Bộ Giáo dục và Đào tạo lý giải đề xuất bỏ tuyển sinh trường chuyên theo từng môn

Thứ 4: 09:30 ngày 11/11/2026

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất tuyển sinh trường chuyên theo 3 khối nhằm khắc phục tình trạng học lệch, hạn chế luyện thi, tạo điều kiện phát triển năng lực toàn diện.

Ngày 10/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên, trong đó đề xuất thay đổi phương thức tuyển sinh vào lớp 10. Theo phương án này, thay vì tuyển sinh theo từng môn chuyên như hiện nay, học sinh sẽ dự tuyển vào một trong ba khối: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ.

(Ảnh minh họa: Học sinh Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam)

Đề xuất trên thu hút sự quan tâm của phụ huynh, giáo viên và các chuyên gia giáo dục, với nhiều ý kiến tranh luận về cách thức tuyển chọn và đào tạo học sinh trường chuyên trong thời gian tới.

Định vị lại mục tiêu trường chuyên

Lý giải về đề xuất bỏ tuyển sinh theo từng môn riêng biệt, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết việc xây dựng quy chế mới nhằm thực hiện định hướng phát triển giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Một trong những nội dung được Bộ nhấn mạnh là “định vị lại mục tiêu của trường chuyên”: “Phát hiện, ươm tạo tài năng gắn với phát triển toàn diện và định hướng nghề nghiệp sớm, khắc phục tình trạng học lệch, chạy theo thành tích giải thưởng”.

Điểm cốt lõi của định hướng đổi mới là chuyển từ mô hình chủ yếu chú trọng đào tạo chuyên sâu theo từng môn học sang mô hình phát hiện, bồi dưỡng và phát triển tài năng trên nền tảng giáo dục toàn diện.

Trường chuyên không chỉ là nơi bồi dưỡng học sinh có năng khiếu nổi trội ở một môn học mà còn là môi trường giáo dục chất lượng cao, tạo điều kiện để học sinh phát triển tư duy độc lập, năng lực nghiên cứu, sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề.

Dự thảo xác định hoạt động giáo dục tại trường chuyên được tổ chức theo ba tầng: giáo dục toàn diện theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018; giáo dục nâng cao theo khối chuyên; giáo dục chuyên sâu theo môn học, kết hợp với các dự án học tập liên môn, liên ngành.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, tổ chức lớp học theo 3 khối chuyên nhằm tạo nền tảng kiến thức rộng hơn trong từng lĩnh vực, tăng cường khả năng kết nối giữa các môn học và khắc phục tình trạng định hướng chuyên sâu vào một môn học quá sớm.

Trên nền tảng đó, học sinh có thêm cơ hội trải nghiệm, khám phá năng lực, sở trường trước khi lựa chọn môn học chuyên sâu phù hợp.

Không chọn môn chuyên sâu ngay khi thi lớp 10

Một thay đổi đáng chú ý trong dự thảo là học sinh không phải lựa chọn ngay môn học chuyên sâu từ khi dự tuyển vào lớp 10. Theo phương án được đề xuất, trong học kỳ I lớp 10, học sinh được học tập, trải nghiệm, tham gia các dự án học tập nhập môn và được tư vấn để định hình lĩnh vực, ngành nghề quan tâm.

Từ học kỳ II lớp 10, học sinh học các chuyên đề định hướng. Từ lớp 11, các em học ổn định nội dung giáo dục nâng cao dành cho môn chuyên tại lớp chuyên theo môn học.

Học sinh có nguyện vọng được xem xét thay đổi môn học chuyên sâu vào cuối năm lớp 10 hoặc lớp 11, trên cơ sở tư vấn, đánh giá năng lực và ý kiến đồng ý của cha mẹ học sinh.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng cách tổ chức này thể hiện rõ hơn định hướng lấy học sinh làm trung tâm. Việc lựa chọn môn học chuyên sâu không chỉ căn cứ vào kết quả tuyển sinh ban đầu mà còn dựa trên quá trình học tập, trải nghiệm, kết quả đánh giá năng lực, nguyện vọng của học sinh và tư vấn của nhà trường.

Qua đó, học sinh có thêm thời gian nhận diện năng lực, sở thích, sở trường và chủ động xây dựng lộ trình học tập, nghề nghiệp phù hợp.

Cũng từ học kỳ II lớp 10, mỗi học sinh tham gia ít nhất một dự án học tập liên môn, liên ngành theo nhóm, hướng tới giải quyết vấn đề thực tiễn. Dự án có sự hướng dẫn của giáo viên phối hợp với giảng viên, nhà khoa học của cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu hoặc doanh nghiệp.

Giảm áp lực luyện thi

Về phương thức tuyển sinh, dự thảo đề xuất tuyển sinh vào trường chuyên theo khối chuyên, áp dụng một phương thức và một điểm chuẩn cho mỗi khối, không xác định chỉ tiêu tuyển sinh theo môn chuyên.

Cụ thể, thí sinh dự tuyển khối Khoa học tự nhiên thi Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên.

Thí sinh dự tuyển khối Khoa học xã hội thi Ngữ văn nâng cao, Toán và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội.

Với khối Ngoại ngữ, thí sinh thi Toán, Ngữ văn và bài thi ngoại ngữ.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, bài đánh giá năng lực đọc hiểu là bài thi tổng hợp, đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề trên nền tảng Chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS. Bài thi không yêu cầu kiến thức chuyên sâu của từng môn học, nhằm hạn chế tình trạng luyện thi.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng định hướng này nhằm tuyển chọn học sinh có nền tảng kiến thức, tư duy và tiềm năng phát triển phù hợp với lĩnh vực của khối chuyên, không đặt nặng việc học sinh phải ghi nhớ hoặc luyện trước kiến thức chuyên sâu của từng môn.

Qua đó, phương án mới được kỳ vọng góp phần giảm áp lực ôn luyện, đồng thời tạo cơ hội phát hiện những năng lực khác nhau của học sinh.

Tại Công văn số 7941 ngày 9/11/2026 về việc xin ý kiến lần 3 đối với dự thảo Thông tư, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị các đơn vị góp ý về mục đích, ý nghĩa, phương án tuyển sinh theo khối chuyên; việc tổ chức lớp học theo khối chuyên; khả năng đáp ứng về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất; những tác động, khó khăn, vướng mắc và đề xuất lộ trình, giải pháp chuyển tiếp.

Bộ cũng đề nghị cung cấp số liệu về quy mô trường chuyên năm học 2026-2027, gồm số trường, số lớp học sinh, số giáo viên theo mỗi môn chuyên để phục vụ đánh giá tác động chính sách.

Các đơn vị gửi ý kiến về Bộ Giáo dục và Đào tạo trước ngày 15/11/2026.