Trong lịch sử 1000 năm tồn tại và phát triển, Thăng Long - Hà Nội đã trải qua 10 cuộc chiến tranh và một cuộc tổng khởi nghĩa chống ngoại xâm, hầu hết đều gây tổn thất nặng nề về người và của.

Cuối năm 1426, đầu năm 1427, nghĩa quân Lam Sơn, dưới sự chỉ huy của Bình Định Vương Lê Lợi đã đồng loạt tấn công dữ dội trên cả ba hướng, công phá thành Đông Quan do 5 vạn quân địch chiếm giữ, khiến quân Minh “tranh nhau rút vào bên trong các cửa thành, xác chết gối lên nhau”. Cuộc vây hãm thành Đông Quan kéo dài một năm, cuối cùng, toàn bộ quân tướng nhà Minh đã phải hạ vũ khí, cúi đầu dự “Hội thề Đông Quan” ngày 10/12/1427, rút về nước.

Nhân dân đón chào cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong về tiếp quản Thủ đô. Ảnh: TL

Trong Chiến dịch giải phóng thành Thăng Long năm Kỷ Dậu 1789, đoàn quân thần tốc của Hoàng đế Quang Trung Nguyễn Huệ chỉ trong 5 ngày đã tiêu diệt hàng vạn quân Thanh, đuổi 29 vạn quân xâm lược về nước, khiến cho "sắc phong vân phải đổi", "bóng nhật nguyệt phải mờ", xác giặc nghẽn dòng chảy sông Hồng.

Người Hà Nội quen gọi ngày 10 tháng Mười là ngày Tiếp quản Thủ đô. Cuộc giải phóng Thủ đô Hà Nội ngày 10/10/1954 được thực hiện theo hình thức tiếp quản, không nổ súng, không có máu đổ.

Để có được cuộc tiếp quản trong hòa bình ấy, cả dân tộc đã phải trải qua hơn 80 năm nô lệ dưới sự cai trị của thực dân Pháp. Trong 80 năm ấy, đã có nhiều cuộc khởi nghĩa, nhiều cuộc vận động chống Pháp xâm lược, từ Bình Tây Đại Nguyên soái Trương Định đến Nguyễn Trung Trực “bao giờ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây”, từ Đề Thám “hùm xám Yên Thế” đến Nguyễn Thái Học “không thành công cũng thành nhân”; từ Phan Bội Châu “bất vọng ngoại, vọng ngoại giả ngu” đến Phan Châu Trinh “bất bạo động, bạo động tắc tử”…

Để có được ngày đoàn quân chiến thắng trở về Hà Nội trong tiếng hoan ca, trong nụ cười, ánh mắt tươi vui đón chào, nhân dân ta, dưới sự lãnh đạo của Mặt trận Việt Minh, đã trải qua cuộc kháng chiến 9 năm trường kỳ gian khổ, từ thời kỳ phòng ngự qua thời kỳ cầm cự, tiến tới tổng phản công trên khắp các chiến trường, từ bưng biền Đồng Tháp đến Chiến khu Việt Bắc, từ chiến dịch Thu Đông 1947, Biên giới 1950, Đông Xuân 1953-1954 với sự phối hợp của chiến trường Liên khu V, miền Đông Nam bộ và cả nước, để cuối cùng chói lòa Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, bẻ gãy ý chí xâm lược và tham vọng thống trị xứ sở Đông Dương của chủ nghĩa thực dân kiểu cũ.

Ngày 8/5/1954, một ngày sau khi Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thất thủ, Pháp phải ngồi vào bàn Hội nghị Geneve cùng với đại diện các nước Liên Xô, Trung Quốc, Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Mỹ, Anh và ba đoàn đại diện của chính quyền bù nhìn Việt Nam, Lào, Campuchia. Hội nghị đã công bố bản Tuyên ngôn Chính trị và Hiệp định Đình chiến ở Đông Dương, thừa nhận và tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, Lào và Campuchia, quy định quân đội nước ngoài phải rút khỏi Đông Dương và ở mỗi nước Đông Dương sẽ tổ chức tổng tuyển cử tự do để thực hiện thống nhất đất nước. Bản Tuyên bố chung ghi rõ, ở Việt Nam “đường ranh giới về quân sự chỉ có tính chất tạm thời, không thể coi như là một biên giới chính trị hoặc lãnh thổ”.

Ngay khi Hội nghị Geneve còn đang họp, hai bên Pháp - Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã có cuộc gặp tại Trung Giã, bàn giải quyết vấn đề thương binh, sau mở rộng ra bàn giải quyết cuộc tiếp quản Hà Nội. 

Hội nghị Trung Giã khai mạc ngày 4/7/1954. Đoàn đại biểu Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam do Thiếu tướng Văn Tiến Dũng làm trưởng đoàn, gồm các đồng chí Song Hào, Lê Quang Đạo, Trung tá Nguyễn Văn Long, Trung tá Lê Minh, Thiếu tá Nguyễn Văn Lê. Đoàn đại biểu các lực lượng Pháp do Đại tá Lennuyeux làm trưởng đoàn. Ngày 20/7/1954, Hiệp định Đình chỉ chiến sự ở Việt Nam được ký kết tại Geneve, quy định ngừng bắn ở Bắc Bộ ngày 27/7/1954, ở Trung Bộ ngày 1/8/1954, ở Nam Bộ ngày 11/8/1954, ở Lào ngày 6/8/1954, ở Campuchia ngày 7/8/1954. Hội nghị Trung Giã bế mạc ngày 27/7/1954, đúng ngày ngừng bắn ở Bắc Bộ. Hai đoàn đại biểu thông qua một Thông cáo chung nói lên sự hài lòng về kết quả của Hội nghị.

Ngày 10/10/1954, bộ đội Đại đoàn 308 Quân Tiên Phong từ 3 hướng tiến vào Hà Nội, tiếp nhận để quản lý chính quyền do người Pháp bàn giao. Trước đó, từ ngày 2/10/1954, một đoàn cán bộ hành chính của ta đã vào Hà Nội ký nhận bàn giao mọi mặt với đại diện Bộ Chỉ huy quân đội Pháp. Tiếp đó, một số phân đội của Đại đoàn 308 được lệnh vào trước để thay thế lính Pháp canh gác tại các địa điểm trọng yếu. Cảnh tượng rất hòa bình, thân thiện.

Giải phóng Thủ đô năm 1954 trong hòa bình theo hình thức tiếp quản là một thắng lợi của đường lối quân sự, ngoại giao có tính chất nhân văn của chúng ta. Thử tưởng tượng, nếu tháng 10/1954, bộ đội Việt Minh mở cuộc tiến công tổng lực để giải phóng Hà Nội theo kiểu “công phá Bá Linh”, sẽ có bao nhiêu người chết, Hà Nội sẽ còn gì để lại cho mai sau? Nhưng điều đó đã không xảy ra, Hà Nội vẫn còn đó Hoàng thành Thăng Long để năm 2010 được UNESCO vinh danh là Di sản Văn hóa thế giới; vẫn còn đó Viện Viễn Đông Bác Cổ (Bảo tàng Lịch sử) với kiến trúc hài hòa kết hợp phong cách Đông Tây; vẫn còn đó quần thể Đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc, Đình Trấn Ba và Tháp Rùa lung linh soi bóng nước Hồ Gươm… cho con cháu nối đời chiêm ngưỡng, tự hào.

Từ ngày 10/10/1954, Thủ đô bước vào vận hội mới, ngày càng "đàng hoàng hơn, to đẹp hơn". Người Hà Nội thông minh, tài hoa được giải phóng khỏi thân phận nô lệ, trở thành người chủ mới của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Hà Nội kiềm chế thành công đại dịch thế kỷ Covid-19, giữ vững ổn định xã hội, phát triển kinh tế. Tính chung năm 2022, GRDP của Hà Nội ước tính tăng 8,89% so với năm 2021, vượt kế hoạch đề ra (7,0% - 7,5%) và là mức tăng cao trong nhiều năm gần đây. Quy mô GRDP năm 2022 theo giá hiện hành ước đạt 1.196 nghìn tỷ đồng. GRDP bình quân đầu người đạt 141,8 triệu đồng, tăng 10,6% so với năm 2021. Hà Nội cùng với Trung ương quyết liệt chống tham nhũng, tiêu cực, không có vùng cấm.

Những thành tựu đạt được đã đem lại hiệu quả tích cực, hướng đến giữ gìn và phát huy truyền thống văn hoá tốt đẹp, xây dựng một Thủ đô văn minh, hiện đại, góp phần xây dựng, hình thành những chuẩn mực văn hoá, cốt cách tâm hồn người Hà Nội thanh lịch, văn minh, để mãi xứng đáng là Thành phố vì hòa bình, Thủ đô Anh hùng, Trái tim của cả nước.

Nguyễn Năng Lực

Mang hương sắc Tây Ninh đến với Thủ đô Hà Nội

Diễn ra trong hai ngày cuối tuần, từ 7-8.10.2023 tại phố đi bộ Hoàn Kiếm, “Ngày Tây Ninh tại Hà Nội” năm 2023 giới thiệu về một Tây Ninh đậm bản sắc với nhiều hoạt động và trải nghiệm hấp dẫn.

Chính phủ báo cáo tiến độ di dời trụ sở bộ, ngành ra khỏi trung tâm Hà Nội

Các cơ quan phải di dời trụ sở khỏi trung tâm TP Hà Nội được chia thành hai nhóm. Một là nhóm 23 cơ quan đã xây trụ sở tại vị trí mới và cải tạo tại chỗ. Hai là nhóm 12-14 cơ quan đề xuất phải di dời.

4 sự kiện trong tuần lễ Trung thu Hà Nội

Hà Nội tổ chức festival thu, các lễ hội Trung thu phố cổ, lễ hội đêm rằm trong tuần lễ Trung thu năm nay.

Quy mô, tiến độ dự án vành đai 4 vùng Thủ đô

Khởi công ngày 25/6, dự án vành đai 4 vùng Thủ đô đi qua Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh dự kiến đưa vào khai thác năm 2027, tổng vốn đầu tư hơn 85.000 tỷ đồng.

Chuẩn bị khởi công đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô và hàng loạt cao tốc

Trên cơ sở báo cáo của các địa phương về tiến độ, kế hoạch khởi công các dự án đường bộ cao tốc, đường vành đai, Bộ Giao thông - Vận tải vừa đề xuất Chính phủ cho phép tổ chức khởi công đồng loạt 3 dự án đường bộ cao tốc và đường Vành đai 3 TP Hồ Chí Minh vào giữa tháng 6/2023.