Nghệ nhân Ưu tú Dương Văn Sản: Giữ hồn quê qua từng thế vật
BẮC NINH - Bắc Ninh là đất vật có tiếng, nơi đây cũng ghi danh một lão đô “vang bóng một thời”, ông là Nghệ nhân Ưu tú Dương Văn Sản, 71 tuổi thôn Tân Minh, xã Ngọc Thiện - người đã phát hiện, đào tạo nhiều vận động viên cho tuyến tỉnh và quốc gia. Mấy chục năm bền bỉ trao truyền tinh hoa dân tộc cho hàng trăm học trò, ông Sản đã góp sức gìn giữ bản sắc cũng như tinh thần thượng võ đất Cầu Vồng.
Trong nhiều giải vật truyền thống diễn ra trên địa bàn tỉnh, hình ảnh lão đô Dương Văn Sản với thân hình tráng kiện, cởi trần, đóng khố thực hiện keo vật thờ bằng các động tác xe đài đẹp mắt đã để lại ấn tượng khó quên với khán giả. Dân trong ngành thể thao tỉnh nhà vẫn quen gọi ông là "Sản vật" hay "lão đô Sản" bởi hình ảnh ông đã rất đỗi quen thuộc tại các sới vật. Những ngày xuân, ngoài bận rộn tham gia công tác tổ chức giải vật tại lễ hội và đào tạo môn sinh trong tỉnh, ông Sản còn nhận lời tham gia huấn luyện một lớp vật gần 30 học sinh tại xã Lai Khê (Hải Phòng).
![]() |
|
Nghệ nhân Ưu tú Dương Văn Sản (bên phải) trong một keo vật thờ tại lễ hội Cầu Vồng. |
Nghệ nhân Sản bảo: “Tuổi tôi đã cao nhưng khi về các giải vật hội làng, nhiều thanh niên vạm vỡ ra sới xin thi đấu nhưng họ đều bị “lấm lưng trắng bụng” chấp nhận thua cuộc tâm phục, khẩu phục”.
Lão nghệ nhân chia sẻ: Vùng đất Tân Yên trước đây từng gắn với câu ca "Trai Cầu Vồng" để nói về truyền thống thượng võ, can trường của con người nơi đây. Hồi còn nhỏ, tôi cũng như bao đám bạn cùng trang lứa mê vật lắm, suốt ngày vật nhau trên bãi cỏ, hễ nghe ở đâu có tiếng trống vật hội làng là tìm đến để học hỏi những thế vật hay, miếng đánh đẹp.
Người tinh tường chỉ cần nhìn cách xe đài có thể biết đô vật đó đến từ vùng đất nào, nếu đô vật đến từ Hà Tây (cũ) động tác xe đài sẽ tựa như xe tơ dệt lụa; với đô vật miền sông nước, động tác giống như quăng chài, kéo lưới. Còn ở vùng Kinh Bắc, sẽ giống như xe chỉ luồn kim, khi dữ dội, lúc lại hiền hòa như dòng sông Cầu, sông Thương...
Ngoài xe đài, trong vật dân tộc còn có những thủ tục hàm chứa ý nghĩa tâm linh như "keo vật thờ", "tiếng trống chầu". Qua đó không chỉ tôn vinh tinh thần thượng võ, bản sắc riêng của mỗi vùng, mà còn mang ý nghĩa về giáo dục đạo đức, phong cách thi đấu.
Trong khu vườn của gia đình, lão đô Dương Văn Sản xây dựng một võ đường làm nơi tập luyện miễn phí cho lớp trẻ. Những năm trước, môn sinh đến đông, tập luyện suốt ngày. Đây cũng là thời điểm ông phát hiện, đào tạo được nhiều nhân tố nổi bật để gửi lên tuyến trên tiếp tục theo con đường chuyên nghiệp. Trong tư duy huấn luyện, ông Sản chú trọng rèn học trò tinh thần thượng võ, thi đấu trong sáng, trung thực, cao thượng.
Đặc biệt, ông quan tâm hướng dẫn thực hiện động tác xe đài nhằm gìn giữ bản sắc truyền thống. Hiện nay, khi nhận thấy phong trào học vật có sự chùng xuống, môn sinh không còn đến võ đường như trước, ông Sản liên kết tổ chức dạy miễn phí cho học sinh tại các Trường Trung học cơ sở: Ngọc Châu, Ngọc Thiện, Ngọc Vân, Song Vân. Thời gian học cũng linh hoạt hơn, thường vào ngày nghỉ hoặc cuối buổi chiều.
| Với lão đô Dương Văn Sản, vật dân tộc là môn thể thao có sức hấp dẫn riêng, là tinh hoa của cha ông cần được bảo tồn. Mấy chục năm qua, ông không ngơi tìm kiếm, ươm mầm, đào tạo những nhân tố mới để thắp lên ngọn lửa đam mê và hun đúc tinh thần thượng võ trên đất Cầu Vồng. |
Niềm tự hào nhất đối với lão đô Sản là từ võ đường nhỏ trong vườn nhà đã trở thành cái nôi bồi đắp ước mơ cho nhiều kiện tướng quốc gia. Một vài trong số rất nhiều vận động viên do ông đào luyện, uốn nắn đã trưởng thành, trong đó phải kể đến Vũ Thị Hằng (xã Tân Yên) - từng giành vé tham dự Olympic 2016. Đô Sản là người đầu tiên phát hiện ra tài năng của Hằng, sau đó cô đầu quân cho đoàn Hà Nội và giành Huy chương Vàng tại SEA Games 27.
Ngoài ra, còn kể đến những học trò khác như: Dương Văn Tân - vô địch quốc gia, từng làm công tác đào tạo tại Trung tâm Thể dục Thể thao Bộ Công an; Lê Thanh Luyện (vô địch Đại hội Thể dục thể thao toàn quốc năm 2006), hiện là huấn luyện viên tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao tỉnh Bắc Ninh số 1; các kiện tướng cấp I quốc gia như: Tạ Văn Lâm, Dương Văn Thảo, Nguyễn Văn Đức, Nguyễn Hồng Quang, Tạ Văn Phúc.
Lớp trẻ hiện nay có Phạm Văn Dương từng nhiều năm giành Huy chương Vàng cấp tỉnh và đang đầu quân cho đoàn Đà Nẵng; Nguyễn Văn Toàn (Đoàn Quân đội), 18 tuổi đã giành Huy chương Vàng quốc gia và là kiện tướng… Mới đây nhất, tại giải vật của tỉnh, 2 nhân tố do ông Sản đào tạo đều giành Huy chương Vàng đó là Bùi Văn Trọng và Nguyễn Thị Kim Anh.
Với lão đô Dương Văn Sản, vật dân tộc là môn thể thao có sức hấp dẫn riêng, là tinh hoa của cha ông cần được bảo tồn. Mấy chục năm qua, ông không ngơi tìm kiếm, ươm mầm, đào tạo những nhân tố mới để thắp lên ngọn lửa đam mê và hun đúc tinh thần thượng võ trên đất Cầu Vồng. Ông dạy học trò vận dụng các miếng đánh sở trường như cuốn, bốc vanh, bốc tay trong, bốc tay ngoài, bốc đâm đuốc và các miếng gồng, sang sau, ngóc… sao cho hiệu quả cao.
Bao năm bỏ tiền, công sức đi dạy vật miễn phí, đến nay dù đã có nhiều thành tựu song ông Sản vẫn còn nhiều trăn trở, bởi theo ông nếu không biết cách duy trì phong trào có thể chỉ vài năm nữa thế hệ sau không còn biết đến vật dân tộc. Một hướng đi mới mà ông lựa chọn chính là chủ động liên hệ và phối hợp với các nhà trường dạy miễn phí vật cho học sinh, cùng đó ông đã nhận lời gây dựng phong trào cho một lớp vật dân tộc tại làng Thân (xã Lục Nam) và một lớp tại xã Tiền Phong.
Từ những cống hiến của mình, năm 2018 ông Dương Văn Sản vinh dự được Nhà nước trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú. “Giờ tôi không còn sân si, kinh tế gia đình rất vững nên chỉ chuyên tâm để phong trào vật dân tộc của quê hương không bị mai một, xem đó như là niềm vui lúc tuổi già”, Nghệ nhân Ưu tú Dương Văn Sản nói.
Bắc Ninh

















Ý kiến bạn đọc (0)