Nếp làng đổi thay
An sinh ra, lớn lên giữa một xóm nhỏ vùng nông thôn, khá xa trung tâm thành phố. Từ khi mới là cậu thiếu niên 13, 14 tuổi, An đã được bố mẹ kể về những lệ làng được duy trì từ bao đời nay, nhất là trong việc hiếu. Khi có người nằm xuống, bà con chòm xóm sẽ chung tay cùng gia chủ lo liệu mọi việc chu toàn. Những thanh niên có sức khỏe sẽ giúp đỡ công việc nặng nhọc. Người cao tuổi lo làm lễ, các chị em phụ nữ chuẩn bị cơm nước... Ngoài giờ viếng, vào buổi tối, hầu hết người lớn trong làng đều có mặt tại nhà có đám hiếu để thăm hỏi, chuyện trò, chờ đến giờ chuyển cữu. Ở tuổi 18, đôi mươi, An đã cùng với những trai đinh trong làng phụ giúp nhiều đám hiếu, duy trì nếp cũ như thời cha ông mình từng làm.
Thế nhưng vài năm trở lại đây, mọi việc đã khác. Ngày càng ít người trẻ làm ruộng, buôn bán, kinh doanh ở quê. An cùng bạn bè đồng trang lứa hầu hết vào làm việc trong khu công nghiệp cách nhà chừng 30-40 cây số. Đứng vận hành dây chuyền sản xuất khép kín, An hiểu rằng mình khác với lao động tự do. Trước kia, khi còn làm thợ xây, anh có thể xin nghỉ làm vài buổi với nhiều lý do như “hơi mệt”, “tối qua uống rượu nên sáng nay chóng mặt không đi làm được”, “nhà đang vào vụ thu hoạch lúa, vải thiều”, “hôm nay thôn tổ chức giải bóng đá” hay “bên hàng xóm có người qua đời”. Nhưng giờ đây, là công nhân của nhà máy, An muốn xin nghỉ đột xuất phải có lý do chính đáng, để được nghỉ ốm phải có xác nhận của cơ sở y tế; chỉ được nghỉ đi đám hiếu khi người mất là người thân của mình…
Do ở làng ngày càng vắng người trẻ nên khó duy trì lệ làng như trước. Một buổi tối cuối tuần, bác trưởng thôn mời các cụ cao tuổi và nam thanh niên đến bàn công việc. Mở đầu cuộc họp, bác nói vì thiếu người nên mỗi lúc lo việc ma chay khá vất vả, các cô, bác trung niên phải đảm đương nhiều phần việc. Một số cụ cao tuổi bày tỏ nỗi lo tình làng nghĩa xóm có nguy cơ “đi xuống”, thiếu sự gắn kết nếu “ai biết việc nhà nấy”. Lắng nghe mọi người trao đổi xong, An đứng lên xin phép được nói đôi điều. An bảo giờ đây thanh niên trẻ đã đi làm công nhân gần hết, không có nhiều thời gian hỗ trợ các gia đình có đám hiếu như ngày trước.
An đề nghị thôn nên bàn bạc, thống nhất lại cách tổ chức việc hiếu cho phù hợp. Những việc như dựng rạp, kê bàn ghế, vận chuyển đồ đạc nên thông báo trên nhóm Zalo của thôn từ sớm để ai thu xếp được thì đến giúp. Người làm ca kíp không thể nghỉ đột xuất cố gắng tham gia nếu trong xóm có đám hiếu vào ngày cuối tuần. Với những công việc như đào huyệt, chuẩn bị đồ lễ, nấu cỗ..., các gia đình nên sử dụng dịch vụ thay vì trông chờ hoàn toàn vào bà con chòm xóm.
Nghe An trình bày, bác trưởng thôn và các cụ cao tuổi đã hiểu ra. Một cụ nói, ngày trước bà con tự tay làm mọi việc vì điều kiện kinh tế còn khó khăn, người trong làng có nhiều thời gian rảnh rỗi. Bây giờ không thể bảo lớp trẻ thỉnh thoảng lại xin nghỉ ở công ty để tham gia hỗ trợ đám hiếu theo nếp cũ. Nhưng dù có thuê dịch vụ nhiều công đoạn thì khi nhà ai có việc hiếu, mọi người trong xóm nên sắp xếp thời gian đến thăm hỏi, động viên, chia sẻ. Nếp làng không nhất thiết phải giữ nguyên theo cách cũ. Điều quan trọng là cuộc sống dù có đổi thay, người trong làng vẫn phải có trách nhiệm gìn giữ tình làng nghĩa xóm, giúp đỡ, tương trợ lúc khó khăn với tinh thần “tối lửa tắt đèn có nhau”.
Bắc Ninh













Ý kiến bạn đọc (0)