhưng để ứng phó lâu dài với những trận mưa lớn, cực đoan, Hà Nội xác định phải đầu tư đồng bộ từ quy hoạch cao độ nền, hồ điều hòa, trạm bơm, cống, kênh mương đến các công trình kết nối.

Thi công công trình tiêu thoát nước chống úng ngập.

Đối với các công trình còn lại đang thi công, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông đề nghị đẩy nhanh tiến độ để đáp ứng yêu cầu các công trình khẩn cấp, nhất là thời điểm từ nay đến hết mùa mưa vẫn còn dài. Đối với các công trình của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp thành phố, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy đề nghị đẩy nhanh tiến độ, đặc biệt là hoàn chỉnh lại cảnh quan, mặt đường, thảm nhựa để đưa vào sử dụng sớm.

Đối với khu vực đường Võ Chí Công, đoạn Lotte, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông đề nghị Sở Xây dựng nghiên cứu và sớm có giải pháp khắc phục triệt để tình trạng úng ngập. Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu các điểm ngập úng khác để đầu tư giải quyết triệt để úng ngập cục bộ.

Nhấn mạnh úng ngập là một trong những điểm nghẽn của Thành phố, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu phải giải quyết tận gốc, mục tiêu trong năm 2027, phải khắc phục triệt để tình trạng ngập úng khi mùa mưa đến.

Cùng với đầu tư hạ tầng, thành phố đang đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu trong vận hành. Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thoát nước Hà Nội hiện có gần 100 điểm lắp đặt cảm biến mực nước cùng hệ thống camera giám sát ngập. Thành phố đang triển khai đề án lắp đặt khoảng 200-300 cảm biến mực nước, camera và thiết bị đo lưu lượng dòng chảy để theo dõi tình trạng ngập theo thời gian thực.

Dữ liệu về lượng mưa, mực nước, lưu lượng và tình trạng ngập sẽ hỗ trợ cơ quan quản lý xây dựng kịch bản ứng phó theo từng khu vực; chuẩn bị sớm việc điều tiết hồ, vận hành trạm bơm và bố trí lực lượng khi có dự báo mưa lớn. Đối với hồ điều hòa, thông tin dự báo còn là căn cứ tính toán dung tích đón nước: chủ động hạ mực nước trước mưa, điều tiết trong thời gian mưa và tiếp tục tạo dung tích dự phòng sau mưa để ứng phó với các trận tiếp theo.

Hướng tới mục tiêu khắc phục tình trạng ngập úng cục bộ trên địa bàn trong mùa mưa năm 2027, thành phố yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát những điểm ngập còn tồn tại, xây dựng phương án xử lý triệt để; đồng thời kết nối công trình đầu mối, hồ điều hòa, trạm bơm, cống, kênh mương, không gian trữ nước và dữ liệu điều hành thành một hệ thống thống nhất.

Hà Nội quyết liệt xử lý các "điểm nghẽn" úng ngập, môi trường đô thị

Hà Nội xác định úng ngập là 1 trong 5 "điểm nghẽn" được chỉ đạo giải quyết, theo đó, thành phố tập trung triển khai 10 dự án đầu tư xây dựng công trình, đưa vào vận hành trước mùa mưa năm 2026.

Một số dự án chống úng ngập tại Hà Nội bước đầu phát huy hiệu quả

Sau khi vận hành hệ thống thoát nước, đặc biệt tại các khu vực vừa được đầu tư dự án khẩn cấp, dự án chống úng ngập cục bộ bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần tăng khả năng thu gom, tiêu thoát nước.