Biến đổi khí hậu đang gây thiệt hại ngày càng lớn đối với kinh tế các nước châu Âu, từ nông nghiệp, năng lượng đến tài chính công, trong bối cảnh các hiện tượng thời tiết cực đoan diễn biến nghiêm trọng trong mùa Hè năm nay.

Mực nước sông Danube xuống thấp tại Rasova, Romania.

Nghiên cứu do Trung tâm châu Âu-Địa Trung Hải về biến đổi khí hậu (CMCC) phối hợp với Deloitte Climate & Sustainability và Viện Đại học châu Âu thực hiện, cho biết khủng hoảng khí hậu có thể khiến Italy thiệt hại tới 6% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) từ nay đến giữa thế kỷ. Đây là một trong những nghiên cứu đầu tiên định lượng trực tiếp mối liên hệ giữa tác động của biến đổi khí hậu và chi phí đối với tài chính công của Italy, một trong những quốc gia dễ bị tổn thương nhất ở châu Âu.

CMCC nhận định các tổn thất do biến đổi khí hậu không phân bổ đồng đều trên toàn châu Âu, trong đó Nam và Đông Âu là những khu vực chịu tác động nặng nề nhất. Đối với Italy, những rủi ro lớn nhất là suy giảm tăng trưởng kinh tế và gia tăng các rủi ro tài chính mang tính cơ cấu.

Trong 25 năm tới, nắng nóng cực đoan, hạn hán, cháy rừng và lũ lụt được dự báo sẽ gây thêm sức ép lên ngân sách nhà nước, làm giảm nguồn thu thuế và khiến việc kiểm soát tỷ lệ nợ công/GDP trở nên khó khăn hơn.

Các chuyên gia cũng cảnh báo về nguy cơ xuất hiện "chênh lệch lãi suất khí hậu," theo đó những nền kinh tế dễ bị tổn thương hơn trước biến đổi khí hậu có thể phải trả chi phí vay nợ cao hơn do rủi ro tài chính và nợ công gia tăng. Đối với Italy, chi phí vay cao hơn có thể tạo ra vòng xoáy tiêu cực, làm tăng chi phí tín dụng đối với doanh nghiệp và hộ gia đình.

Dữ liệu lịch sử cho thấy giai đoạn 1980-2024, Liên minh châu Âu (EU) đã thiệt hại khoảng 822 tỷ euro (khoảng 950 tỷ USD) do các sự kiện khí hậu cực đoan, trong đó riêng giai đoạn 2021-2024 ghi nhận hơn 208 tỷ euro.

Các nhà khoa học cảnh báo khi nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng, các hiện tượng cực đoan như nắng nóng, lũ lụt và bão tại khu vực Địa Trung Hải có thể xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn.

Tại Áo, hạn hán nghiêm trọng đang gây thiệt hại lớn cho ngành nông nghiệp. Theo Công ty bảo hiểm nông nghiệp Austrian Hail Insurance, thiệt hại do hạn hán ước tính khoảng 1 tỷ euro, trong khi sương giá, mưa đá, bão và lũ lụt gây thêm khoảng 80 triệu euro thiệt hại.

Gần như toàn bộ diện tích đất nông nghiệp của Áo bị ảnh hưởng, trong đó đồng cỏ, ngô, khoai tây, củ cải đường, bí ngô và đậu tương chịu tác động đặc biệt nghiêm trọng. Lượng mưa thấp hơn đáng kể so với mức trung bình kể từ giữa tháng 6 đã khiến năng suất cây trồng giảm mạnh.

Chính phủ Áo đã công bố gói hỗ trợ các hộ nông dân gặp khó khăn tài chính do hạn hán, đồng thời xem xét các biện pháp bổ sung.

Thủ tướng Christian Stocker và Bộ trưởng Nông nghiệp Norbert Totschnig nhấn mạnh sự cần thiết phải hỗ trợ những nông dân chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Chính phủ liên bang và chính quyền các bang hiện cùng chi trả 55% phí bảo hiểm nông nghiệp; riêng năm 2025, khoản hỗ trợ này lên tới khoảng 160 triệu euro.

Trong khi đó, Hungary đang phải triển khai các biện pháp khẩn cấp nhằm ứng phó tình trạng mực nước sông Danube xuống thấp, ảnh hưởng đến hoạt động của nhà máy điện hạt nhân Paks.

Tại châu Âu, từ trưa 17/8, giới chức Hungary đã xả thêm khoảng 20 m³ nước/giây từ nhánh Ráckeve-Soroksár vào dòng chính Danube, giúp mực nước tăng khoảng 2 cm.

Tại khu vực hạ lưu gần Paks, hai sà lan chở hàng được chuẩn bị để đánh chìm có kiểm soát, tạo thành một ngưỡng tạm thời nhằm nâng mực nước gần nhà máy. Hungary đồng thời khẩn trương xây dựng một đập chắn cố định, dự kiến sử dụng 35.000 m³ đá trong giai đoạn đầu và có thể tăng lên 110.000 m³.

Nhà máy điện hạt nhân Paks thường đáp ứng khoảng một nửa nhu cầu điện của Hungary, song sản lượng hiện đã giảm xuống dưới 25% công suất thông thường do mực nước Danube thấp và nhiệt độ nước tăng cao làm hạn chế khả năng làm mát các tổ máy.

Hơn 1/2 dân số châu Âu đối mặt đợt nắng nóng mới

Tây Âu và Nam Âu được dự báo chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất, trong đó Pháp, Italy và Tây Ban Nha là những nước chịu tác động mạnh.

WHO cảnh báo châu Âu "nóng lên nhanh nhất Trái Đất"

Tổng giám đốc WHO cảnh báo nhà cửa, văn phòng và trường học không được xây dựng phù hợp để ứng phó nắng nóng đang khắc nghiệt hơn nhanh chóng.