Bắc Ninh phát triển nông nghiệp xanh, đa giá trị

Thứ 5: 09:52 ngày 30/04/2026

BẮC NINH - Phát triển nông nghiệp sinh thái, đa giá trị được tỉnh xác định là hướng đi trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng sức cạnh tranh cho nông sản.

Khai thác hướng đi mới

Nông nghiệp Bắc Ninh đang có bước chuyển mạnh mẽ. Việc áp dụng các mô hình sinh thái, tuần hoàn, VietGAP, canh tác hữu cơ, chế biến sâu, tổ chức điểm du lịch trải nghiệm… từng bước thay thế phương thức truyền thống giúp nâng giá trị nông sản và cải thiện sinh kế cho người dân.

Du khách nước ngoài thăm vùng vải thiều Lục Ngạn.

Từ năm 2006, gia đình ông Nguyễn Văn Hữu (tổ dân phố Xẻ Cũ, phường Chũ) chuyển đổi từ trồng vải thiều sang cây có múi. Trên diện tích rộng hơn 10 ha, gia đình trồng cam lòng vàng, cam ngọt, bưởi da xanh, bưởi đỏ…

Ông Hữu cho biết, thời điểm bắt đầu trồng đã đi đến những trang trại lớn tại Hòa Bình và một số tỉnh khu vực Đông Nam Bộ để học hỏi kinh nghiệm. Khi chăm sóc, ông áp dụng quy trình VietGAP, sử dụng phân bón hữu cơ và chế phẩm sinh học (cá ngâm vi sinh, đỗ tương lên men vi sinh)…

Để phòng trừ sâu bệnh, ông rắc vôi bột, phun chế phẩm vôi với đồng. Với phương thức canh tác mới, cam, bưởi có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm, giá bán tăng khoảng 20 - 30% so với cách làm truyền thống, đầu ra ổn định hơn.

Vườn cam, bưởi ở phường Chũ.

Từ nền tảng sản xuất sạch, nhiều địa phương đã xây dựng mô hình du lịch nông nghiệp. Các chủ vườn liên kết hình thành những địa điểm trải nghiệm, thu hút đông đảo du khách, vừa tăng thu nhập cho nông dân, vừa quảng bá nông sản. Điển hình như vườn bưởi rộng 1,5 ha của gia đình ông Trần Đình Én (phường Chũ); nhà vườn của ông Trịnh Sư Hòa, gia đình anh Leo Văn Tươi, vườn cam của gia đình bà Vũ Thị Tân (xã Kiên Lao); vườn bưởi của gia đình chị Đồng Thị Chín (xã Lục Sơn); các mô hình của Hợp tác xã Du lịch trải nghiệm Garden Việt và Hợp tác xã Dịch vụ nông sản sạch Tiến Phát (phường Phượng Sơn)...

Anh Đinh Phương Nam, thành viên Hợp tác xã Du lịch trải nghiệm Garden Việt cho biết, riêng gia đình anh đã đầu tư hơn 7 tỷ đồng xây dựng nhà sàn gỗ, bể bơi, điểm check-in, nhà hàng. Đồng thời liên kết với nhiều đơn vị lữ hành đón khách du lịch từ Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh... và nước ngoài đến tham quan, nghỉ dưỡng.

Thực tế cho thấy, phát triển sản phẩm chế biến và các mặt hàng thuộc Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) cũng là hướng đi hiệu quả. Tại xã Nhân Thắng, một số sản phẩm dược liệu do Công ty trách nhiệm hữu hạn Dược liệu VIETKET sản xuất như dầu gội đầu bồ kết thảo dược, nước súc miệng, xà bông… đã đạt chứng nhận OCOP.

Ông Trần Đình Hùng, Giám đốc Công ty cho biết: Vùng nguyên liệu rộng 5 ha của Công ty được trồng theo tiêu chí “3 không” (không thuốc bảo vệ thực vật, không dùng phân bón hóa học và không chất bảo quản). Sau khi sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, thị trường mở rộng, sản lượng tiêu thụ tăng.

Phát triển bền vững

Bắc Ninh hiện có gần 54.000 ha cây ăn quả, giá trị ước đạt hơn 7.400 tỷ đồng. Riêng diện tích vải thiều năm 2026 là 29.800 ha, sản lượng dự kiến khoảng 160.000 tấn, trong đó diện tích vải trồng theo tiêu chuẩn VietGAP gần 17.500 ha, GlobalGAP hơn 255 ha và sản xuất hữu cơ 10 ha. Hiện toàn tỉnh có 240 mã số vùng trồng, 42 cơ sở đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu sang Trung Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Úc, Thái Lan và sẽ mở thêm 10 mã số vùng trồng mới trong năm tới. Ngoài ra, Bắc Ninh có gần 8.200 ha cây có múi.

Toàn tỉnh có hơn 1.600 cơ sở sản xuất ứng dụng công nghệ cao đang hoạt động, chiếm hơn 30% giá trị toàn ngành. Những mô hình nhà màng, nhà lưới, sử dụng công nghệ tưới nhỏ giọt, cảm biến môi trường, phần mềm quản lý trang trại, hệ thống truy xuất nguồn gốc, tiêu thụ sản phẩm trên sàn thương mại điện tử đang được áp dụng rộng rãi góp phần giảm chi phí, tăng năng suất và kết nối trực tiếp với thị trường. Xã Kiên Lao có hơn 1.810 ha trồng các loại cây ăn quả như vải thiều, nhãn, bưởi, cam…, là một trong những địa phương được mệnh danh “thủ phủ trái cây” của tỉnh.

Sản xuất nông nghiệp sạch, hữu cơ tại trang trại nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Delco (phường Ninh Xá).

Từ những vườn cây truyền thống, người dân trong xã đã mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, hướng đến canh tác an toàn, hữu cơ. Ông Đỗ Bình Dương, Chủ tịch UBND xã khẳng định: Cấp ủy, chính quyền xã quan tâm chỉ đạo ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong nông nghiệp để nâng giá trị nông sản. Đồng thời huy động tối đa nguồn lực đầu tư cải thiện hạ tầng giao thông, nỗ lực khai thác lợi thế của địa phương, phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa.

Không dừng ở từng mô hình riêng lẻ, nông nghiệp sinh thái đang tạo ra những chuyển biến rõ nét trong toàn ngành. Giá trị canh tác bình quân đạt khoảng 140 triệu đồng/ha, nhiều mô hình cho thu nhập cao hơn từ 17 - 30% so với phương thức truyền thống. Việc tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật, thu gom bao bì sau sử dụng đã góp phần cải thiện môi trường.

Theo ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay của Bắc Ninh là phát triển nông nghiệp xanh, đa giá trị, vừa nâng cao thu nhập cho người dân vừa bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Toàn tỉnh đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo nhằm tăng năng suất, chất lượng sản phẩm. Trong đó, giải pháp cốt lõi là tập trung đào tạo, nâng cao nhận thức và năng lực để nông dân sẵn sàng chuyển sang nền sản xuất hiện đại.

Hướng tới mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp “xanh - sạch - thông minh - đa giá trị” vào năm 2030, thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung quy hoạch các vùng sản xuất tập trung, nâng cao năng lực của các hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối. Đồng thời, chú trọng tổ chức sản xuất theo mô hình liên kết chuỗi, gắn sản xuất với tiêu thụ.

Phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, đa giá trị là “chìa khóa” để Bắc Ninh nâng cao chất lượng sống cho nông dân, định hình diện mạo nông thôn mới văn minh, giàu bản sắc.

Dương Hoàn