Gia đình bên ngoại nhà tôi ở quê có nhiều người từ bà ngoại, tới mẹ và bác trên bố tôi bị cao huyết áp, tiểu đường (nhóm đối tượng có nguy cơ bị tai biến mạch máu não cao). Không hiểu nghe ai mách mà mọi người thi nhau gọi điện cho vợ chồng tôi nhờ mua thuốc an cung ngưu hoàng hoàn. Tôi hỏi mua làm gì thì ai cũng trả lời chắc như đinh đóng cột để phòng đột quỵ. Ra một hiệu thuốc, tôi được nhân viên ở đây giới thiệu rất nhiều loại an cung ngưu hoàng hoàn, từ 130 nghìn đồng/viên tới cả triệu đồng/viên. Chị bán thuốc tư vấn, nếu có điều kiện thì tháng dùng 1-2 hai viên để phòng bệnh, không thì cứ mua sẵn một viên để dành khi nào bị tai biến thì uống. Chẳng rõ tác dụng của thuốc như thế nào nhưng vì người thân nhờ nên tôi cũng mua hộ mọi người với hy vọng phòng bệnh đột quỵ. 

Thực tế không riêng người thân tôi mà rất nhiều người khác cũng đang đặt niềm tin vào sản phẩm an cung ngưu hoàng hoàn. Một số người đã sử dụng sản phẩm này phòng tai biến nhưng kết quả lại không như mong đợi. Mới đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận một bệnh nhân 65 tuổi ở Vĩnh Yên (Vĩnh Phúc) nghi sốt xuất huyết, do có hiện tượng xuất huyết dưới da. Tại đây, bệnh nhân được tiến hành các xét nghiệm, chiếu chụp cho thấy khả năng đông máu giảm, tình trạng xuất huyết dưới da ngày càng nặng, có chảy máu dạ dày, chảy máu trong cơ kèm theo biểu hiện suy gan. Bệnh nhân này cho biết trước đó khoảng 3 tuần có uống một liều an cung ngưu hoàng để phòng tai biến. Bác sĩ Nguyễn Trung Cấp (Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) thông tin trước đây đã có những trường hợp uống an cung ngưu hoàng gây giảm đông máu nhưng chỉ biểu hiện trên xét nghiệm các chỉ số đông máu giảm, chưa từng có trường hợp nào gây chảy máu nghiêm trọng như ca bệnh này. Bác sĩ Cấp khẳng định việc uống an cung ngưu hoàng để dự phòng tai biến mạch máu não là…hoang đường bởi nó là một loại thuốc, phải có chỉ định dùng và trong trường hợp bị tai biến nhồi máu chứ không phải uống nó sẽ có tác dụng phòng tai biến. 

Như vậy có thể khẳng định rằng do tin vào những lời mách bảo, bác sĩ google, facebook nên rất nhiều người đang đặt niềm tin vào an cung ngưu hoàng hoàn. Về lý thuyết, dùng an cung ngưu hoàng hoàn khi tai biến nhồi máu não có thể cải thiện lâm sàng do thuốc làm giảm yếu tố đông máu. Còn trong trường hợp ngược lại, bị tai biến xuất huyết não, uống thuốc này càng nguy hiểm vì gia tăng chảy máu. Ngay trong trường hợp tai biến nhồi máu não, có đông tắc mạch việc tùy tiện dùng thuốc vẫn rất nguy hiểm bởi nếu vùng nhồi máu quá lớn, khi dùng an cung ngưu hoàng sẽ gây nguy cơ chảy máu bên trong vùng nhồi máu làm chảy máu thêm trầm trọng hơn. Đặc biệt, khi mới bị tai biến, không ai (kể cả bác sĩ) có thể khẳng định tai biến do nhồi máu não hay xuất huyết não, mà phải tiến hành chiếu chụp, xét nghiệm mới có thể khẳng định. Bởi vậy nếu tùy tiện dùng thuốc sẽ rước họa vào thân. 

Trên thị trường hiện nay có nhiều loại an cung ngưu hoàng hòa do một số nước sản xuất. Thuốc có rất nhiều tác dụng, trong đó chỉ có một phần nhỏ ghi công dụng đối với đột quỵ nhưng chỉ dùng cho trường hợp thiếu máu não chứ không dùng cho người bị chảy máu não và thuốc rất khó phân biệt chất lượng khi mua cũng như khi sử dụng. Ngay tại Trung Quốc, “quê hương” của loại thuốc này, an cung ngưu hoàng hoàn cũng không được sử dụng để phòng ngừa đột quỵ. Ngoài ra, người tiêu dùng nên biết rằng thuốc dự phòng vào cơ thể đều được thải trừ sau 4 giờ uống thuốc. Nếu muốn thuốc tồn tại trong vòng 7 ngày thì cần phải được chế tạo bằng công nghệ micro hoặc viên thuốc được bao bọc bằng chất liệu đặc biệt để có thể giữ lại trong dạ dày. Do vậy, biện pháp tốt nhất để phòng đột quỵ theo khoa học chính là loại bỏ các yếu tố nguy cơ gây bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa lipid, béo phì... bằng các chế độ ăn uống, luyện tập để duy trì cân nặng hợp lý, giảm nguy cơ bệnh. Khi xuất hiện một hoặc nhiều những dấu hiệu đầu tiên của đột quỵ như đột nhiên tê dại nửa người, mờ một mắt, nói ngọng, chóng mặt, mất thăng bằng, đau đầu không rõ nguyên nhân thì nên đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được điều trị kịp thời, hạn chế thấp nhất những hậu quả của bệnh. 

Huy Nam