Đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao báo cáo chuyên đề tại Hội nghị.

Chuyên đề tập trung vào 3 nội dung lớn: Đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng XIV, nhất là một số điểm mới, nổi bật; Yêu cầu “Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước”; Định hướng hành động để phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới.

Đường lối đối ngoại Đại hội XIV

Đường lối đối ngoại Đại hội XIV là một bộ phận trong tổng thể đường lối của Đảng, kế thừa truyền thống đối ngoại, ngoại giao của dân tộc ta, các nội hàm cốt lõi, xuyên suốt từ các kỳ Đại hội trước và phản ánh các thành tựu đạt được trong suốt lịch sử Cách mạng Việt Nam, đặc biệt là thế và lực mới của đất nước ta sau 40 năm Đổi mới; đồng thời có nhiều đổi mới tư duy có tính đột phá mạnh mẽ để thích ứng với những biến động lớn hết sức nhanh, phức tạp trong tình hình thế giới, khu vực hiện nay và đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, tại văn kiện Đại hội lần thứ XIV, Đảng ta khẳng định “thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại”. Trong đó các nội dung căn bản là:

Mục tiêu là bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, hợp tác bình đẳng, cùng có lợi; đồng thời, chủ động đóng góp vào hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển trên tinh thần là bạn, đối tác tin cậy, thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Nguyên tắc là bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, quản lý thống nhất của Nhà nước đối với các hoạt động đối ngoại; triển khai đồng bộ, toàn diện, hiệu quả các hoạt động đối ngoại trên cả 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân.

Phương châm là tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc chủ động ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, tranh thủ các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài cho phát triển đất nước.

Một số định hướng lớn là đưa quan hệ với các đối tác đi vào chiều sâu, thực chất, ổn định; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, đồng bộ và hiệu quả; đẩy mạnh ngoại giao phục vụ phát triển, trong đó trọng tâm là ngoại giao kinh tế; kiên quyết, kiên trì bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương; cùng các nước thành viên xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, vững mạnh, đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực; xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại.

Các điểm mới nổi bật

Bên cạnh các nội hàm cốt lõi, có tính xuyên suốt nêu trên, lần này Đại hội Đảng XIV đã bổ sung nhiều nội hàm mới, rất quan trọng trong đường lối đối ngoại, trong đó nổi bật là:

Thứ nhất, nhấn mạnh mục tiêu “Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước”. Đối ngoại, hội nhập quốc tế vừa qua đã đạt được rất nhiều thành tựu nổi bật. Tuy nhiên, dư địa để chúng ta củng cố hơn nữa cục diện đối ngoại rộng mở, thuận lợi cho đất nước vẫn còn lớn.

Thứ hai, bổ sung quan điểm “tự chủ chiến lược”, “tự cường”. Đây là quan điểm chỉ đạo chung, rất quan trọng với đối ngoại. Điều này bắt nguồn từ tư tưởng lớn của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bác Hồ từng khẳng định: “Một dân tộc không tự lực cánh sinh mà cứ ngồi chờ dân tộc khác giúp đỡ thì không xứng đáng được độc lập”, và “muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tự giúp lấy mình đã”. Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với quy luật cách mạng Việt Nam: theo đó sức mạnh bên trong đóng vai trò quyết định; sức mạnh bên ngoài từ đoàn kết, hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng.

Thứ ba, khẳng định vai trò, sứ mệnh của đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên. Văn kiện đã nói rõ “đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên”. Tính trọng yếu, thường xuyên đòi hỏi bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối, trực tiếp của Đảng, sự thể chế hóa phối hợp chặt chẽ giữa 3 trụ cột Quốc phòng – An ninh – Đối ngoại, giữa Trung ương với địa phương, giữa các ban, bộ, ngành, được phản ánh ở vai trò, sứ mệnh của đối ngoại. Thời gian qua, những thành tựu quan trọng của công tác đối ngoại đã thể hiện được tính “trọng yếu, thường xuyên”. Với tính chất đó và việc văn kiện Đại hội Đảng XIV đã chính thức khẳng định vai trò, sứ mệnh “trọng yếu, thường xuyên” của đối ngoại, đối ngoại là sự nghiệp chung của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, trong đó các lực lượng làm công tác đối ngoại đóng vai trò nòng cốt trong tham mưu, tổ chức triển khai.

Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới

Trong kỷ nguyên mới, đối ngoại phải thể hiện rõ tâm thế mới, khát vọng mới của dân tộc Việt Nam sau 40 năm Đổi mới, phải góp phần hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm mà Đảng ta đã đề ra và mong ước của Bác Hồ là đưa Việt Nam “sánh vai các cường quốc năm châu”. Theo đó, để tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước, đối ngoại trong kỷ nguyên mới cần đáp ứng các yêu cầu sau:

Thứ nhất, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, nhận diện và hóa giải các nguy cơ xung đột, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, tranh thủ thời cơ, củng cố cục diện đối ngoại thuận lợi cho đất nước, tạo dựng các khuôn khổ quan hệ bền vững, có chiều sâu, ổn định, thực chất với các đối tác; định vị đất nước một cách có lợi nhất trong trật tự thế giới mới.

Thứ hai, chủ động phát huy vai trò đi trước, mở đường trong việc tranh thủ tối đa các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài để phục vụ các lợi ích an ninh, phát triển của đất nước, đóng góp thiết thực cho mở rộng không gian phát triển, kiến tạo cơ hội mới, 3 đột phá chiến lược và các chuyển đổi quan trọng của đất nước. Đặc biệt, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên từ sau Đại hội Đảng XIV.

Thứ ba, góp phần nâng cao vị thế, uy tín, hình ảnh đất nước trên trường quốc tế; huy động được sự ủng hộ, tin tưởng, giúp đỡ và đồng hành của bạn bè, đối tác quốc tế đối với vai trò, vị thế lớn hơn của ta trên trường quốc tế trong kỷ nguyên mới, đúng như tinh thần văn kiện là “tham gia chủ động, có trách nhiệm vào việc giải quyết các vấn đề chung của khu vực và quốc tế”, góp phần xây dựng và bảo vệ trật tự quốc tế công bằng, bình đẳng dựa trên luật pháp quốc tế.

Định hướng và hành động cụ thể để phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới

Để triển khai tốt các định hướng trên, Đảng bộ Bộ Ngoại giao kiến nghị các cấp, các ngành tập trung thực hiện một số trọng tâm công việc sau:

Một là, thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống chính trị về sứ mệnh, mục tiêu, nhiệm vụ của đối ngoại theo đường lối của Đại hội Đảng XIV, đặc biệt là tính “trọng yếu, thường xuyên” để hiểu đúng, đầy đủ và sâu sắc và thống nhất hành động trong cả hệ thống chính trị.

Hai là, khẩn trương thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối đối ngoại Đại hội Đảng XIV. Tập trung hoàn thiện các quy định của Đảng về triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế, trong đó có việc triển khai hiệu quả Quy chế quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại; Rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật và văn bản pháp lý của Nhà nước từ Trung ương đến địa phương; Nghiên cứu hình thành các cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành trong triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế để bảo đảm phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị.

Ba là, đẩy mạnh xây dựng và triển khai chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới trên 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân và tất cả các lĩnh vực của công tác đối ngoại. Cụ thể: Mở rộng hơn nữa mạng lưới quan hệ hợp tác không chỉ với các đối tác truyền thống là các quốc gia, tổ chức mà với cả các đối tác mà đất nước đang có nhu cầu; Đẩy mạnh ngoại giao phục vụ phát triển, trọng tâm là ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững; Với tinh thần “không để một ngày lãng phí, một tuần chậm trễ”, triển khai kịp thời, hiệu quả, sáng tạo các lĩnh vực quan trọng của công tác đối ngoại; Nắm chắc tình hình, làm tốt công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu cho Đảng và Nhà nước, tuyệt đối không để đất nước bị động, bất ngờ trong bất kỳ tình huống nào…

Bốn là, bố trí nguồn lực phù hợp cho đối ngoại tương xứng với thế và lực mới của đất nước và yêu cầu của nhiệm vụ trong tình hình mới, phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ nguồn lực dành cho đối ngoại tương đương mặt bằng chung của các nước ASEAN dẫn đầu; Xây dựng hạ tầng đối ngoại hiện đại về trụ sở, trang thiết bị; Xây dựng cơ sở dữ liệu an ninh, an toàn theo khung kiến trúc số của ngành ngoại giao; Đổi mới tư duy, phương pháp theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại; Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác đối ngoại.

Năm là, xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp trên cả 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại Nhân dân. Xây dựng bộ máy tổ chức tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, làm tốt công tác xây dựng Đảng, đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”.

Sáu là, tăng cường hơn nữa sự phối hợp hiệu quả, đồng bộ giữa các ban, bộ, ngành, tỉnh thành, địa phương, giữa các lực lượng làm công tác đối ngoại như đối ngoại Quốc hội, đối ngoại Quốc phòng, đối ngoại Công an nhân dân, đối ngoại địa phương... và cộng đồng doanh nghiệp, nhân dân cả nước trong triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Nhiều điểm mới đột phá trong tư duy, nhận thức về an ninh

Chiều 7/2, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an truyền đạt chuyên đề về "Tư duy, nhận thức mới về an ninh trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng".

Năm tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc

Trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động nhanh, phức tạp, Đại hội XIV của Đảng đã đưa ra 5 tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Trên cơ sở kế thừa các quan điểm nhất quán, Văn kiện Đại hội XIV khẳng định quyết tâm bảo vệ cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để đất nước vươn mình phát triển phồn vinh, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.