Ấn tượng đầu tiên khi đi làm của tôi là chiếc điện thoại bàn. Lần đầu bước chân vào công sở, khi được các cô chú dẫn đi tham quan các phòng làm việc, trong đó có phòng của chú Hoàng Tiến - Tổng Biên tập Báo Hà Bắc lúc bấy giờ, đang dạ thưa khép nép thì chuông điện thoại bàn reng reng. Chú ra nghe, trao đổi nhanh gì đó với người đầu dây bên kia rồi cúp máy. Cảm nhận ban đầu của "lính mới" tò te như tôi là "Oa, oách thật, tiên tiến thật" và tự nhủ, không biết bao giờ mình mới được cầm máy a lô trả lời điện thoại như thế nhỉ.

Ảnh minh họa.

Vì là cơ quan thông tin truyền thông nên ngoài phòng lãnh đạo, phòng thường trực, một số phòng chuyên môn của Báo Hà Bắc cũng được trang bị điện thoại bàn khá sớm. Phòng Tòa soạn của tôi được trang bị một chiếc. Vậy là bài học đầu tiên được các chú chỉ bảo thân tình cũng về điện thoại.

Điện thoại lúc đó quý hiếm và hình như phí thuê bao, cước cuộc gọi cao nên cơ quan làm hộp kính, khóa lại, chỉ các cô chú lãnh đạo mới có chìa khóa mở ra gọi khi cần, phòng ngừa anh em sử dụng vào việc riêng. Tôi nhỏ tuổi nhất phòng nên được các chú giao thêm cho việc trực, trả lời điện thoại. Chú Đỗ Cường - Thư ký Tòa soạn dặn dò rất cẩn thận: Mình nghe điện thoại cũng phải có quy tắc, khéo léo. Kể cả có ngồi ngay gần máy nhưng khi chuông đổ reng reng không được nghe ngay. Đợi hồi chuông thứ ba mới nhấc máy chứ không người gọi tưởng mình rảnh quá, chỉ đợi điện thoại và khi nghe, phải chủ động xưng tên đơn vị mình trước, ví dụ: “Alo, Báo Hà Bắc xin nghe” hay “Alo, Phòng Tòa soạn xin nghe”… Mấy đứa trẻ bọn tôi nghe xong bấm bụng cười nhưng về sau, thấy chú nói cũng phải, chí lý.

Với nhà dân, nhà nào có điện thoại cũng được xếp vào diện có điều kiện, khá giả hay có con cháu đi làm ăn, lao động ở nước ngoài trang bị cho để gọi về. Cơ bản thời ấy là hẹn nhau gọi điện. Để gọi được một cuộc điện thoại, có khi phải hẹn trước cả tháng. Chị tôi đi làm ăn xa, biên thư về gia đình, chị ghi rõ: “Chủ nhật tuần sau, lúc 9 giờ sáng, con sẽ gọi điện về”. Thế là từ lúc hơn 8 giờ, tôi đã đèo mẹ ra bốt bưu điện gần nhà, trực sẵn ở đấy, trình bày với các cô trực điện thoại là có người thân gọi về lúc 9 giờ, kẻo cô nghe bảo nhầm máy lại tắt phụt đi.

Mãi sau, nhà tôi mới lắp điện thoại bàn ở nhà. Gọi là nhà có điện thoại nhưng gần như phục vụ cho cả xóm. Có hôm đang ăn cơm, chuông điện thoại kêu, nghe máy thì là cuộc của con bác hàng xóm gọi về. Lại bỏ dở bát cơm đấy, chạy thục mạng vào trong xóm gọi bác ra nghe. Lại có hôm, nửa đêm, có chuông điện thoại, là chị con cô nhà bên cạnh ở nước ngoài gọi về. Chị bảo: “Biết ở nhà đang là đêm, lệch múi giờ nhưng chị chỉ gọi được tầm này, vì lát phải đi làm ca ở công ty không gọi được. Mong gia đình thông cảm”. Lại sang gọi, chờ cô nghe xong mới khóa cửa đi ngủ.

Chả to tát gì đâu một cuộc điện thoại, chỉ có mấy phút thôi nhưng gói ghém cả sự quan tâm, thương nhớ và cả thông tin cần thiết cho mọi người nên gần như dù phiền đấy, hàng xóm có điện thoại đều vui vẻ giúp nhau. Thậm chí chuông điện thoại để to, kêu reng reng là nhà hàng xóm đã háo hức, ngóng xem ai gọi, có phải cuộc gọi của nhà mình không. Rồi không phải thì hỏi thăm “Con nó gọi về à? Nó có khỏe không, có gửi tiền về cho gia đình tiêu Tết không”… Một cuộc điện thoại thôi mà cả xóm vui như có hội.

Giờ thì điện thoại bàn rất ít người, gia đình sử dụng. Chỉ có ở cơ quan, công ty vẫn để một vài số cố định ở phòng thường trực để tiếp nhận thông tin cũng như một sự chứng thực cho sự có trụ sở của doanh nghiệp khi mới thành lập. Các cuốn sổ ghi danh bạ cũng không còn. Nhưng dường như càng hiện đại, càng văn minh, khi mà muốn gọi lúc nào cũng được, muốn nhắn lúc nào cũng xong, muốn thấy mặt nhau chỉ cần bấm một cái, thì những cuộc điện thăm hỏi ríu rít kiểu như xưa cũng ít. Nó không còn là cả sự hồi hộp đợi chờ, là cả một bầu trời háo hức chờ mong như nhận được tin nhắn hay điện thoại bây giờ.

Sau bao nhiêu năm, cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh của chúng tôi vẫn giữ nguyên số máy và chiếc điện thoại bàn ở phòng thường trực, để tiếp nhận 24/24 giờ thông tin của bạn đọc gửi tới. Và mỗi lần ngang qua đó, vô tình nghe tiếng chuông điện thoại bàn, vẫn cứ thấy bồi hồi, hoài niệm.

Theo thời gian và tùy tính chất công việc, nhu cầu sử dụng của mỗi người, mỗi nhà, chiếc điện thoại bàn phần nào đã không còn phù hợp nhưng nó vẫn là một phần ký ức khó quên của bao thế hệ. Nó vẫn nhắc nhớ người ta những lúc giật mình nghe chuông đổ đến, những lúc đạp xe khắp xóm báo tin gọi giúp người thân, những cuộc gọi ngắn ngủi đong đầy thương nhớ.

Vẫn nhớ lắm, điện thoại bàn ơi!

Có một rạp Sông Thương thân thương

BẮC NINH - Hằng ngày đi qua đường Nguyễn Gia Thiều, phường Bắc Giang (thành phố Bắc Ninh), ngắm Trung tâm thương mại và tòa chung cư Vinhomes sầm uất, hiện đại, đôi khi tôi lại nghĩ tới rạp Sông Thương ngày trước. Không hẳn là tiếc nuối hay hoài niệm, không hẳn là cổ hủ hay không muốn thay đổi mà có lẽ với thế hệ 7X, 8X Hà Bắc cũ, rạp Sông Thương thật thân thương và là một phần ký ức khó phai mờ.

Đèn dầu soi sáng tuổi thơ

BẮC NINH - Những năm cuối thập niên 1980, đầu thập niên 1990, miền núi quê tôi vẫn chưa có điện lưới. Tuổi thơ của thế hệ 7X, 8X chúng tôi gắn liền với những chiếc đèn dầu, ngày ngày được thắp lên khi bóng tối bắt đầu phủ xuống xóm làng.

Thân thương đám cưới ngày xưa

BẮC NINH - Giữa những ngày thu trời se lạnh, nhiều đôi uyên ương tổ chức đám cưới. Ngắm gương mặt cô dâu, chú rể rạng ngời hạnh phúc, những rạp cưới ngập tràn sắc hoa, rộn ràng tiếng nhạc, tôi lại nhớ đến đám cưới ở quê mấy chục năm về trước.