Báo cáo tình hình KT-XH của tỉnh những năm gần đây đều phản ánh về thực trạng quản lý khai thác khoáng sản, nhất là đất đắp và cát sỏi lòng sông chưa tốt. Để khắc phục tình trạng này, chính quyền các cấp và ngành chức năng đã tích cực vào cuộc, "mạnh tay" xử lý những tổ chức, cá nhân vi phạm. Qua thông tin báo chí cho thấy, Chủ tịch UBND tỉnh đã liên tục có các quyết định xử phạt sai phạm về khai thác khoáng sản. Mới đây nhất, Chủ tịch UBND tỉnh có văn bản yêu cầu HTX Khai thác kinh doanh vật liệu xây dựng Yên Sơn (Lục Nam) tạm dừng hoạt động khai thác cát sỏi vì đã khai thác cát sỏi lòng sông vượt độ sâu 4 m so với giấy phép. 

Mặc dù đã thực hiện các biện pháp quyết liệt nhưng vấn đề khai thác khoáng sản, cát sỏi vẫn diễn biến phức tạp. Nguyên nhân là do việc xử lý các vi phạm vẫn chỉ là xử phạt hành chính, chưa đủ sức răn đe; công tác kiểm tra trên sông gặp nhiều khó khăn do các tàu thuyền di chuyển từ địa bàn này sang địa bàn khác khi có lực lượng chức năng kiểm tra; các đối tượng khai thác bất kể ngày đêm trong khi lực lượng tuần tra,  kiểm soát còn mỏng, thiếu phương tiện. Mặt khác do nhu cầu về cát, sỏi lớn nên  chủ tàu khai thác cát sỏi có thu nhập cao. Thông qua bến bãi tập kết trái phép chủ tàu dễ dàng tiêu thụ cát sỏi từ việc khai thác trái phép mà có. 

Khai thác cát sỏi trái phép và việc chậm di dời bến bãi cát sỏi trái phép ven sông làm tăng nguy cơ sạt lở bờ bãi sông, ngăn cản dòng chảy, có thể gây vỡ đê ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống của nhân dân. Trong khi hằng năm Nhà nước phải đầu tư nhiều tỷ đồng để tu bổ đê điều, bảo đảm an toàn các tuyến đê vào mùa mưa bão thì hiện có nhiều đoạn đê bị xuống cấp do phương tiện vận chuyển cát sỏi quá tải thường xuyên vào khu vực bến bãi trái phép. 

Trước đây giải quyết một số vấn đề bức xúc như về xe quá khổ, quá tải; xe công nông; lò gạch thủ công... chính quyền và các ngành chức năng đã thực hiện  lộ trình phù hợp, không "giật cục" tránh gây thiệt hại kinh tế lớn và ảnh hưởng đến việc làm, đời sống của người lao động.  Tương tự để giải tỏa các bến bãi cát sỏi trái phép, UBND tỉnh đã nhiều lần gia hạn nhưng các chủ bến bãi này vẫn chây ỳ chưa thực hiện. 

Việc gia hạn giải tỏa lần cuối cùng vào ngày 30-6-2017 cho 63 bến bãi nêu trên thể hiện quyết tâm của chính quyền xử lý triệt để tình trạng này. Có ý kiến đề xuất để ngăn chặn hiệu quả hơn nữa việc khai thác cát sỏi trái phép cần tăng nặng việc xử phạt, thậm chí là xử lý hình sự và cần kiên quyết cưỡng chế những bến bãi tập kết cát sỏi trái phép. Vì nếu không xử lý nghiêm sẽ dẫn đến nhờn.

Trần Anh