Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn do báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) sáng lập và tổ chức thường niên từ năm 2020 nhằm trao cho các sáng tác, trình diễn nghệ thuật xuất sắc “của thiếu nhi” (thiếu nhi là chủ thể sáng tạo) hoặc “vì thiếu nhi” (thiếu nhi là đối tượng phục vụ), bao gồm 1 Giải thưởng Lớn mang tên Hiệp sĩ Dế Mèn (Cricket Knight) và một số Tặng thưởng mang tên Khát vọng Dế Mèn (Cricket Desire).

Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn còn hướng tới mục tiêu nhân văn, vì cộng đồng.

Năm nay, trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, bước vào mùa giải thứ 7 (năm 2026), Ban Tổ chức đã quyết định nâng tầm Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn.

Không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và tôn vinh các sáng tạo “của thiếu nhi” và “vì thiếu nhi”, Giải thưởng hướng tới mục tiêu dài hạn: góp phần kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa - nghệ thuật dành cho thiếu nhi Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Trước hết, Giải thưởng sẽ triển khai các giải pháp thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển hóa những tác phẩm đoạt giải giàu tiềm năng thành các sản phẩm văn hóa có sức lan tỏa rộng rãi, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực điện ảnh thiếu nhi. Đây cũng chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Nghị quyết 80 xác định, với định hướng phát triển có trọng điểm các lĩnh vực như điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang, thủ công truyền thống, trò chơi điện tử, ẩm thực và nội dung số.

Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn không chỉ phát hiện, tôn vinh các tài năng văn hóa, nghệ thuật; là bệ đỡ, bệ phóng cho các tác giả, tác phẩm "của thiếu nhi", "vì thiếu nhi" mà còn khơi dậy nguồn lực sáng tạo trong thiếu nhi, cổ vũ văn hóa đọc, xây dựng môi trường văn hóa phong phú, lành mạnh cho thế hệ tương lai của đất nước; góp phần "xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện", đồng thời "bảo đảm bình đẳng trong thụ hưởng các giá trị văn hóa đối với các nhóm yếu thế", trong đó có trẻ em.

Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra vào dịp kỷ niệm Ngày Quốc tế thiếu nhi (1/6).

Ra đời năm 2020, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn đã từng bước khẳng định uy tín và sức lan tỏa, trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý của đời sống văn học nghệ thuật thiếu nhi.

Trải qua 6 mùa giải đã có 4 giải Hiệp sĩ Dế Mèn lần lượt được trao cho nhà văn Nguyễn Nhật Ánh (2020), Trần Đức Tiến (2023), Lý Lan (2024) và nhạc sĩ Phạm Tuyên (2025) cùng 27 giải Khát vọng Dế Mèn, 4 Tặng thưởng được trao cho các văn nghệ sĩ trong và ngoài nước, trong đó có 8 tác giả là thiếu nhi.

Bước sang mùa giải thứ 7-2026, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn tiếp tục duy trì những tiêu chí cốt lõi, đồng thời kỳ vọng mở rộng hơn nữa sự tham gia của các tác giả, tổ chức và đơn vị hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật. Trên nền tảng đã được xây dựng trong 6 năm qua, giải thưởng hướng tới việc củng cố vai trò như một “bệ đỡ” cho sáng tác thiếu nhi, nơi các giá trị “cho thiếu nhi”, “vì thiếu nhi” được phát hiện, nuôi dưỡng và lan tỏa một cách bền vững.

Bên cạnh hoạt động trao giải, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn còn gắn với các hoạt động xã hội mang ý nghĩa nhân văn, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa và tinh thần sáng tạo đến cộng đồng, đặc biệt là trong việc khuyến khích trẻ em tiếp cận và tham gia vào các hoạt động nghệ thuật.

Ban tổ chức cũng kêu gọi các cá nhân, tập thể, các bậc phụ huynh, đặc biệt là các hội văn học, nghệ thuật, các nhà xuất bản, các công ty sách… tích cực đề cử, giới thiệu những tác phẩm chất lượng tham dự Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn - chung tay vì những điều tốt đẹp nhất cho thiếu nhi.

Bồi đắp văn hóa đọc cho thiếu nhi

BẮC NINH - Giữa guồng quay nhịp sống hiện đại, khi trẻ nhỏ dễ bị cuốn vào các thiết bị công nghệ thì những trang sách vẫn giữ nguyên giá trị bền lâu. Việc xây dựng văn hóa đọc cho thiếu nhi không đơn thuần là rèn luyện thói quen học tập mà còn là hành trình gieo những “hạt giống tri thức”, nuôi dưỡng trí tưởng tượng, bồi đắp nhân cách cho thiếu nhi.

Nuôi dưỡng văn hóa đọc cho thiếu nhi

BẮC GIANG - Sách là kho tàng tri thức vô giá của nhân loại. Nhằm giúp thiếu nhi hình thành thói quen đọc sách và phát triển văn hóa đọc, các liên đội trường học trên địa bàn tỉnh đã triển khai đa dạng mô hình, không gian đọc sách cho các em.

Thắp sáng tình yêu Tổ quốc trong thiếu nhi từ thông điệp “Yêu nước theo cách của bạn”

Chương trình nghệ thuật “Yêu nước theo cách của bạn” thu hút sự quan tâm của hàng nghìn đội viên, thiếu nhi Thủ đô, góp phần bồi đắp lý tưởng cách mạng, nâng cao nhận thức chính trị và tinh thần trách nhiệm công dân từ lứa tuổi thiếu niên.