Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại cho Hàn Quốc những thành tựu xuất khẩu kỷ lục và củng cố vị thế của nước này trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng ấn tượng là một loạt thách thức về việc làm, thu nhập, điều kiện lao động và hạ tầng năng lượng, buộc Hàn Quốc phải tìm cách cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với những tác động xã hội ngày càng rõ nét.

Quang cảnh cảng Busan, Hàn Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Động lực tăng trưởng mới của kinh tế Hàn Quốc

Sự thay đổi này đang diễn ra ngay trong hoạt động thường nhật của các doanh nghiệp. Bà Baek Yeong Ju, một quản lý cấp trung đã có 15 năm làm việc tại một doanh nghiệp lớn, cho biết thay vì hướng dẫn nhân viên mới như trước đây, hiện bà làm việc cùng năm tác nhân AI đảm nhận các công việc nghiên cứu, soạn thảo báo cáo và xây dựng bản nháp ban đầu. Câu chuyện được đề cập trong chương trình điều tra truyền hình “PD Note” phát sóng tháng 10 vừa qua cho thấy AI đang làm thay đổi hoạt động tuyển dụng ở nhiều lĩnh vực và âm thầm thu hẹp cơ hội tiếp cận việc làm đầu tiên của người trẻ.

Trong tháng 9, Hàn Quốc ghi nhận kim ngạch xuất khẩu cao nhất lịch sử khi lần đầu tiên vượt ngưỡng 120 tỷ USD. Động lực chính đến từ nhu cầu bùng nổ đối với chip nhớ phục vụ các trung tâm dữ liệu AI trên toàn cầu. Các doanh nghiệp công nghệ quốc tế đang thu mua chip nhớ với tốc độ chưa từng có, tạo ra cú hích mạnh mẽ cho ngành bán dẫn Hàn Quốc.

Số liệu cho thấy xuất khẩu bán dẫn trong tháng 9 tăng hơn ba lần so với cùng kỳ năm trước, đạt mức kỷ lục 60,3 tỷ USD. Chip bán dẫn chiếm 49,9% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Riêng xuất khẩu chip nhớ tăng từ 11,79 tỷ USD lên 54,07 tỷ USD chỉ trong vòng một năm nhờ nhu cầu gia tăng và giá bán tăng cao. Trong chín tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc đạt 814,5 tỷ USD, vượt xa mức kỷ lục 709,3 tỷ USD của cả năm trước.

Lợi ích tập trung vào một số doanh nghiệp công nghệ lớn

Tuy nhiên, lợi ích từ làn sóng AI đang tập trung vào một số ít doanh nghiệp lớn. Samsung Electronics và SK hynix hiện nắm giữ hơn 80% thị phần bộ nhớ băng thông cao (HBM) trên toàn cầu, trong khi lực lượng lao động ngành bán dẫn chỉ chiếm chưa đến 1% số người lao động tại Hàn Quốc. Điều đó đồng nghĩa phần lớn người trẻ không trực tiếp được hưởng lợi từ tăng trưởng của ngành công nghệ mũi nhọn này.

Khoảng cách thu nhập cũng ngày càng rõ rệt. Là nhà cung cấp HBM hàng đầu cho Nvidia, SK hynix đã chi trả khoản thưởng hiệu suất năm 2025 tương đương 2.964% mức lương cơ bản hằng tháng cho người lao động. Ngay trong nội bộ Samsung Electronics, chênh lệch thu nhập giữa các bộ phận cũng rất lớn.

Theo thỏa thuận tiền lương năm nay, nhân viên bộ phận chip nhớ có thể nhận thưởng lên tới khoảng 600 triệu won, trong khi nhân viên bộ phận đúc chip theo đơn đặt hàng chỉ nhận khoảng 200 triệu won.

Cơ hội việc làm của lao động trẻ ngày càng thu hẹp

Trong khi đó, lợi nhuận tạo ra từ AI vẫn chưa lan tỏa tới nhiều lao động trẻ. Theo báo cáo của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) công bố tháng 8, số lao động trong độ tuổi từ 15 đến 29 đã giảm 285.000 người trong giai đoạn từ tháng 6/2022 đến tháng 6 năm nay.

Khoảng 94% mức sụt giảm tập trung ở các lĩnh vực có tỷ lệ ứng dụng AI cao như dịch vụ thông tin, xuất bản, lập trình và dịch vụ chuyên môn.

AI hiện có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ vốn trước đây dành cho nhân viên mới như thu thập dữ liệu, soạn thảo văn bản ban đầu, phân tích cơ bản và dịch thuật. Đây lại là những công việc giúp người lao động trẻ tích lũy kinh nghiệm nền tảng để phát triển chuyên môn.

BOK gọi hiện tượng này là “sự thay đổi công nghệ thiên về lao động có thâm niên”, trong đó AI đảm nhận các công việc đơn giản còn lao động giàu kinh nghiệm thực hiện khâu rà soát, hoàn thiện, khiến nhu cầu tuyển dụng lao động trẻ giảm đáng kể.

Áp lực cũng xuất hiện trong giới phát triển phần mềm. Một kỹ sư AI chia sẻ với báo Kyunghyang Shinmun hồi tháng 3 rằng chỉ trong vài tháng, quan điểm của các lập trình viên đã thay đổi khi nhiều người bắt đầu đánh giá năng lực AI vượt trội hơn khả năng lập trình của bản thân.

Ngay cả những người có thành tích học tập xuất sắc cũng gặp khó khăn trên thị trường lao động. Một nhân vật xuất hiện trong chương trình “PD Note” dù đã vượt qua kỳ thi chứng chỉ kế toán công sau bốn năm rưỡi học tập vẫn chưa tìm được việc làm toàn thời gian. Một ứng viên khác sở hữu điểm TOEIC tuyệt đối và điểm trung bình học tập cao nhưng đã bị hơn 30 doanh nghiệp từ chối.

Trước thực trạng đó, các nhà nghiên cứu của Viện Kinh tế công nghiệp và thương mại Hàn Quốc cảnh báo xu hướng hiện nay có thể làm suy giảm nguồn nhân lực tay nghề cao trong tương lai.

Tranh luận về điều kiện làm việc trong ngành bán dẫn

Sức ép không chỉ dừng ở vấn đề việc làm. Cuộc đua AI cũng làm bùng phát tranh luận xung quanh thời gian làm việc của các kỹ sư bán dẫn. Các doanh nghiệp trong ngành từng đề xuất miễn áp dụng giới hạn 52 giờ làm việc mỗi tuần đối với lao động nghiên cứu và phát triển trong khuôn khổ Đạo luật đặc biệt về bán dẫn.

Những người ủng hộ cho rằng điều này sẽ giúp Hàn Quốc tăng khả năng cạnh tranh với các đối thủ quốc tế như TSMC của Đài Loan (Trung Quốc).

Tuy nhiên, nhiều kỹ sư phản đối đề xuất này. Trong một cuộc khảo sát của công đoàn Samsung năm ngoái, 90% nhân viên nghiên cứu và phát triển được hỏi không đồng tình với việc miễn trừ quy định 52 giờ làm việc.

Họ cho rằng nghỉ ngơi đầy đủ là yếu tố quan trọng giúp duy trì năng suất sáng tạo. Đạo luật cuối cùng được thông qua vào tháng 1 mà không bao gồm điều khoản miễn trừ, song cuộc tranh luận vẫn đang tiếp diễn.

Sức ép đối với hạ tầng năng lượng từ cuộc đua AI

Một vấn đề khác là nhu cầu năng lượng khổng lồ của ngành bán dẫn. Cụm công nghiệp bán dẫn Yongin, nơi Samsung và SK hynix đang xây dựng các cơ sở sản xuất mới, dự kiến cần từ 15 đến 16 gigawatt điện khi vận hành toàn bộ, tương đương khoảng 25% tổng nhu cầu điện năng của Seoul.

Thách thức không nằm ở tổng nguồn cung điện mà ở việc phần lớn điện năng được sản xuất tại các khu vực ven biển ngoài vùng thủ đô. Để giải quyết vấn đề này, Tập đoàn Điện lực Hàn Quốc (KEPCO) đang triển khai dự án trị giá 37.000 tỷ won nhằm mở rộng và kết nối hệ thống truyền tải điện từ khu vực ven biển Tây Nam tới Yongin. Dự án dự kiến hoàn thành vào năm 2036 nhưng đang vấp phải sự phản đối của một bộ phận người dân trong khu vực bị ảnh hưởng.

Cân bằng tăng trưởng với các hệ lụy xã hội

Theo dữ liệu do Counterpoint Research công bố ngày 3/9, SK hynix chiếm 50% doanh thu thị trường HBM toàn cầu trong quý II, trong khi Samsung Electronics chiếm 33%.

Hai doanh nghiệp này đang thống trị lĩnh vực chip nhớ phục vụ AI, song tốc độ tăng trưởng nhanh của ngành lại chưa tạo ra nhiều việc làm mới.

Viện Lao động Hàn Quốc nhận định phần lớn tăng trưởng kinh tế của đất nước trong năm nay đến từ ngành bán dẫn, một lĩnh vực sử dụng tỷ lệ lao động tương đối nhỏ so với toàn bộ nền kinh tế. Trong khi đó, cơ hội việc làm dành cho thanh niên đang suy giảm nhanh chóng.

Trưởng nhóm nghiên cứu việc làm của BOK, ông Oh Sam Il, nhận định AI đang đẩy nhanh xu hướng suy giảm các nấc thang phát triển nghề nghiệp dành cho giới trẻ.

Đối với Hàn Quốc, làn sóng AI đã mang lại xuất khẩu kỷ lục và vị thế nổi bật trên thị trường công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, phía sau những thành công đó là một thị trường việc làm đầu vào ngày càng thu hẹp đối với lao động trẻ, các tranh cãi về thu nhập và điều kiện làm việc, cùng áp lực ngày càng lớn đối với hạ tầng điện năng và các cộng đồng địa phương.

72% doanh nghiệp Hàn Quốc đánh giá Việt Nam là trung tâm kinh doanh toàn cầu

Theo kết quả khảo sát do Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc (KITA) công bố ngày 8/11, 72% số doanh nghiệp đánh giá Việt Nam sẽ tiếp tục giữ vai trò là một trong những trung tâm kinh doanh toàn cầu trong thời gian tới.

Hàn Quốc xây dựng chiến lược phát triển thành phố AI

Ngày 28/10, chính quyền thành phố Busan (Hàn Quốc) công bố chiến lược phát triển thành phố dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI), hướng tới thu hút các trung tâm nghiên cứu AI toàn cầu và thúc đẩy chuyển đổi số trong các ngành công nghiệp.

Dấu ấn dòng vốn đầu tư Hàn Quốc tại Bắc Ninh

BẮC NINH - Với vị trí chiến lược, môi trường đầu tư, kinh doanh không ngừng được cải thiện, Bắc Ninh đang khẳng định vị thế là điểm đến hàng đầu của các nhà đầu tư quốc tế trong chiến lược phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và kinh tế số. Hàn Quốc là quốc gia đứng đầu về vốn đăng ký trong tổng số 47 quốc gia, vùng lãnh thổ đầu tư vào Bắc Ninh.

Hàn Quốc có nữ Thủ tướng thứ hai trong lịch sử

Hàn Quốc vừa ghi thêm một dấu mốc lịch sử khi bà Han Sung Sook chính thức trở thành nữ Thủ tướng thứ hai của đất nước này, sau gần hai thập kỷ kể từ khi người phụ nữ đầu tiên đảm nhận cương vị đó.