Điểm đến giàu bản sắc văn hóa

Từ Hà Nội, đoàn tàu du lịch “Hà Nội 5 cửa ô” đưa du khách về ga Từ Sơn, rồi tiếp tục hành trình đến đền Đô - địa danh đã quá quen thuộc với những ai muốn tìm về một miền di sản gắn với triều Lý và văn hóa Kinh Bắc.

Du khách tham quan thủy đình trước đền Đô.

Bà Hồ Thị Thu Hương (56 tuổi, ở phường Cầu Giấy, thành phố Hà Nội) cho biết: “Thật vinh hạnh khi được chiêm ngưỡng công trình tâm linh bề thế, thâm nghiêm và thành kính dâng hương các vị vua nhà Lý, những người đã làm nên một triều đại rực rỡ trong lịch sử dân tộc ta. Tôi rất ấn tượng với những làn điệu quan họ đắm say và sự hiếu khách của người dân nơi đây”.

Anh Chu Văn Chiến (42 tuổi, ở xã Đông Anh, thành phố Hà Nội) cho biết: “Tôi thường tự đi xe đến đền Đô, vừa dâng hương vừa nghe quan họ hoặc đơn giản là ngồi thư giãn trong khuôn viên trước hồ nước để tĩnh tâm”.

Đền Đô hôm nay đang trở thành một “điểm chạm” để du khách từ Hà Nội bước vào không gian đậm chất văn hóa Kinh Bắc của làng Đình Bảng xưa. Nơi đây ghi đậm dấu ấn vương triều Lý với quần thể di tích nằm không xa nhau: Đền Đô, chùa Dận... Đặc biệt, đi sâu hơn vào không gian làng cũ, ta sẽ gặp một công trình khác cũng quan trọng không kém trong đời sống cộng đồng là đình Đình Bảng.

Ngôi đình được dựng từ đầu thế kỷ XVIII, đến nay đã gần 300 năm tuổi. Qua thời gian, chiến tranh và nhiều lần tu bổ, đình vẫn giữ được nhiều giá trị về kiến trúc, kết cấu và nghệ thuật trang trí, được ví như một “bảo tàng” về nghệ thuật chạm khắc gỗ thế kỷ XVIII. Đình là không gian sinh hoạt tinh thần của người dân, nơi thờ các vị thành hoàng và những người có công lập làng.

Qua nhiều thế hệ, mái đình trở thành một phần “căn cước” của người Đình Bảng. Ngày 26/11/2024, đình Đình Bảng được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Một danh hiệu, nhưng cũng là sự ghi nhận đối với những giá trị mà cộng đồng đã gìn giữ qua hàng trăm năm.

“Địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống

Nếu triều Lý đem đến cho Đình Bảng chiều sâu của một vùng đất văn hiến thì thế kỷ XX lại ghi thêm vào nơi đây một dấu son đặc biệt: Truyền thống cách mạng. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đình Bảng là một trong những địa bàn thuộc An toàn khu của Trung ương Đảng và Xứ ủy Bắc Kỳ, nằm trong vùng lõi của ATK I ở Bắc Ninh. Nhờ vị trí thuận lợi, cơ sở cách mạng được gây dựng trong Nhân dân và phong trào phát triển mạnh đã khiến nơi đây trở thành một địa bàn quan trọng trong thời kỳ tiền khởi nghĩa.

Bậc cao niên kể chuyện lịch sử, truyền thống cách mạng cho thanh niên dưới mái đình Đình Bảng.

Tháng 8/1940, Chi bộ Đình Bảng được thành lập do đồng chí Lê Quang Đạo làm Bí thư. Từ 3 đảng viên ban đầu, cơ sở cách mạng từng bước phát triển. Tháng 5/1941, Đội thiếu niên du kích Đình Bảng ra đời. Những người trẻ tuổi khi ấy đảm nhiệm những công việc bí mật như theo dõi tình hình địch, bảo vệ cán bộ cách mạng. Nhiều gia đình trở thành cơ sở nuôi dưỡng, che chở cán bộ Trung ương Đảng và Xứ ủy Bắc Kỳ.

Sau cuộc đảo chính Pháp của Nhật ngày 9/3/1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp tại nhà cụ Đám Thi ở Đình Bảng. Hội nghị do đồng chí Trường Chinh chủ trì và sau đó Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” được ban hành góp phần thúc đẩy cao trào cách mạng, chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám.

Chiều 18/8/1945, ngay tại đình Đình Bảng, lễ thành lập chính quyền cách mạng lâm thời được tổ chức. Từ đây, du kích và Nhân dân địa phương tiến lên phủ Từ Sơn giành chính quyền. Bởi thế, mái đình cổ mang trong mình hai lớp ký ức. Đó là mái đình của làng Việt, nơi lưu giữ kiến trúc, tín ngưỡng, phong tục; đồng thời cũng là nơi ghi dấu thời khắc người dân đứng lên làm chủ vận mệnh của mình. Tháng 2/1946, đình Đình Bảng còn là địa điểm dự bị để họp phiên đầu tiên của Quốc hội khóa I.

Đình Đình Bảng hiện là “địa chỉ đỏ”, đóng vai trò quan trọng trong giáo dục truyền thống cách mạng cho thanh thiếu niên. Tại nơi đây, các cựu chiến binh, thành viên Ban quản lý di tích vẫn kể cho lớp trẻ về lịch sử ngôi đình và những sự kiện cách mạng gắn với làng Đình Bảng xưa. Với truyền thống cách mạng, Đình Bảng bốn lần vinh dự đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm.

Anh dũng trong cách mạng, người Đình Bảng cũng rất nhạy bén trong phát triển kinh tế. Họ luôn ý thức cao độ về việc gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp và luôn tự hào về truyền thống quê hương. Trong quá trình tinh gọn bộ máy, từ ngày 1/7/2025, phường Đình Bảng sáp nhập với phường Từ Sơn, cái tên Đình Bảng vắng bóng trên bản đồ hành chính trong thời gian 1 năm. Tuy nhiên, từ ngày 1/7/2026, tổ dân phố Đình và tổ dân phố Hạ của phường Từ Sơn được sáp nhập thành tổ dân phố Đình Bảng.

Bà Nguyễn Thu Thủy, Phó trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Từ Sơn cho biết: “Tên gọi của làng xưa một lần nữa được đặt vào không gian đô thị hôm nay như một sự khẳng định đầy tự hào về một vùng đất giàu bản sắc văn hóa và truyền thống cách mạng. Địa phương đã, đang và sẽ có những giải pháp tích cực để bảo tồn và phát huy những giá trị tốt đẹp ấy cho muôn đời sau”.

Tên làng, hồn cốt quê hương: Đông Hồ, Đình Bảng - lưu luyến một cái tên

Có những tên làng là ký ức của bao thế hệ, là dấu chỉ văn hóa, niềm tự hào của một vùng đất đã thành thương hiệu trong tâm thức người Việt và bạn bè quốc tế.

Dấu xưa đình Đình Bảng

 

Đội Thiếu niên du kích Đình Bảng: Sáng mãi tinh thần bất khuất

BẮC NINH - Thời kháng chiến chống thực dân Pháp, những “du kích nhỏ” tuổi mười ba, mười bốn ở Đình Bảng đã kiên cường cùng cha anh giữ làng, giữ nước. Hơn bảy mươi năm qua, họ vẫn là biểu tượng của lý tưởng, của tinh thần cống hiến, tiếp thêm ngọn lửa yêu nước cho lớp trẻ hôm nay.