Lửa truyền thống ở làng kháng chiến
BẮC NINH - Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, với vị trí chiến lược quan trọng nơi cửa ngõ giao thương, lịch sử đã khắc ghi dấu ấn ba làng kháng chiến nổi tiếng ở Bắc Ninh (trước đây thuộc huyện Yên Dũng, Bắc Giang): Ảm Trứ, Long Trì và Cảnh Thụy. Không chỉ là hậu phương vững chắc, chở che bộ đội, những ngôi làng này còn truyền lửa cách mạng cho nhiều thế hệ tiếp bước.
Ảm Trứ - Làng kháng chiến kiểu mẫu
Trong suốt 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp, làng Ảm Trứ (xã Tiền Phong) trở thành biểu tượng của tinh thần kháng chiến, được đánh giá là “làng kháng chiến kiểu mẫu” của tỉnh. Mùa đông năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, người dân nơi đây đã hưởng ứng mạnh mẽ, biến ngôi làng nhỏ trở thành pháo đài vững chắc nơi hậu phương. Lợi dụng địa hình rậm rạp, tre mọc ken dày, quân và dân Ảm Trứ đã xây dựng hệ thống làng chiến đấu kiên cố, gồm 3.600 mét giao thông hào, 231 hố thụt, 96 hầm bí mật và hàng nghìn hố tránh phi pháo. Con ngòi Ảm chạy dọc làng trở thành tuyến phòng thủ tự nhiên, kết hợp cùng rừng tre, cây cổ thụ, tạo lợi thế đánh du kích. Đội du kích 40 người và đội lão du kích 12 người được thành lập, vừa chiến đấu, vừa vận động Nhân dân xây dựng hầm hào, chòi canh, bảo vệ làng, chăm lo bộ đội. Dân quân canh gác ngày đêm, bảo vệ sản xuất, chống địch càn quét, góp phần giữ vững hậu phương.
![]() |
Công nhân làm việc tại dây chuyền sản xuất loa bluetooth thuộc Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Dehuida Việt Nam (Cụm công nghiệp Nội Hoàng, phường Tiền Phong). |
Ảm Trứ không chỉ chống càn tại chỗ mà còn phối hợp với các đơn vị chủ lực đánh địch trên đường 1A, lập nhiều chiến công vang dội. Với tinh thần quyết tử giữ làng, Nhân dân Ảm Trứ đã góp phần cùng cả nước làm nên thắng lợi vĩ đại. Năm 2003, xã Tiền Phong được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận công lao của một làng kháng chiến kiên cường, mẫu mực trong suốt 9 năm trường kỳ kháng chiến.
Làng chiến đấu Long Trì - di tích quốc gia
Tọa lạc tại thị trấn Tân An, huyện Yên Dũng, làng Long Trì từng là một trong những pháo đài kiên cường của Nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Nơi đây từng là tuyến đường huyết mạch mà thực dân Pháp sử dụng để đánh chiếm các khu vực lân cận và huyện lỵ. Tuy nhiên, cũng chính tại mảnh đất này, tinh thần yêu nước và ý chí bất khuất của người dân đã làm nên một làng chiến đấu tiêu biểu, góp phần không nhỏ vào thắng lợi chung của dân tộc. Trong suốt giai đoạn 1940-1954, Long Trì nhiều lần trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt của quân Pháp. Đáp lại, lực lượng du kích và người dân địa phương đã tổ chức các trận đánh táo bạo, sáng tạo, tận dụng địa hình và xây dựng hệ thống địa đạo, ụ súng chiến đấu, căn cứ kháng chiến ngay trong lòng làng là những minh chứng sống động cho một thời kỳ chiến đấu gian khổ nhưng đầy tự hào. Cái tên “Long Trì khói lửa” đã trở thành biểu tượng của tinh thần kiên cường, lòng quả cảm và sự đoàn kết của người dân vùng quê này. Những chiến công oanh liệt và sự hy sinh thầm lặng của người dân nơi đây đã được cả nước ghi nhận, tôn vinh. Tháng 3/2023, Di tích lịch sử làng chiến đấu Long Trì chính thức được xếp hạng di tích quốc gia, trở thành niềm tự hào của người dân địa phương.
Cảnh Thụy - Pháo đài vững chắc
Ngay từ những ngày đầu của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhân dân Cảnh Thụy đã sớm vùng lên giành chính quyền, thể hiện khí phách quật cường qua sự kiện bắt trói tri huyện Phạm Khắc Dậu, đưa về điếm chợ để cảnh cáo. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, người dân nơi đây đã cùng lực lượng du kích đào địa đạo, dựng công sự, biến làng quê thành pháo đài vững chắc. Cảnh Thụy được xem như làng chiến đấu kiểu mẫu, nơi ghi dấu nhiều trận đánh ác liệt giữa lòng quê hương.
Sau điều chỉnh địa giới hành chính, Ảm Trứ thuộc phường Tiền Phong; Long Trì thuộc phường Tân An; còn Cảnh Thụy vươn lên thành phường Cảnh Thụy. Sự thay đổi ấy không chỉ về tên gọi mà còn là minh chứng cho bước tiến trong phát triển đô thị và kinh tế - xã hội ở những làng kháng chiến năm xưa. |
Giai đoạn 1946-1950, Cảnh Thụy chứng kiến biết bao hy sinh của các thế hệ cha ông, trong đó đặc biệt phải kể đến các cụ trong Đội lão du kích Bạch Đầu Quân - những chiến sĩ tuổi cao nhưng lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu thì luôn bừng cháy. Sự dũng cảm của họ đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen ngợi vào ngày 5/5/1948, trong đó có đoạn: "Các cụ ấy đã hy sinh, nhưng lòng yêu nước, chí quật cường, tinh thần dũng cảm của các cụ sẽ ở trong lòng tất cả đồng bào, tất cả mọi người du kích".
Lịch sử Đảng bộ xã Cảnh Thụy còn ghi đậm những chiến công vang dội khác của quân và dân địa phương trong kháng chiến chống Pháp. Xã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và tự hào là quê hương của những anh hùng như Trần Đình Hùng, Lưu Viết Thoảng - những người đã góp phần làm nên chiến thắng vang dội tại Điện Biên Phủ.
Lửa truyền thống tiếp sức đổi thay
Tinh thần yêu nước, đoàn kết vốn đã làm nên những chiến công vang dội trong kháng chiến, giờ đây tiếp tục được phát huy trong công cuộc xây dựng quê hương. Trải qua những tháng năm kháng chiến đầy gian khổ và hy sinh, ngọn lửa truyền thống ấy vẫn cháy sáng trong lòng mỗi người dân ba làng kháng chiến. Ngày nay, ngọn lửa ấy rực sáng bằng những hành động thiết thực, cụ thể. Ảm Trứ, Cảnh Thụy và Long Trì đã và đang chuyển mình, đổi thay mạnh mẽ, hòa vào nhịp sống đô thị.
![]() |
Anh Lưu Xuân Vy, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp cao Hồng Sơn (phường Tân An) đầu tư hơn chục tỷ đồng xây dựng hơn 10.000 m2 nhà màng để sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. |
Trên mảnh đất từng oằn mình vì bom đạn giờ đây mọc lên những ngôi trường mới, xưởng sản xuất, trang trại và hệ thống hạ tầng khang trang. Nhà cao tầng, cửa hàng san sát... tạo nên diện mạo mới cho các làng quê từng chịu nhiều đau thương. Thay cho tiếng súng ngày trước là tiếng cười rộn rã của trẻ thơ trên con đường đến trường, là niềm vui của công nhân tan ca, là âm thanh rộn ràng từ xưởng máy sản xuất và trang trại hiện đại. Kinh tế các địa phương đã chuyển dịch rõ rệt; công nghiệp, dịch vụ và thương mại lên ngôi, thay thế dần vai trò chủ đạo của nông nghiệp truyền thống. Người dân năng động thích nghi, nhiều người trở thành công nhân trong các khu công nghiệp hoặc tự khởi nghiệp, tạo nên không khí lao động sôi nổi và đầy khát vọng. Người dân không chỉ thi đua lao động, sản xuất mà còn tích cực giữ gìn an ninh, trật tự. Thanh niên các làng luôn sẵn sàng lên đường nhập ngũ, tiếp nối truyền thống hào hùng của cha ông.
Sau điều chỉnh địa giới hành chính, Ảm Trứ thuộc phường Tiền Phong; Long Trì thuộc phường Tân An; còn Cảnh Thụy vươn lên thành phường Cảnh Thụy. Sự thay đổi ấy không chỉ về tên gọi, mà còn minh chứng cho bước tiến trong phát triển đô thị và kinh tế - xã hội ở các làng kháng chiến năm xưa. “Lửa truyền thống” từ các làng kháng chiến vừa là ký ức lịch sử, vừa là nguồn động lực tinh thần to lớn giúp các thế hệ hôm nay vững bước trong hành trình đổi mới. Câu chuyện về ba làng: Cảnh Thụy, Ảm Trứ và Long Trì là minh chứng sống động cho sự tiếp nối giữa quá khứ hào hùng và hiện tại phát triển - nơi ngọn lửa truyền thống luôn cháy sáng, tiếp tục soi đường cho tương lai.
Ý kiến bạn đọc (0)