Trật tự thương mại thế giới bị tổn hại nghiêm trọng

Ngày 2/4/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump khiến thế giới rúng động khi công bố mức thuế đối ứng cao ngất ngưởng, từ 10 - 49% với hầu hết các mặt hàng nhập khẩu nhằm bảo vệ sản xuất trong nước. Ngay lập tức, Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) phát đi cảnh báo về “tác động đáng kể” từ biện pháp thuế quan của Mỹ đối với triển vọng tăng trưởng thương mại và kinh tế toàn cầu. Theo Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala, căng thẳng nếu leo thang thành cuộc chiến thuế quan với các biện pháp trả đũa lẫn nhau sẽ khiến thương mại toàn cầu suy giảm mạnh. Trong khi đó, Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva nhấn mạnh, bước đi của Mỹ làm trầm trọng thêm căng thẳng thương mại, làm tăng nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu và đẩy lạm phát lên cao.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh áp thuế đối ứng với hàng chục nền kinh tế.

Việc ông Donald Trump “thẳng tay” áp thuế đối ứng trên diện rộng không đơn thuần là một quyết định bảo hộ kinh tế, mà là tín hiệu cho thấy môi trường thương mại toàn cầu đang bước vào giai đoạn nhiều rủi ro, biến động hơn và mang màu sắc địa chính trị. Trong bối cảnh ấy, thuế không còn là công cụ kỹ thuật để điều chỉnh cán cân thương mại. Nó trở thành đòn bẩy chiến lược, được sử dụng nhằm tái định vị quyền lực, định hình lại chuỗi cung ứng và buộc các đối tác phải lựa chọn đứng vào những không gian kinh tế - chính trị ngày càng phân mảnh. Cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung, vốn đã kéo dài nhiều năm, bước sang năm 2025 với cường độ gay gắt hơn, không chỉ trong thương mại hàng hóa, mà lan sang công nghệ, tài chính và tiêu chuẩn phát triển. Điều đáng nói, bất chấp những cú sốc liên tiếp, kinh tế thế giới năm 2025 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 3,2%. Con số ấy không phản ánh một chu kỳ phục hồi mạnh mẽ, mà cho thấy khả năng thích ứng đáng kể của các nền kinh tế trong điều kiện bất ổn kéo dài.

Bất ổn có kiểm soát

Năm 2025, phơi bày một nghịch lý đáng lo ngại của an ninh toàn cầu: Xung đột địa chính trị dày đặc hơn, nhưng “bóng ma” chiến tranh tổng lực vẫn được kiềm giữ ngoài ngưỡng nguy hiểm. Các điểm nóng liên tiếp bị đẩy sát lằn ranh nguy hiểm, rồi lại được kéo lùi trong gang tấc, tạo nên trạng thái “bất ổn có kiểm soát”.

Cuộc xung đột Nga - Ukraine đã bước sang năm thứ năm gây tổn thất nặng nề cho cả hai phía.

Cuộc xung đột tiêu hao Nga - Ukraine đã bước sang năm thứ năm mà vẫn chưa lộ diện “ánh sáng cuối đường hầm”, bất chấp các nỗ lực ngoại giao liên tục được thúc đẩy. Trên thực địa, chiến sự tiếp tục biến đổi về hình thái, gây tổn thất nặng nề và kéo dài cho cả hai phía, đồng thời bào mòn dần niềm tin vào khả năng sớm đạt được một giải pháp hòa bình bền vững.

Ở những khu vực khác, làn sóng bất ổn vẫn âm thầm tích tụ, sẵn sàng vượt ngưỡng kiểm soát. Căng thẳng biên giới giữa Thái Lan và Campuchia bùng phát rồi hạ nhiệt nhờ các nỗ lực ngoại giao. ASEAN và cộng đồng quốc tế đã thúc đẩy giải pháp ngoại giao, dẫn đến việc hai nước ký thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, việc các thỏa thuận liên tiếp bị vi phạm cho thấy nền tảng ổn định khu vực vẫn chỉ được giữ bằng những cam kết mong manh. Thực tế ấy phản ánh một kiểu hòa bình dễ đổ vỡ, tồn tại nhiều hơn nhờ sự kiềm chế chiến thuật của các bên, thay vì một cơ chế an ninh bền vững và có khả năng tự đứng vững.

Trong khi đó, “chảo lửa” Trung Đông lại bùng cháy dữ dội, khi xung đột leo thang toàn diện với đỉnh điểm là cuộc không kích lẫn nhau kéo dài 12 ngày đêm (từ ngày 13 - 24/6/2025) giữa Israel và Iran, tiếp đến là cuộc không kích của Israel vào Qatar, căng thẳng lan rộng sang Liban và Yemen. Dù đạt được những thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Israel và Hamas, tiến trình hòa bình vẫn mong manh dễ đổ vỡ bởi sự thiếu lòng tin và những tính toán chiến lược sâu xa. Khi các tính toán an ninh lấn át lòng tin và ngoại giao chỉ đóng vai trò “giảm sốc”, hòa bình khu vực vẫn chỉ là một khoảng lặng tạm thời giữa những làn sóng bất ổn chưa có hồi kết.

AI bùng nổ, thiên tai cực đoan

Năm 2025, thế giới chứng kiến cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) với việc các doanh nghiệp công nghệ phát triển mô hình AI chi phí thấp và AI tạo sinh, tác động sâu sắc đến cấu trúc, quy mô và phân bổ lực lượng lao động trên phạm vi toàn cầu. Cuộc đua công nghệ AI đang định hình một mặt trận cạnh tranh mới của thế kỷ XXI, nơi quyền lực không còn đo bằng lãnh thổ hay quân sự, mà bằng thuật toán, dữ liệu và khả năng kiểm soát tri thức.

Cuộc đua ấy đã vượt xa phạm vi của một làn sóng đổi mới kỹ thuật để trở thành cuộc cạnh tranh mang tính quyền lực. AI đang tái định hình cấu trúc lao động, thay đổi cách vận hành của nền kinh tế và tạo ra lợi thế chiến lược mới cho những quốc gia làm chủ công nghệ lõi. Trong bối cảnh đó, AI không còn đứng ở vị trí một công cụ trung tính, mà đã vươn lên thành thước đo quyền lực mới, quyết định vị thế và tầm ảnh hưởng của mỗi quốc gia trong trật tự toàn cầu đang tái định hình.

Bên cạnh đó, năm 2025 hiện lên như một lời cảnh báo nghiệt ngã của thiên nhiên đối với nhân loại. Biến đổi khí hậu bộc lộ mặt khắc nghiệt chưa từng có, khi động đất rung chuyển Myanmar, siêu bão và lũ lụt tàn phá nhiều quốc gia châu Á và vùng Caribe, còn đám cháy dữ dội thiêu rụi những cánh rừng ở Hy Lạp, Canada, Mỹ và Australia. Những thảm họa nối tiếp nhau không chỉ cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, làm đảo lộn cuộc sống của hàng triệu gia đình, mà còn để lại tổn thất kinh tế ước tính lên tới 220 tỷ USD. Trong bối cảnh đó, Hội nghị các bên tham gia Công ước Khung của Liên Hợp quốc về Biến đổi khí hậu lần thứ 30 (COP30) tại Brazil chưa đạt thỏa thuận về cắt giảm nhiên liệu hóa thạch cho thấy cần thêm các nỗ lực toàn cầu để ngăn chặn sự ấm lên của Trái Đất.

Bất chấp gió ngược toàn cầu, Việt Nam vững vàng vươn lên

Bất chấp những “cơn gió ngược” dồn dập từ môi trường quốc tế và những tổn thất nặng nề do thiên tai khốc liệt gây ra, Việt Nam vẫn vươn lên mạnh mẽ, trở thành minh chứng rõ nét cho bản lĩnh kiên định trong đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, đồng thời thể hiện sự linh hoạt trong xử lý quan hệ với các nước lớn và các trung tâm quyền lực toàn cầu.

Trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động, tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2025 vẫn đạt khoảng 8%.

Năm qua, thiên nhiên dường như đã đặt Việt Nam trước một phép thử nghiệt ngã. 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, con số cao nhất từ trước tới nay, quét qua dải đất hình chữ S, trong đó có 5 cơn bão mạnh, di chuyển nhanh, kéo theo dông lốc, lũ quét và sạt lở đất trên diện rộng. Chuỗi hiện tượng thời tiết cực đoan ấy làm gia tăng tần suất các trận lũ lớn, cướp đi hơn 400 sinh mạng, để lại những khoảng trống đau xót ở nhiều địa phương và gây thiệt hại kinh tế gần 100.000 tỷ đồng, tương đương 0,7 - 0,8% GDP.

Bất chấp khó khăn chồng chất, Việt Nam chủ động mở rộng không gian hợp tác, giữ thế cân bằng chiến lược và khai thác hiệu quả các dòng chảy kinh tế toàn cầu, đặc biệt thông qua việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do đã ký. Nhờ đó, năm 2025, tăng trưởng GDP được dự báo đạt khoảng 8%, trong khi lạm phát được kiểm soát dưới 4% - một thành tích đáng kể giữa bối cảnh nhiều nền kinh tế lớn còn chật vật. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện ước đạt khoảng 24 tỷ USD, mức cao nhất trong vòng 5 năm, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vào triển vọng dài hạn và sự ổn định của môi trường kinh doanh. Quy mô nền kinh tế dự kiến đạt khoảng 510 tỷ USD, đưa Việt Nam vươn lên vị trí thứ 32 thế giới với GDP bình quân đầu người đạt 5.000 USD, chính thức gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao. Đáng chú ý hơn, Việt Nam tiếp tục nằm trong top 20 nền kinh tế có độ mở cao nhất thế giới, với kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 900 tỷ USD - minh chứng cho khả năng hội nhập sâu của đất nước.

Bước sang năm 2026, cạnh tranh nước lớn tiếp tục chi phối cục diện toàn cầu, nhưng thực tế cho thấy các thách thức an ninh phi truyền thống, từ an ninh mạng, khủng bố, thiên tai... đã vượt khỏi khả năng ứng phó của bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào. Do đó, hòa bình, đối thoại và hợp tác vẫn là lựa chọn chiến lược không thể thay thế, nhất là trong một thế giới đầy cạnh tranh và bất ổn.

Tổng thống Trump: Chủ tịch Trung Quốc sẽ tới Nhà Trắng vào cuối năm nay

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ đón tiếp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Nhà Trắng vào cuối năm nay, trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tìm cách thiết lập lại quan hệ vốn bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến thương mại đang leo thang.

Liên minh cầm quyền thắng lớn tại bầu cử Hạ viện Nhật Bản 2026

LDP đã giành được tới 316 ghế, là số ghế nhiều nhất mà một chính đảng tại Nhật Bản giành được kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai và là một chiến thắng mang tính lịch sử đối với đảng này.

Tổng tuyển cử ở Thái Lan: Đảng Tự hào Thái Lan giành chiến thắng cách biệt

Kết quả kiểm phiếu sơ bộ cho thấy tính đến thời điểm 23 giờ 50 phút ngày 8/2, với 87% số phiếu đã được kiểm, đảng Tự hào Thái Lan (đảng Bhumjaithai) đã giành chiến thắng vang dội, với khoảng 195 ghế.