Vụ vải thiều năm 2026 của tỉnh Bắc Ninh là một phép thử khắc nghiệt đối với người trồng vải. Thời tiết bất lợi ngay từ giai đoạn phân hóa mầm hoa, ra hoa khiến phần lớn diện tích bị giảm tỷ lệ đậu quả, năng suất sụt giảm rõ rệt. Thế nhưng, giữa bức tranh chung ấy vẫn xuất hiện những điểm sáng đáng chú ý.

Một số chủ vườn đã chủ động điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc, giúp cây duy trì tỷ lệ ra hoa, đậu quả đạt khoảng 60-70%, bảo đảm năng suất và chất lượng. Chính những mô hình này đã gợi mở nhiều bài học cho sản xuất trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Đơn cử, các chủ vườn như anh Lý Văn Trí (xã Lục Ngạn), anh Hoàng Văn Hiếu (xã Kiên Lao), anh Ngô Văn Cường (xã Phúc Hòa)... đều có điểm chung là không phó mặc cho thời tiết. Trên cơ sở theo dõi sát diễn biến khí hậu và đặc điểm sinh trưởng của cây, họ linh hoạt điều chỉnh chế độ tưới nước, bón phân, cắt tỉa cành và các biện pháp chăm sóc khác để hạn chế tác động bất lợi.

Thực tế ấy cho thấy, trong sản xuất nông nghiệp hiện nay, thời tiết không còn là yếu tố quyết định duy nhất. Trình độ canh tác, khả năng thích ứng và sự sáng tạo của người nông dân đang ngày càng tạo nên sự khác biệt. Cùng chịu tác động của điều kiện tự nhiên như nhau nhưng kết quả lại khác nhau, chứng tỏ vẫn còn dư địa rất lớn để nâng cao hiệu quả sản xuất thông qua tiến bộ kỹ thuật và kinh nghiệm thực tiễn.

Không chỉ đổi mới trong chăm sóc, nhiều nông dân còn chủ động tuyển chọn, nhân rộng giống vải U trứng có ưu điểm quả to, chín sớm, giá bán cao. Đây là minh chứng sinh động cho thấy người nông dân không chỉ tiếp nhận tiến bộ kỹ thuật mà còn trực tiếp tạo ra những sáng kiến có giá trị đối với sản xuất. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm là những kinh nghiệm ấy hiện chủ yếu vẫn tồn tại dưới dạng cá nhân. Nếu không được nghiên cứu, đánh giá và chuẩn hóa, nhiều sáng kiến quý sẽ chỉ dừng lại ở phạm vi hộ, khó tạo sức lan tỏa cho cả vùng sản xuất.

Đã đến lúc các cơ quan chuyên môn và đội ngũ khoa học cần vào cuộc mạnh mẽ hơn. Trước hết là rà soát, đánh giá toàn diện các giống vải hiện có về năng suất, chất lượng, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời tổng kết, kiểm chứng những kinh nghiệm chăm sóc hiệu quả từ thực tiễn để xây dựng thành quy trình kỹ thuật phù hợp với từng vùng sinh thái. Khi kinh nghiệm của một số nhà vườn được chuyển hóa thành tri thức khoa học, người hưởng lợi sẽ không chỉ là vài hộ sản xuất mà là cả vùng vải.

Về lâu dài, cần đẩy mạnh nghiên cứu chọn tạo giống mới, phát triển các giải pháp kỹ thuật điều tiết thời gian ra hoa, cho quả rải vụ, trái vụ nhằm giảm rủi ro do thời tiết và nâng cao giá trị kinh tế. Đây cũng là hướng đi quan trọng để tăng sức cạnh tranh của quả vải trong điều kiện thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng và tính ổn định của nguồn cung.

Bước chuẩn bị cho tương lai

 

Vỉa hè thông thoáng

 

Năng lượng xanh