Kinh tế làng nghề mà nòng cốt là cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ nên đa phần có quy mô sản xuất nhỏ lẻ, dây chuyền công nghệ lạc hậu, tiêu tốn nhiều nguyên, nhiên liệu, thiếu hệ thống xử lý chất thải, nước thải, khí thải đồng bộ dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống và sức khỏe của người dân.

Làng nghề vốn tồn tại cấu trúc hai trong một, “làng có nghề và nghề trong làng”. Các hộ dân làm nghề trong làng nghề là những hộ cá thể, theo kiểu “cha truyền con nối”, có quy mô nhỏ, thiết bị cũ và công nghệ lạc hậu, thiếu công trình hạ tầng thu gom và xử lý nước thải... nên “sản phẩm xuất đi, ô nhiễm ở lại”, hầu hết các làng nghề trở thành “điểm nóng” ô nhiễm.

Môi trường là một trong những trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội bền vững của đất nước. Tỉnh Bắc Ninh đang trên lộ trình xây dựng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Việc hạn chế, di dời, tiến tới xóa bỏ hoàn toàn các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường ra khỏi nội thành là một yêu cầu bắt buộc. Trên tinh thần “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế”, những năm qua, tỉnh Bắc Ninh triển khai nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn, giảm thiểu ô nhiễm từ hoạt động sản xuất của làng nghề, từng bước thay đổi nhận thức cho doanh nghiệp cũng như người dân.

Làng nghề tạo sinh kế cho người dân, tạo việc làm tại chỗ cho nhiều lao động “ly nông không ly hương”. Song việc đánh đổi sức khỏe, môi trường của cả làng, cả xã để lấy sinh kế, lợi ích kinh tế được xem “là cái giá quá đắt” khi phải xử lý những hậu quả do ô nhiễm môi trường gây ra không phải một vài năm, thậm chí hàng chục năm mới giải quyết được. Bên cạnh những biện pháp “mạnh tay” đóng cửa, di dời các hộ sản xuất, doanh nghiệp ra khỏi làng nghề vào các cụm công nghiệp, khu sản xuất tập trung nhằm giải bài toán về hạ tầng, hệ thống xử lý nước thải, chất thải... sự tích cực vào cuộc, hỗ trợ của các cấp chính quyền nhằm đáp ứng nhu cầu về mặt bằng sản xuất, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp được vay vốn ưu đãi, hỗ trợ các thủ tục thuê đất, thành lập doanh nghiệp… để sớm ổn định sản xuất tại địa điểm mới, chuyển đổi mô hình, ngành nghề… được coi là giải pháp căn cơ, triệt để.

Thực tế ở Việt Nam đã có một số làng nghề như: Dệt lụa Hà Đông, gốm sứ Bát Tràng… trước đây cũng nổi tiếng về ô nhiễm môi trường thì nay không chỉ bảo tồn và phát triển mạnh về kinh tế mà còn trở thành làng du lịch văn hóa. Phát triển du lịch làng nghề được coi là giải pháp quan trọng trong gìn giữ, bảo tồn và tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, đồng thời hỗ trợ đắc lực cho khu vực nông thôn chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ sản phẩm trong nước cũng như trên thị trường quốc tế. Các sản phẩm du lịch làng nghề nếu được khai thác theo hướng “du lịch xanh” sẽ đạt được “mục tiêu kép” vừa gìn giữ cảnh quan môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, vừa phát triển sản phẩm du lịch, hướng tới “nền kinh tế xanh”.

Người Bắc Ninh tự hào được tiền nhân trao truyền và lan tỏa Di sản dân ca Quan họ, dệt thêu nên một “Thương hiệu văn hóa” Bắc Ninh - Kinh Bắc riêng biệt trong thời kỳ hội nhập. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của làng nghề truyền thống, “ô nhiễm ra đi, làng nghề ở lại” không chỉ giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn tạo ra nhiều lợi ích kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao đời sống của người dân. Xanh hóa các làng nghề truyền thống là giải pháp căn cơ nhằm phát triển sản xuất bền vững, góp phần xây dựng một nền kinh tế nông thôn thịnh vượng, nông thôn mới kiểu mẫu.

Cân đối cung cầu, bình ổn thị trường

  

Bước sang chặng đường mới

 

Tết ấm nghĩa tình