Mùa hè quê tôi thường bắt đầu bằng những ngày nắng như đổ lửa. Mặt ruộng khô rang, những luống đất nứt nẻ hằn lên những đường vân ngoằn ngoèo như dấu chân của thời gian. Con đường làng phủ một màu bụi trắng, rặng tre đầu ngõ đứng lặng giữa cái oi nồng của gió hè. Người nông dân quê tôi ngóng trông mưa như trông chờ một cuộc hẹn đã lỡ từ rất lâu.

Rồi một buổi chiều, từ phía chân trời xa, những đám mây đen chầm chậm kéo về. Gió nổi lên, mang theo hơi nước mát lành len qua từng ngõ nhỏ. Tiếng lá cây xôn xao, tiếng người gọi nhau thu dọn đồ đạc, tiếng gà dáo dác tìm chỗ trú... Tất cả như một bản hòa âm báo hiệu cơn mưa sắp đến.

Minh họa: Hà Huy Chương

Mưa trút xuống. Những hạt mưa đầu tiên rơi lộp bộp trên mái ngói, trên tàu chuối, trên mặt sân nóng bỏng. Chỉ ít phút sau, cả không gian chìm trong màn nước mưa trắng xóa. Mưa mùa hè đến bất ngờ, ào ạt và mạnh mẽ như tưới mát đất trời đã khát cháy sau bao ngày nắng hạn.

Song có lẽ điều ở lại sâu nhất trong lòng tôi không phải là những vũng nước còn đọng trên mặt đường hay những giọt long lanh nơi đầu ngọn cỏ mà chính là mùi đồng đất bốc lên sau cơn mưa. Đó là mùi của đất khô gặp nước, của bùn non, rơm rạ và những bờ ruộng vừa được hồi sinh. Mùi hương ấy mộc mạc như chính cuộc đời những người nông dân quanh năm gắn bó với ruộng đồng.

Mùi đồng đất sau mưa, không chỉ là mùi hương của đất trời mà còn là mùi hương của ký ức, của tuổi thơ tôi diệu vợi. Tôi nhớ những buổi chiều cùng lũ bạn chân đất đầu trần chạy dọc bờ ruộng sau mưa. Nước từ các thửa ruộng tràn xuống những con mương nhỏ, mang theo tiếng róc rách vui tai. Xa xa là dãy núi xanh mờ trong làn hơi nước, là tiếng chim gọi nhau về tổ khi hoàng hôn buông xuống. Chúng tôi hò reo giữa thênh thang đồng làng trong niềm vui bất tận.

Tôi nhớ dáng mẹ hao gầy lom khom giữa đồng chiều. Sau cơn mưa, mẹ lại tranh thủ ra thăm ruộng. Bóng mẹ nhỏ bé giữa mênh mông đồng đất nhưng lại là hình ảnh lớn lao nhất trong ký ức của tôi. Tôi nhớ cha trở về khi bóng chiều nhạt nắng, chiếc áo còn vương mùi đất, đôi bàn tay sạm màu nắng gió như mang theo cả hơi thở của ruộng đồng. Sau này trưởng thành, tôi mới nhận ra mỗi hạt thóc vàng không chỉ lớn lên từ đất nước, mà còn từ những giọt mồ hôi lặng thầm của cha mẹ.

Mùi đồng đất sau cơn mưa còn gợi nhớ những mùa vụ nối tiếp nhau trên quê tôi. Sau những ngày hạn hán, cơn mưa đến như món quà của đất trời, mang theo niềm hy vọng về một mùa lúa tốt tươi. Mỗi giọt nước mưa là những mong chờ, ước vọng bình dị của người nông dân gửi vào hạt giống vừa gieo xuống đất.

Năm tháng trôi đi, quê hương tôi đã đổi thay từng ngày. Những con đường bê tông đã nối dài qua các xóm nhỏ, máy móc đã dần thay sức người trên đồng ruộng. Nhiều người trẻ rời quê lên phố thị học tập và lập nghiệp. Họ mang theo những ước mơ lớn lao đến những miền đất mới, nhưng cũng mang theo một phần ký ức của quê nhà.

Giữa những bộn bề của cuộc sống hiện đại, đôi khi chỉ một cơn mưa mùa hè bất chợt cũng đủ làm sống dậy trong tôi nỗi nhớ quê da diết. Đứng giữa phố xá đông người, nhìn mưa rơi trên những con đường bê tông lạnh lẽo, tôi lại nhớ cánh đồng quê trải dài dưới chân núi, nhớ hàng tre nghiêng bóng đầu làng, nhớ tiếng ếch nhái râm ran sau mưa và nhớ nhất là mùi đồng đất thân thương như hơi thở của quê mình.

Càng đi xa, tôi càng hiểu rằng con người có thể đổi thay nơi ở, thay đổi công việc hay hoàn cảnh sống, nhưng rất khó rời xa nguồn cội đã nuôi lớn tâm hồn mình. Mùi đồng đất sau mưa không chỉ đánh thức ký ức tuổi thơ mà còn nhắc tôi nhớ về những giá trị thân thương là gia đình, quê hương và lao động đã nâng đỡ cuộc đời mình.

Giữa phố thị phồn hoa, có biết bao mùi hương hiện đại, thế nhưng tôi vẫn yêu nhất mùi đồng đất sau cơn mưa quê mình. Bởi làn hương ấy có tuổi thơ, có bóng cha mẹ, có những mùa lúa xanh và cả một miền nguồn cội âm thầm neo giữ bước chân tôi.

Nẻo về quê cũ

 

Cơn mưa đằng đông

 

Mùa trăng sông Cầu