Giờ học lịch sử sinh động, dễ nhớ

Mới đây, Bảo tàng Bắc Ninh phối hợp với Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Trần Quốc Toản (phường Kinh Bắc) trưng bày chuyên đề “Truyền thống hiếu học và khoa bảng Bắc Ninh”. Tại sân trường, hơn 100 hình ảnh, tài liệu, hiện vật được lựa chọn, sắp xếp theo ba chủ đề: Khái quát lịch sử khoa cử Việt Nam và truyền thống khoa bảng Bắc Ninh; những nét đặc trưng của truyền thống khoa bảng Bắc Ninh; phát huy truyền thống hiếu học, khoa bảng Bắc Ninh. Qua hệ thống tư liệu, học sinh có dịp tìm hiểu về những danh nhân, dòng họ, làng khoa bảng tiêu biểu và những dấu mốc đáng tự hào trong lịch sử quê hương.

Các em học sinh tìm hiểu tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp Tiến sĩ Thân Nhân Trung khắc trên văn bia tại đền thờ ông.

Điểm thu hút các em là hoạt động giáo dục - trải nghiệm “Trạng nguyên Kinh Bắc” được tổ chức sinh động qua trò chơi “Rung chuông vàng”. Trải qua ba vòng thi tương ứng với các kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình trong hệ thống khoa cử phong kiến, các em học sinh hào hứng thử sức với những câu hỏi về lịch sử khoa bảng, các danh nhân và truyền thống hiếu học của Bắc Ninh. Ba học sinh xuất sắc nhất lần lượt được vinh danh với các danh hiệu Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa.

Bên cạnh phần thi kiến thức, các em còn được hóa thân thành sĩ tử xưa, tìm hiểu không gian lều chõng chốn trường thi, khám phá nghệ thuật thư pháp Hán Nôm và xin chữ thầy đồ. Từ giờ học trực quan và giàu tính tương tác ấy, câu chuyện về con đường đèn sách, sự khổ luyện cùng khát vọng thành đạt của các bậc tiền nhân trở nên gần gũi, dễ nhớ đối với thế hệ trẻ.

Em Nguyễn Tuấn Nghĩa, học sinh lớp 8A4 bộc bạch: “Đây là hoạt động rất ý nghĩa, giúp chúng em hiểu thêm về lịch sử khoa bảng, từ đó thêm tự hào về truyền thống hiếu học của quê hương và tự nhắc mình phải cố gắng học tập thật tốt”.

Trước đó, chương trình cũng diễn ra tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Hoàng Hoa Thám (phường Võ Cường) và được các em học sinh hào hứng tham gia. Theo bà Phùng Thị Mai Anh, Giám đốc Bảo tàng Bắc Ninh, đây là hoạt động được đơn vị thường xuyên phối hợp với các nhà trường tổ chức. Thông qua đó, truyền thống hiếu học và khoa bảng Kinh Bắc được truyền tải một cách sinh động, gần gũi với lứa tuổi học trò. Chương trình không chỉ khơi dậy niềm tự hào trong thế hệ trẻ mà còn gợi mở trách nhiệm của mỗi học sinh trong việc tiếp nối tinh thần ham học hỏi, ý chí vươn lên cùng khát vọng cống hiến của cha ông.

Nuôi dưỡng khát vọng vươn lên

Bắc Ninh - Kinh Bắc từ lâu được biết đến là vùng đất hiếu học, trọng đạo lý và có truyền thống khoa bảng nổi bật. Theo các tư liệu lịch sử, vùng đất này có 678 vị đỗ đại khoa cùng hơn 1 nghìn hương cống, cử nhân. Nhiều danh nhân như: Nguyễn Đăng Đạo, Vũ Kiệt, Đào Toàn Bân, Đào Sư Tích, Thân Nhân Trung, Giáp Hải… đã góp phần làm rạng danh quê hương, đất nước. Những làng khoa bảng tiêu biểu như: Kim Đôi, Tam Sơn, Vĩnh Kiều, Yên Ninh, Hương Mạc, Vọng Nguyệt là minh chứng sinh động cho truyền thống ấy. Mạch nguồn hiếu học được lưu dấu tại nhiều di tích trên địa bàn tỉnh, trong đó có Văn miếu Bắc Ninh (phường Võ Cường) và đền thờ Tiến sĩ Thân Nhân Trung (phường Nếnh).

Văn Miếu Bắc Ninh là nơi hội tụ, lưu danh thành tựu khoa bảng của cả vùng Kinh Bắc. Di tích hiện còn bảo lưu 15 văn bia, trong đó có 12 bia “Kim bảng lưu phương” đã được công nhận là Bảo vật quốc gia ghi danh 677 vị đại khoa của quê hương. Đền thờ Tiến sĩ Thân Nhân Trung là nơi tưởng niệm danh nhân văn hóa tiêu biểu thời Lê sơ. Tên tuổi ông gắn liền với tư tưởng nổi tiếng “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”, khẳng định vai trò quan trọng của người tài đối với sự hưng thịnh của đất nước. Ngày nay, các di tích này là những không gian giáo dục truyền thống giàu ý nghĩa. Nhiều trường học, dòng họ tổ chức cho học sinh, con em đến tham quan, dâng hương, tìm hiểu thân thế, sự nghiệp các danh nhân và báo công về kết quả học tập, rèn luyện.

Tiêu biểu như Trường Trung học cơ sở Nếnh số 1 đã tổ chức cho học sinh tham gia chuỗi hoạt động học tập, trải nghiệm tại đền thờ Tiến sĩ Thân Nhân Trung. Tại đây, học sinh được tham quan, tìm hiểu về lịch sử Văn Miếu - Quốc Tử Giám cùng thân thế, sự nghiệp của danh nhân Thân Nhân Trung. Đồng thời, tìm hiểu sách học của nho sinh xưa, tự tay đóng sách bằng giấy dó, mài mực, in chữ Hán cổ và trải nghiệm không gian lớp học, thi cử thời phong kiến. Đứng trong không gian di tích, quan sát những dấu tích khoa bảng và nghe giới thiệu về bậc tiền nhân, các em nhận thức sâu sắc hơn giá trị của truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo và ý thức trân trọng tri thức của người xưa.

Theo ông Vũ Mạnh Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Nếnh, Trưởng Ban Quản lý di tích, phường định hướng tiếp tục gắn công tác bảo tồn với hoạt động ngoại khóa, dâng hương, báo công của các nhà trường để thế hệ trẻ thêm hiểu, trân trọng truyền thống khoa bảng của dân tộc. Từ đó, có thêm động lực học tập, rèn luyện hoàn thiện bản thân, trở thành những con người văn minh, hiếu học và nghĩa tình.

Từ những giờ học lịch sử tại trường đến hành trình tìm hiểu di tích, truyền thống hiếu học, khoa bảng Kinh Bắc đang được truyền tiếp bằng nhiều cách gần gũi, sinh động. Qua đó, bồi đắp cho thế hệ trẻ niềm tự hào quê hương, nuôi dưỡng khát vọng vươn lên và trách nhiệm tiếp nối những giá trị tốt đẹp của cha ông.

Giáo dục truyền thống hiếu học, khoa bảng cho học sinh

BẮC NINH - Vừa qua, tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Hoàng Hoa Thám (phường Võ Cường), Bảo tàng Bắc Ninh phối hợp với nhà trường tổ chức trưng bày chuyên đề "Truyền thống hiếu học và khoa bảng Bắc Ninh". 

Họ Ngô lệnh tộc nối dài truyền thống hiếu học

BẮC NINH - Thời phong kiến, đất Kinh Bắc có 4 dòng họ nổi tiếng truyền thống khoa bảng được vua ban chữ vàng phong là tứ lệnh tộc. Trong đó họ Ngô làng Vọng Nguyệt (xã Tam Giang) là dòng họ “ngũ đại liên trúng” - 5 đời liên tiếp đỗ đại khoa (tiến sĩ). Nhà sử học Phan Huy Chú (1782-1840) từng thốt lên: “Họ Ngô lệnh tộc làng Vọng Nguyệt kể từ cụ Ngô Ngọc đỗ chính bảng thời Hồng Đức, cả thảy có 5 đời đỗ tiến sĩ thực là hiếm có xưa nay”.