Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 10 tháng năm 2014 của UBND tỉnh về lĩnh vực ngân hàng cho thấy con số có thể coi là lần đầu tiên trong lịch sử ngành ngân hàng  Bắc Giang tổng nguồn vốn huy động trên địa bàn tăng gần gấp ba lần dư nợ tín dụng. Báo cáo viết: Ước đến 31-10-2014, huy động vốn trên địa bàn ước đạt 20.120 tỷ đồng, tăng 22,4%; dư nợ tín dụng đạt 20.250 tỷ đồng, tăng 7,8% so với 31-12-2013. 

Lý giải điều này có ý kiến cho rằng gửi tiền vào ngân hàng vẫn là kênh đầu tư an toàn nên thu hút được lượng vốn lớn, trong khi đó nền kinh tế phục hồi chậm chưa hấp thụ được nhiều vốn đầu tư do vậy ngân hàng khó đẩy dư nợ tăng cao.

Nếu như các năm trước nhiều ngân hàng thương mại trên địa bàn phải nhận vốn huy động điều chuyển từ trung ương thì năm nay phải chuyển ngược lại. Với một tỉnh còn khó khăn, cần thu hút nhiều vốn đầu tư mà để vốn chảy đi như vậy thì thật đáng tiếc làm sao (!)

Vốn thừa mà doanh nghiệp lại khó vay? Để giải quyết nghịch lý này Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện chương trình kết nối ngân hàng – doanh nghiệp. Nhiều vướng mắc đã được giải tỏa. Có doanh nghiệp cho biết muốn mở rộng sản xuất kinh doanh, nhưng vì lãi suất cho vay cao nên họ ngại tiếp cận với ngân hàng. Họ chủ yếu vay người thân hoặc bạn bè để làm ăn. Thực tế, dù nhân viên ngân hàng có đi tiếp thị mỏi miệng, nhưng thủ tục cho vay không được nới lỏng hơn, rất khó vay. 

Cái chưa nới lỏng mà phía doanh nghiệp thường không đồng tình với ngân hàng là việc đánh giá tài sản thế chấp. Doanh nghiệp thì muốn cao. Ngân hàng thì muốn thấp. Nếu không đúng ý ngân hàng thì doanh nghiệp còn lâu mới vay được tiền. Một chủ doanh nghiệp chia sẻ rằng đó là vì ngân hàng sợ rủi ro luôn nắm đằng chuôi. Tuy nhiên cũng có doanh nghiệp tự nhận thấy năng lực còn yếu về khả năng thuyết phục phương án sản xuất kinh doanh và các điều kiện khác để tạo được niềm tin từ phía ngân hàng. 

Một vấn đề tuy ít được nói ra nhưng lại đang là rào cản lớn từ phía ngân hàng đó là tâm lý sợ “hình sự hóa quan hệ tín dụng”.  Cán bộ tín dụng rất sợ hãi trách nhiệm hình sự, sợ bị khởi tố  nên không dám cho vay tín chấp.  Vậy nên không dám “xé rào” cho vay. Bài toán ngân hàng thừa vốn, doanh nghiệp thiếu vốn chưa có lời giải mắc nhiều từ tâm lý trên. Điều này có thể dẫn tới hệ lụy là một phần nguồn vốn của ngân hàng được tách ra để cho vay những chỗ thấy an toàn, kể cả cho vay lãi ngày để đáo hạn ngân hàng – một chuyên gia về ngân hàng nhận định. 

“Môi hở răng lạnh” – sự thịnh vượng của khách hàng quyết định sự phát triển của ngân hàng là điều hiển nhiên chẳng phải tranh cãi vì bản chất ngân hàng thương mại cũng là doanh nghiệp và cũng phải đặt mục tiêu lợi nhuận lên hàng đầu. Tuy nhiên, ngân hàng là mạch máu của nền kinh tế và đang giữ vị trí chủ động giải ngân nên giải quyết những bất cập nêu trên để khơi thông nguồn vốn tín dụng trước hết thuộc về phía ngân hàng.

Trần Anh