Loạt chính sách kinh tế mới nổi bật có hiệu lực từ tháng 9

Thứ 4: 17:13 ngày 26/08/2026

Từ tháng 9/2026, nhiều chính sách mới nổi bật liên quan đến lĩnh vực kinh tế như tài sản mã hóa, ngoại thương, tiền lương, thuế, Sở giao dịch hàng hóa và quản lý cụm công nghiệp có hiệu lực.

Hàng hóa xuất nhập khẩu tại Tân Cảng Sài Gòn

Vi phạm thị trường tài sản mã hóa bị phạt đến 200 triệu đồng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam áp dụng mức phạt tiền tối đa lên tới 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.

Theo Nghị định, hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, tặng cho hoặc công khai trái phép dữ liệu, thông tin tài khoản tài sản mã hóa có thể bị phạt từ 150-200 triệu đồng, đồng thời bị đình chỉ hoạt động giao dịch tài sản mã hóa từ 1-3 tháng và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.

Các vi phạm về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố cũng chịu mức phạt đáng kể. Trong đó, không nhận biết, cập nhật hoặc xác minh thông tin khách hàng có thể bị phạt 100-120 triệu đồng; không ban hành quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền có thể bị phạt tới 200 triệu đồng.

Song song với phạt tiền, cơ quan quản lý áp dụng nhiều hình thức xử phạt bổ sung và khắc phục hậu quả nghiêm khắc như: tước giấy phép, đình chỉ hoạt động chào bán, giao dịch đến 12 tháng, buộc thu hồi, hủy bỏ đợt phát hành, hoàn trả tiền cho nhà đầu tư và nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp.

Từ 5/9, quy định mới về hoạt động ngoại thương có hiệu lực

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, thay thế Nghị định 69/2018/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương.

Nghị định quy định lại nhiều hoạt động liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu, gồm tạm nhập, tái xuất; tạm xuất, tái nhập; chuyển khẩu; quá cảnh và gia công hàng hóa có yếu tố nước ngoài.

Đáng chú ý, thẩm quyền cấp giấy phép kinh doanh tạm nhập, tái xuất và chuyển khẩu được giao cho Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh trong nhiều trường hợp. Quy trình cấp phép cũng được quy định theo hướng rõ thời hạn xử lý; cơ quan cấp phép phải cấp giấy phép trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ hoặc có văn bản nêu rõ lý do từ chối.

Với hoạt động gia công cho thương nhân nước ngoài, doanh nghiệp Việt Nam được nhận gia công hàng hóa hợp pháp, đồng thời có thể thuê, mượn máy móc, thiết bị của bên đặt gia công để phục vụ sản xuất.

Nghị định cũng cho phép doanh nghiệp làm dịch vụ vận chuyển hàng hóa quá cảnh nếu đăng ký ngành nghề giao nhận, vận tải, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động thương mại xuyên biên giới.

Từ 10/9, doanh nghiệp vi phạm tiền lương có thể bị phạt 100 triệu đồng

Từ ngày 10/9/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực, quy định mức xử phạt mới đối với nhiều hành vi vi phạm về tiền lương, trong đó doanh nghiệp trả lương không đúng hạn có thể bị phạt tới 100 triệu đồng.

Theo quy định, người sử dụng lao động trả lương không đúng hạn, không trả hoặc trả không đủ tiền lương theo thỏa thuận, tiền làm thêm giờ, làm việc ban đêm hoặc tiền lương ngừng việc sẽ bị phạt tùy theo số lượng người lao động bị vi phạm. Mức phạt đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt áp dụng cho cá nhân, từ 10 triệu đồng với vi phạm 1-10 người và tăng lên tối đa 100 triệu đồng khi vi phạm từ 301 người trở lên.

Nghị định cũng quy định phạt doanh nghiệp trả lương thấp hơn mức lương tối thiểu. Mức phạt đối với tổ chức từ 40-60 triệu đồng nếu vi phạm với 1-10 người; 60-100 triệu đồng với 11-50 người; và 100-150 triệu đồng với từ 51 người trở lên.

Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp còn phải trả đủ tiền lương còn thiếu và tiền lãi của khoản chậm trả, trả thiếu cho người lao động theo quy định.

Quy định cụ thể điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.

Nghị định quy định cụ thể điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa tại Việt Nam. Theo đó, doanh nghiệp thành lập phải có vốn điều lệ tối thiểu từ 1.500 tỷ đồng, tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài không quá 49%, cùng hạ tầng công nghệ thông tin đáp ứng tiêu chuẩn quản lý, bảo mật và vận hành an toàn.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng siết chặt quy định đối với các thành viên kinh doanh (vốn điều lệ từ 75 tỷ đồng) và thành viên môi giới (vốn điều lệ tối thiểu 5 tỷ đồng).

Đáng chú ý, Nghị định quy định rõ vai trò quản lý nhà nước của Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an; đồng thời thiết lập khung pháp lý cho Trung tâm thanh toán bù trừ (vốn tối thiểu 500 tỷ đồng), quy định về giao dịch liên thông quốc tế và các biện pháp quản lý trong trường hợp khẩn cấp để đảm bảo an toàn, minh bạch cho thị trường.

Chính phủ sửa đổi quy định về quản lý và phát triển cụm công nghiệp

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 303/2026/NĐ-CP ngày 01/08/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 32/2024/NĐ-CP về quản lý, phát triển cụm công nghiệp. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.

Nghị định quy định quy mô diện tích cụm công nghiệp nằm trong khoảng từ 05 ha đến không quá 75 ha, đồng thời chuẩn hóa khái niệm các loại hình cụm công nghiệp mới như: làng nghề, chuyên ngành, hỗ trợ, công nghệ cao và sinh thái.

Đáng chú ý, Nghị định luật hóa các chính sách ưu đãi, khuyến khích thu hút đầu tư đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và cơ sở di dời ô nhiễm.

Bên cạnh đó, quy định mới phân cấp mạnh mẽ cho cấp xã trong tiếp nhận hồ sơ, đồng thời cắt giảm thời gian thẩm định thành lập, mở rộng cụm công nghiệp xuống còn 20 ngày làm việc. Tỉnh thành cũng thành lập Hội đồng chấm điểm (thang điểm 100) để lựa chọn chủ đầu tư hạ tầng có năng lực tài chính và phương án bảo vệ môi trường tối ưu.

Sửa đổi quy định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 311/2026/NĐ-CP ngày 6/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt. Nghị định có hiệu lực từ ngày 26/9/2026.

Nghị định cập nhật và chuẩn hóa danh mục các chức danh có thẩm quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền, tước giấy phép hay tịch thu tang vật vi phạm trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước.

Cụ thể, quy định phân định rõ thẩm quyền cho lực lượng thanh tra chuyên ngành, cơ quan thi hành án dân sự, cảng vụ, công an cũng như thủ trưởng các Cục, Chi cục thuộc nhiều Bộ, ngành như Tài chính, Công Thương, Giao thông vận tải, Nông nghiệp và Môi trường.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng phân định rõ thẩm quyền của cơ quan Hải quan trong việc xử lý các hành vi trốn thuế, khai sai thuế hoặc vi phạm của ngân hàng thương mại theo Luật Quản lý thuế mới. Việc tinh chỉnh này nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp lý, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tăng cường kỷ cương trong hoạt động kinh tế - xã hội.

Bộ Tài chính bãi bỏ 25 văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực thuế

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 110/2026/TT-BTC chính thức bãi bỏ toàn bộ 22 Thông tư và 03 Quyết định do Bộ trưởng ban hành trong lĩnh vực thuế. Động thái này nhằm rà soát, tinh gọn hệ thống văn bản pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ với Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các Luật Thuế sửa đổi, bổ sung mới ban hành. Thông tư có hiệu lực từ ngày 12/9/2026.

Theo đó, Thông tư bãi bỏ các văn bản hướng dẫn về ưu đãi thuế không còn phù hợp, bao gồm ưu đãi thuế doanh nghiệp phần mềm; chính sách hỗ trợ vùng nguyên liệu, chế biến nông - lâm - thủy sản; cùng các quy định cũ về thuế sử dụng đất nông nghiệp và thuế tài nguyên.

Cùng với đó là loại bỏ các văn bản từng áp dụng cho chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế ngắn hạn thời kỳ trước, xóa nợ thuế hộ cá thể cũ, quy định vé máy bay điện tử và quy chế xử lý thủ tục theo cơ chế "một cửa" đã được thay thế.

Thông tư cũng bãi bỏ các văn bản về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế, cấp mã số doanh nghiệp và tem rượu để cập nhật theo các quy chuẩn quản lý hiện hành.

Mở rộng giao dịch tài khoản ngoại tệ của tổ chức tín dụng nước ngoài

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa ban hành Thông tư số 39/2026/TT-NHNN ngày 5/8/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định về sử dụng tài khoản ngoại tệ và tài khoản đồng Việt Nam của người cư trú, người không cư trú tại ngân hàng được phép. Thông tư có hiệu lực từ ngày 19/9/2026.

Thông tư bổ sung quy định về tài khoản của người không cư trú là tổ chức tín dụng nước ngoài mở tại ngân hàng được phép. Theo đó, các tổ chức này được sử dụng tài khoản ngoại tệ, tài khoản đồng Việt Nam để thanh toán, chuyển tiền quốc tế phục vụ khách hàng theo thỏa thuận bằng văn bản với ngân hàng được phép, đồng thời thực hiện các giao dịch thu, chi theo quy định.

Quy định mới tạo thêm cơ sở pháp lý cho hoạt động thanh toán, chuyển tiền quốc tế giữa các tổ chức tín dụng nước ngoài và ngân hàng tại Việt Nam, qua đó góp phần thuận lợi hóa giao dịch tài chính xuyên biên giới.

Các ngân hàng được phép phải kiểm tra, lưu giữ chứng từ phù hợp, bảo đảm giao dịch đúng mục đích và tuân thủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt, quản lý ngoại hối và phòng, chống rửa tiền….